Hrad Bečov nad Teplou

Hrad Bečov nad Teplou to gotycki zamek obronny wzniesiony na skalistym ostańcu nad rzeką Teplą, w miasteczku Bečov nad Teplou w regionie karlowarskim. Starszy od stojącego tuż obok barokowego zámku, przez wieki strzegł ważnego skrzyżowania szlaków handlowych i do dziś zachował swój średniowieczny rdzeń: masywny donjon z wbudowaną kaplicą oraz resztki fortyfikacji obronnych.

Kiedy powstał hrad i kto go zbudował?

Budowę zamku datuje się na pierwszą połowę XIV wieku. Najstarsze zachowane drewno konstrukcyjne zostało dendrochronologicznie datowane na rok 1352, a pierwsza pisemna wzmianka o tutejszym opevněnym sídle pochodzi z 1349 roku, gdy władali nim panowie z Rýzmburka. To właśnie Rýzmburkowie, w tym bracia Bareš V. i Slavek, wznieśli tu najstarszą gotycką część zamku – dokument z 1346 roku łączy ich imiona z tym miejscem. Za czasów Bareša z Rýzmburka powstała wieża kaplicowa oraz monumentalny donjon, które do dziś wyznaczają panoramę wzgórza.

Czym jest donjon i jak wyglądała kaplica w jego wnętrzu?

Donjon, budowany po 1356 roku, należy do największych wież mieszkalnych tego typu w Czechach. Miał charakter reprezentacyjny, a jego ściany zdobiły malowidła z okresu późnego gotyku. Około 1360 roku w obrębie wieży urządzono kaplicę Navštívení Panny Marie – zajmuje ona trzy piętra donjonu, co samo w sobie jest rozwiązaniem niezwykłym. Kaplicę konsekrowano 14 maja 1400 roku. Jej żebrowa sklepienie spoczywa na dwóch zwornikach: jeden zdobi reliefowy herb panów z Rýzmburka, drugi – heraldyczny czterolist. Najcenniejszym elementem wnętrza są oryginalne gotyckie malowidła wykonane techniką al secco, przedstawiające siedemnaście scen biblijnych – od Ukrzyżowania po Zwiastowanie, Narodzenie Chrystusa, Pokłon Trzech Króli i świętego Krzysztofa. Ołtarz kaplicy, wbrew tradycji, zwrócony jest na północ, a nie na wschód.

Jak wyglądały fortyfikacje zamku?

Obronę hradu tworzył bergfryt połączony murami z donjonem – klasyczny układ czeskiego zamku gotyckiego z wyodrębnioną wieżą obronną i wieżą mieszkalną. W obrębie dzisiejszych tak zwanych Pluhovských domů badania architektoniczne i archeologiczne odkryły dwuczęściowy gotycki pałac z XIV wieku – starszy niż donjon, prawdopodobnie pierwszą siedzibę mieszkalną na zamku, zanim wzniesiono wieżę. W 1656 roku dobudowano dolną baštę, wzmacniającą system obronny od strony podzamcza.

Co zmienili na zamku Pluhowie z Rabštejna?

W 1495 roku hrad przeszedł w ręce rodu Pluhů z Rabštejna, który wzbogacił się na wydobyciu cyny w Lesie Slavkovském. Ich majątek pozwolił na renesansową przebudowę najstarszej części zamku za bergfrytem – budynki te noszą do dziś nazwę Pluhovské domy. Od 1501 roku Hanuš Pluh z Rabštejna wzniósł łączące skrzydło między donjonem a wieżą kaplicową, znane jako tabulnice (sala biesiadna), z dużymi oknami i dwoma obszernymi piętrami, w duchu późnego, saskiego gotyku.

Co stało się z hradem podczas wojny trzydziestoletniej?

W 1624 roku majątek przeszedł na Questenberków. Wojna trzydziestoletnia przyniosła zamkowi poważne zniszczenia – w 1648 roku hrad zajęły wojska szwedzkiego generała Königsmarcka. Po tych wydarzeniach starszą, gotycką część zamku zaczęto zaniedbywać: w XIX wieku pomieszczenia donjonu i przyległych budynków służyły nawet jako spichlerz zbożowy, podczas gdy życie na wzgórzu przeniosło się do wzniesionego przez Questenberków na początku XVIII wieku barokowego zámku, stojącego tuż obok.

Gdzie znajduje się hrad?

Zamek stoi na skalnym wzniesieniu nad rzeką Teplą, w mieście Bečov nad Teplou, w powiecie Karlovy Vary, w zachodnich Czechach. Wraz z sąsiednim zámkiem tworzy jeden zespół zabytkowy, od 1995 roku chroniony jako narodowa pamiątka kultury.

Najczęstsze pytania

Czym różni się hrad od zámku w Bečovie nad Teplou? Hrad to starsza, gotycka część zespołu – obronny zamek z donjonem i kaplicą z XIV wieku. Zámek to młodszy, barokowy pałac wzniesiony przez Questenberków na początku XVIII wieku tuż obok, znany z relikwiarza świętego Maura.

Kto zbudował hrad? Najstarszą część wznieśli panowie z Rýzmburka w pierwszej połowie XIV wieku, a donjon powstał po 1356 roku za Bareša z Rýzmburka.

Co warto zobaczyć w donjonie? Kaplicę Navštívení Panny Marie z około 1360 roku, zajmującą trzy piętra wieży, z gotyckimi malowidłami al secco przedstawiającymi siedemnaście scen biblijnych, konsekrowaną w 1400 roku.

Jak zamek ucierpiał w wojnie trzydziestoletniej? W 1648 roku hrad zajęły wojska szwedzkiego generała Königsmarcka, co przyczyniło się do jego trwałego zniszczenia i późniejszego zaniedbania.

Gdzie leży hrad Bečov nad Teplou? Na skalistym wzniesieniu nad rzeką Teplą w mieście Bečov nad Teplou, w regionie karlowarskim w zachodnich Czechach.