Beukelaremolen, Merkem

Beukelaremolen to drewniany wiatrak typu koźlak stojący przy Rodesteenstraat w Merkem, dzielnicy gminy Houthulst w prowincji Flandria Zachodnia. Jest to jedyny młyn, jaki pozostał we wsi, choć jeszcze na przełomie XIX i XX wieku stało tu aż siedem wiatraków.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa młyna pochodzi najprawdopodobniej od pobliskiej alei bukowej (niderl. "beuk" oznacza buk), przy której niegdyś stał. Pierwsze wzmianki o młynie w tej okolicy sięgają XV wieku – już w 1460 roku wspominano o wiatraku w pobliskim przysiółku Luigem. W 1735 roku w źródłach pojawia się kolejny młyn koźlak, znany jako "Noordeynde Meulen", widoczny na mapie Ferrarisa z lat 1770–1778 nieco na północny zachód od obecnej lokalizacji. Później w tym samym miejscu powstał nowy młyn koźlak, nazwany "Beukelaer Molen".

Co stało się z młynem podczas I wojny światowej?

Region Ypres i okolic Merkem był areną jednych z najbardziej wyniszczających walk pierwszej wojny światowej. Beukelaremolen, podobnie jak pozostałych sześć wiatraków we wsi, został wtedy całkowicie zniszczony. Po zakończeniu działań wojennych mieszkańcy Merkem stanęli przed koniecznością odbudowy niemal wszystkiego od podstaw, a odtworzenie młyna nie było priorytetem przez kilka powojennych lat.

Skąd pochodzi obecna konstrukcja młyna?

Obecny budynek nie został zbudowany od zera w Merkem – to znacznie starsza konstrukcja przeniesiona z innej miejscowości. Młyn wzniesiono pierwotnie w XVIII wieku w Poperinge, gdzie znany był jako Steentjesmolen. Wzniósł go około 1781 roku młynarz Jacobus Duytschaver, lokalizując go w przysiółku Steentje, na granicy z Elverdinge. W 1923 roku tę zabytkową konstrukcję przewieziono do Merkem i ustawiono na stałe przy Rodesteenstraat, zastępując miejscowy młyn zniszczony podczas wojny. Dzięki temu Merkem odzyskało swój wiatrak, choć nie był to już ten sam obiekt, który stał tu przed 1914 rokiem.

Jakie były dalsze losy młyna?

Przez większą część XX wieku Beukelaremolen służył jako czynny młyn, a później jako zabytek techniki i element krajobrazu wsi. Historia młyna nie zakończyła się jednak spokojnie – 29 kwietnia 2011 roku silny podmuch wiatru przewrócił konstrukcję, poważnie ją uszkadzając. Był to poważny cios dla lokalnej społeczności, dla której młyn stanowił rozpoznawalny symbol Merkem.

Jak młyn odzyskał swój wygląd?

Po katastrofie z 2011 roku podjęto starania o odbudowę wiatraka. Prace renowacyjne trwały kilka lat, a około 2015 roku Beukelaremolen otrzymał, jak to się czasem określa, swoje "trzecie życie" – został odtworzony i ponownie stanął na dawnym miejscu przy Rodesteenstraat.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Dziś Beukelaremolen jest jedynym zachowanym wiatrakiem w Merkem i cennym świadectwem historii młynarstwa w regionie Flandrii Zachodniej. Konstrukcja koźlakowa, charakterystyczna dla dawnych wiatraków tego typu, pozwala obracać cały korpus młyna w stronę wiatru. Obiekt stanowi ciekawy przystanek dla osób zainteresowanych historią lokalną, architekturą przemysłową oraz śladami I wojny światowej w okolicach Ypres, gdzie niemal każda budowla ma podobną historię zniszczenia i odbudowy.

Najczęstsze pytania

Czy Beukelaremolen wciąż działa? Młyn jest zachowanym obiektem historycznym; jego głównym przeznaczeniem dziś jest funkcja zabytku i punktu orientacyjnego wsi.

Dlaczego młyn nazywa się też Steentjesmolen? To nazwa pierwotna, pod jaką konstrukcja funkcjonowała w Poperinge przed przeniesieniem do Merkem w 1923 roku.

Co spowodowało zniszczenie młyna w 2011 roku? Wiatrak został przewrócony przez silny podmuch wiatru 29 kwietnia 2011 roku.

Ile wiatraków było kiedyś w Merkem? Około 1900 roku we wsi stało aż siedem wiatraków – dziś Beukelaremolen jest jedynym, który przetrwał do naszych czasów.