Apostolic Armenian Church of Saint Mary Magdalene

Ormiański Kościół Apostolski pw. Świętej Marii Magdaleny to niewielka, ale niezwykle charakterystyczna świątynia w brukselskiej gminie Ixelles, wzniesiona z myślą o miejscowej diasporze ormiańskiej. Budynek wyróżnia się na tle typowej belgijskiej zabudowy śmiałą, geometryczną bryłą, która od razu zdradza inspiracje architekturą Kaukazu, choć powstał w latach 80. XX wieku, a nie w odległej przeszłości.

Skąd wziął się pomysł na budowę?

Inicjatywa wzniesienia własnej świątyni wyszła od ormiańskiej społeczności mieszkającej w Brukseli i okolicach. Na początku lat 80. XX wieku powołano fundację Foundation for the Armenian Church in Belgium, której zadaniem było zebranie środków na budowę kościoła. Ormianie w Belgii, choć liczebnie niewielcy, od dawna zabiegali o miejsce kultu zgodne z własną tradycją liturgiczną i architektoniczną — kościół apostolski ormiański różni się bowiem znacząco od katolickich czy protestanckich świątyń dominujących w Belgii.

Kiedy powstał kościół?

Budowę rozpoczęto oficjalnie 14 listopada 1986 roku, kiedy to położono kamień węgielny. Prace trwały kilka lat, a gotowy budynek poświęcono i uroczyście otwarto 6 maja 1990 roku. Cały proces — od zbiórki funduszy po ostateczne poświęcenie — zajął więc niemal dekadę, co pokazuje skalę wyzwania organizacyjnego, jakie podjęła stosunkowo niewielka wspólnota.

Kto zaprojektował świątynię i jaki miał pomysł?

Za projekt odpowiadali architekt Haïk Mardikian oraz inżynier Jacques Kupélian. Czerpali inspirację z kształtu Kościoła Świętego Krzyża na wyspie Achtamar (Aghtamar) na jeziorze Wan we wschodniej Turcji — jednego z najsłynniejszych zabytków średniowiecznej architektury ormiańskiej. Mimo że do budowy w Ixelles użyto współczesnych materiałów i technik, forma budynku miała celowo nawiązywać do tradycyjnych wzorców ormiańskiego budownictwa sakralnego.

Jaki jest układ budynku?

Kościół zaprojektowano na planie centralnym, w formie tzw. tetrakonchy — czyli bryły złożonej z czterech półkolistych (konchowych) ramion rozchodzących się od centralnego punktu, z dodatkowymi bocznymi kaplicami. Taki układ jest typowy dla wczesnośredniowiecznej architektury ormiańskiej i nadaje budynkowi charakterystyczną, niemal krzyżową sylwetkę, wyraźnie odróżniającą go od klasycznych, podłużnych kościołów zachodnioeuropejskich.

Gdzie dokładnie się znajduje i dla kogo jest ważny?

Świątynia stoi przy Rue Kindermans 1A w Ixelles (Elsene), jednej z gmin regionu stołecznego Brukseli. To miejsce pełni funkcję duchowego centrum dla ormiańskiej diaspory w Belgii — w samym regionie brukselskim mieszka szacunkowo około 1800 rodzin ormiańskiego pochodzenia, dla których kościół jest punktem odniesienia zarówno religijnym, jak i kulturowym.

Najczęstsze pytania

Czy kościół jest otwarty dla zwiedzających? Jako czynna świątynia parafialna, kościół funkcjonuje przede wszystkim jako miejsce nabożeństw wspólnoty ormiańskiej, jednak jego oryginalna architektura przyciąga też osoby zainteresowane sztuką sakralną i historią Ormian w Europie.

Czym różni się ten kościół od typowych świątyń w Brukseli? W przeciwieństwie do dominujących w mieście kościołów katolickich w stylach gotyckim czy barokowym, ta świątynia nawiązuje bezpośrednio do średniowiecznej architektury Armenii, co czyni ją unikatowym przykładem sakralnej architektury etnicznej w Belgii.

Czy budynek ma znaczenie tylko religijne? Nie — jest też ważnym symbolem obecności i tożsamości ormiańskiej diaspory w Belgii, powstałym dzięki oddolnej inicjatywie i zbiórce funduszy samej społeczności.