Bethleem Farm East Cemetery

Bethleem Farm East Cemetery to niewielki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej, położony około kilometra na południowy wschód od centrum Mesen (Messines), przy drodze Rijselstraat. Miejsce upamiętnia żołnierzy poległych podczas bitwy pod Messines w czerwcu 1917 roku i stanowi jeden z licznych cmentarzy wojennych rozsianych po Grzbiecie Messines, świadczących o zaciętych walkach toczonych na tym niewielkim skrawku Flandrii Zachodniej.

Skąd wzięła się nazwa cmentarza?

Nazwa pochodzi od pobliskiego gospodarstwa Bethleem Farm, które przed wojną było zwykłym flamandzkim gospodarstwem rolnym. Podczas okupacji niemieckiej teren ten przekształcono w silnie umocniony punkt oporu, wykorzystywany również jako lokalna kwatera dowodzenia. Gospodarstwo, wraz z pobliskim Bethleem Farm West, znalazło się na trasie natarcia wojsk alianckich podczas ofensywy w czerwcu 1917 roku.

Jak powstał cmentarz?

Cmentarz założyły jednostki australijskie po zdobyciu Bethleem Farm przez 3. Dywizję Australijską 7 czerwca 1917 roku, w trakcie bitwy pod Messines – jednej z najlepiej przygotowanych operacji ofensywnych armii brytyjskiej na froncie zachodnim, poprzedzonej detonacją serii wielkich min pod niemieckimi pozycjami. Większość pochowanych tu żołnierzy zginęła w walkach 8 i 10 czerwca 1917 roku, jednak cmentarz był wykorzystywany aż do września tego samego roku, co wskazuje, że walki o utrzymanie zdobytego terenu trwały jeszcze długo po pierwszym natarciu.

Ile osób tu spoczywa?

Na cmentarzu pochowanych lub upamiętnionych jest 44 żołnierzy z okresu I wojny światowej. Osiem grobów należy do żołnierzy niezidentyfikowanych, a jeden szczególny pomnik upamiętnia poległego, którego szczątki – wedle ustaleń – znajdują się wśród tych nieoznaczonych grobów. Cmentarz zaprojektował architekt G. H. Goldsmith, znany z prac przy wielu innych nekropoliach wojennych w regionie.

Ciekawostka związana z Adolfem Hitlerem

Jednym z bardziej zaskakujących faktów dotyczących tego miejsca jest to, że – jak podaje Peter Oldham w książce poświęconej Grzbietowi Messines z serii Battleground Europe – niemiecki strongpoint zorganizowany na terenie gospodarstwa Bethleem Farm miał być miejscem, w którym zimą 1914/1915 kwaterował młody Adolf Hitler, służący wówczas jako goniec (Meldegänger) w 16. Bawarskim Pułku Rezerwowym Piechoty. To jeden z wielu epizodów łączących przyszłego dyktatora z terenami Flandrii Zachodniej sprzed jego politycznej kariery.

Jak dojechać na miejsce?

Cmentarz znajduje się około 10 km na południe od centrum Ieper i około 1 km na południowy wschód od rynku w Mesen, przy drodze Rijselstraat prowadzącej z placu miejskiego. Dotarcie na miejsce wymaga przejścia około 250-metrową trawiastą ścieżką dojazdową, nieprzystosowaną do ruchu pojazdów – warto o tym pamiętać, planując wizytę, zwłaszcza w porze deszczowej, gdy teren bywa grząski.

Najczęstsze pytania

Czy cmentarz jest ogólnodostępny? Tak, teren jest dostępny dla zwiedzających przez cały rok, jednak dojście prowadzi wyłącznie pieszo, ścieżką nieprzystosowaną dla wózków ani pojazdów.

Czym różni się od Bethleem Farm West Cemetery? To dwa odrębne, sąsiadujące cmentarze związane z tym samym gospodarstwem – East Cemetery założyły jednostki australijskie, a West Cemetery ma nieco inny skład narodowościowy pochowanych, z większym udziałem żołnierzy nowozelandzkich i brytyjskich.

Kto opiekuje się cmentarzem? Cmentarz znajduje się pod opieką Commonwealth War Graves Commission (CWGC), organizacji odpowiedzialnej za utrzymanie grobów i pomników wojennych żołnierzy Wspólnoty Narodów na całym świecie.

Jakie wydarzenie historyczne wiąże się z tym miejscem? Bitwa pod Messines w czerwcu 1917 roku – jedna z najbardziej udanych taktycznie operacji brytyjskich na froncie zachodnim, poprzedzona detonacją ponad dwudziestu podziemnych min pod niemieckimi liniami.