Bethleem Farm West Cemetery

Bethleem Farm West Cemetery to niewielki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej, położony około kilometra na południowy wschód od centrum Mesen (Messines) w belgijskiej prowincji Flandria Zachodnia, przy drodze Rijselstraat prowadzącej od rynku miasteczka w stronę dawnego gospodarstwa nazywanego Nazareth albo Schnitzel Farm. To miejsce spoczynku żołnierzy poległych podczas walk o Grzbiet Mesyński, jeden z kluczowych epizodów kampanii we Flandrii w 1917 roku.

Skąd wzięła się nazwa i kto założył cmentarz?

Cmentarz założyły jednostki 3. Dywizji Australijskiej, które 7 czerwca 1917 roku zdobyły pobliskie gospodarstwo Bethleem Farm w trakcie bitwy pod Messines. Australijczycy nazywali to miejsce po prostu "cmentarzem ogólnym 3. Dywizji" ("3rd Division General Cemetery"). Po zdobyciu terenu cmentarz był dalej wykorzystywany przez 14. Dywizję (Lekką) aż do końca 1917 roku, co tłumaczy obecność na nim żołnierzy z różnych formacji i okresów walk o ten sam odcinek frontu.

Kto tu spoczywa?

Na cmentarzu pochowanych lub upamiętnionych jest 165 żołnierzy z okresu I wojny światowej. Wśród zidentyfikowanych ofiar przeważają Australijczycy (113), obok nich spoczywają żołnierze z Nowej Zelandii (27) oraz Wielkiej Brytanii (24). Jeden z poległych upamiętniony jest specjalną tablicą pamiątkową, ponieważ jego pierwotny grób został zniszczony przez ostrzał artyleryjski jeszcze w trakcie wojny. Na terenie cmentarza znajduje się też jeden nieznany z tożsamości żołnierz z okresu II wojny światowej, co jest rzadkością na cmentarzach z czasów Wielkiej Wojny i świadczy o tym, że teren ten miał znaczenie militarne również ćwierć wieku później.

Jak wygląda cmentarz i jak do niego dotrzeć?

Bethleem Farm West Cemetery ma charakter kameralny — to niewielka, cicha nekropolia, typowa dla setek podobnych miejsc pamięci rozsianych po dawnym froncie zachodnim w okolicach Ypres. Projekt cmentarza przygotował architekt G. H. Goldsmith, znany z prac przy innych cmentarzach Komisji Grobów Wojennych Wspólnoty Narodów (CWGC) w regionie. Warto wiedzieć, że dojście do cmentarza prowadzi krótką, trawiastą ścieżką, nieprzystosowaną do ruchu pojazdów — odwiedzający powinni zostawić samochód przy drodze i dojść pieszo.

Cmentarz leży w odległości około 10 km na południe od centrum Ypres (Ieper), miasta będącego głównym punktem wypadowym do zwiedzania pól bitewnych Flandrii. Z rynku w Mesen prowadzi do niego droga Rijselstraat, którą po około kilometrze dociera się do celu, mijając po drodze gospodarstwo znane niegdyś żołnierzom jako Nazareth Farm.

Dlaczego warto tu przyjechać?

To miejsce dla podróżnych zainteresowanych historią I wojny światowej i śladami bitwy pod Messines z czerwca 1917 roku — jednej z operacji poprzedzających trzecią bitwę pod Ypres. W przeciwieństwie do wielkich, znanych cmentarzy wojennych regionu, Bethleem Farm West Cemetery pozostaje miejscem mało uczęszczanym, co pozwala na spokojne, refleksyjne zwiedzanie z dala od tłumów turystycznych. Dla osób śledzących szlaki pamięci ANZAC (Australia i Nowa Zelandia) to jeden z ważniejszych, choć niszowych punktów na mapie regionu — udział żołnierzy australijskich i nowozelandzkich w zdobyciu Grzbietu Mesyńskiego był znaczący, a ten cmentarz jest tego bezpośrednim świadectwem.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się cmentarz? Około 1 km na południowy wschód od rynku w Mesen (Messines), przy drodze Rijselstraat, i około 10 km na południe od centrum Ieper (Ypres).

Ile osób jest tu pochowanych? 165 żołnierzy z I wojny światowej oraz jeden nieznany żołnierz z II wojny światowej.

Czy da się dojechać samochodem bezpośrednio pod cmentarz? Nie — ostatni odcinek to krótka, trawiasta ścieżka piesza, nieprzejezdna dla pojazdów.

Jakie narodowości są tu reprezentowane? Głównie żołnierze australijscy, a także nowozelandzcy i brytyjscy.