Ardotalia

Ardotalia, znana także jako Melandra lub Melandra Castle, to rzymski fort w Gamesley, tuż przy miasteczku Glossop w hrabstwie Derbyshire w Anglii. Leży na skraju parku narodowego Peak District i należy do najciekawszych śladów rzymskiej obecności w tej części kraju.

Co to za miejsce?

Ardotalia była fortem pomocniczym, czyli garnizonem wojsk auxilia, a nie obozem legionistów. Miała miejsce dla kohorty liczącej około 500 żołnierzy. W jej skład wchodziły typowe dla takich warowni budynki: principia, czyli sztab dowodzenia, baraki oraz spichlerze. Dziś jest to chroniony zabytek (scheduled ancient monument), należący do lokalnych władz i dostępny dla zwiedzających.

Skąd taka nazwa?

Nazwa Ardotalia pochodzi z języka brytyjskich Celtów i tłumaczy się jako „wysokie, ciemne wzgórze". Z kolei Melandra nie występuje w rzymskich źródłach, więc jest nazwą późniejszą. Według jednej z teorii wymyślił ją John Watson, rektor ze Stockport, który odwiedził to miejsce około 1771 roku, ale pewności co do pochodzenia tej nazwy nie ma.

Kiedy i po co go zbudowano?

Większość badaczy datuje powstanie fortu na koniec I wieku n.e., a konkretnie na około 78 rok, za rządów namiestnika Agrykoli. Pierwszym garnizonem była Pierwsza Kohorta Fryzjonów (Frisiavones), co potwierdza napis na kamieniu budowlanym. Podczas wykopalisk w rowie znaleziono dębowe kołki do namiotów i fragment skórzanego namiotu. Znaleziska wskazują, że pierwsi żołnierze mieszkali pod płótnem, dopóki budowa nie została ukończona. Część lokalnych historyków opowiada się za wcześniejszą datą, lecz ta hipoteza jest mniej powszechnie przyjmowana.

Lokalizacja nie była przypadkowa. Fort góruje nad rzeką Etherow i kontroluje wejście do doliny Longdendale. Miał też strzec drogi z Brough, która przez przełęcz Snake Pass prowadzi do Glossop.

Przebudowa w kamieniu

Około 120 roku, za cesarza Hadriana, fort odbudowano z kamienia. Około dwudziestu lat później opuszczono go. W XVIII wieku odnaleziono tu kamień z inskrypcją upamiętniający żołnierzy, którzy przeprowadzili tę przebudowę.

Co zobaczysz na miejscu?

Nie spodziewaj się okazałych murów. Zachowały się przede wszystkim ziemne wały oraz fundamenty niektórych budynków. To miejsce dla osób, które lubią wyobrażać sobie przeszłość na podstawie niewielkich śladów, i dla tych, którzy chcą połączyć spacer po okolicach Glossop z odrobiną starożytnej historii. Zarys wałów pozwala zrozumieć rozmiar i układ rzymskiej warowni, a widok na okolicę tłumaczy, dlaczego wybrano akurat to wzgórze.

Najczęstsze pytania

Czy Ardotalia i Melandra to to samo miejsce? Tak. Ardotalia to antyczna nazwa fortu, a Melandra lub Melandra Castle to nazwa późniejsza, używana dziś równolegle.

Gdzie dokładnie leży fort? W Gamesley, niedaleko Glossop w Derbyshire w Anglii.

Czy można go zwiedzać? Tak, teren jest otwarty dla publiczności. Zachowały się jednak głównie wały ziemne i fundamenty budynków, bez wysokich murów.

Kto tu stacjonował? Pierwszym garnizonem była Pierwsza Kohorta Fryzjonów, jednostka pomocnicza armii rzymskiej.

Kiedy fort został opuszczony? Około 140 roku, mniej więcej dwadzieścia lat po odbudowie w kamieniu za Hadriana.