Toronto Avenue Cemetery

Toronto Avenue Cemetery to niewielki cmentarz wojenny ukryty w lesie Ploegsteert (Bois de Ploegsteert), na terenie gminy Comines-Warneton (niderl. Komen-Waasten) w prowincji Hainaut, w regionie Walonia. To miejsce spoczynku żołnierzy poległych podczas pierwszej wojny światowej, a jego wyjątkowość polega na tym, że spoczywają tu wyłącznie żołnierze australijscy.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Na cmentarzu znajduje się 78 grobów żołnierzy australijskich z 9. Brygady, należącej do 3. Dywizji Australijskiej. To jedyny w całej Belgii cmentarz wojenny, na którym pochowani są wyłącznie Australijczycy, co czyni go szczególnym punktem na mapie miejsc pamięci związanych z udziałem Australii w Wielkiej Wojnie. Dodatkowo, jest to jedno z niewielu miejsc na froncie zachodnim, gdzie na nagrobkach zachowały się pełne dane pozwalające zidentyfikować pochowanych żołnierzy — w wielu innych cmentarzach z tego okresu spora część mogił to groby nieznanych żołnierzy.

Skąd wzięli się tu pochowani żołnierze?

Żołnierze spoczywający na Toronto Avenue Cemetery zginęli podczas bitwy pod Messines (Mesen), która toczyła się od 7 do 10 czerwca 1917 roku. Była to jedna z operacji ofensywnych aliantów na froncie flandryjskim, w której siły brytyjskie i dominium (w tym jednostki australijskie) starały się zdobyć strategiczny grzbiet wzgórz koło Mesen, wypierając wojska niemieckie z umocnionych pozycji. Straty po obu stronach były znaczne, a wielu poległych z jednostek australijskich pochowano właśnie w pobliskim lesie Ploegsteert, który przez całą wojnę pozostawał w rękach aliantów i był miejscem względnie stabilnych, choć wciąż niebezpiecznych, pozycji frontowych.

Jak wygląda i jak dojechać na miejsce?

Cmentarz leży w głębi lasu Ploegsteert, z dala od głównych dróg. Dotarcie do niego możliwe jest wyłącznie pieszo, ścieżką prowadzącą przez las — dojazd samochodem jest fizycznie niemożliwy, ponieważ na trasie ustawiono słupek blokujący wjazd pojazdom silnikowym. Taka lokalizacja sprawia, że miejsce zachowało swój pierwotny, leśny charakter i spokojną, odosobnioną atmosferę, typową dla wielu mniejszych cmentarzy wojennych rozsianych po dawnym froncie zachodnim.

Kontekst regionu

Comines-Warneton to gmina położona na styku granicy z Francją, w prowincji Hainaut. Region ten, podobnie jak sąsiadująca Flandria Zachodnia, był areną intensywnych walk podczas pierwszej wojny światowej — okoliczne lasy i pola kryją dziesiątki mniejszych i większych cmentarzy wojskowych prowadzonych przez różne komisje grobownictwa wojennego, w tym Commonwealth War Graves Commission. Toronto Avenue Cemetery, choć niewielki, stanowi ważny element tej sieci miejsc pamięci.

Najczęstsze pytania

Ile grobów znajduje się na cmentarzu? 78 grobów, wszystkie żołnierzy australijskich z 9. Brygady, 3. Dywizji Australijskiej.

Kiedy zginęli pochowani tu żołnierze? Podczas bitwy pod Messines, między 7 a 10 czerwca 1917 roku.

Czy można dojechać na miejsce samochodem? Nie — dostęp jest możliwy wyłącznie pieszo, leśną ścieżką; wjazd pojazdów jest fizycznie zablokowany.

Co czyni ten cmentarz wyjątkowym? To jedyny cmentarz w Belgii, na którym spoczywają wyłącznie żołnierze australijscy, a nagrobki w większości pozwalają na identyfikację pochowanych.