Allekerkemolen

Allekerkemolen to murowany młyn wietrzny stojący w Sijsele, w gminie Damme, przy Antwerpse Heirweg, w dzielnicy zwanej Allekerke, na wschód od terenu "Den Doorn", na działce rolnej naprzeciw Vijverhof. Choć dziś nie ma już skrzydeł ani czapy, jego masywna, ceglana wieża pozostaje charakterystycznym punktem na wiejskim krajobrazie tej części Flandrii Zachodniej i świadectwem kilkusetletniej historii młynarstwa w regionie.

Jak zaczęła się historia tego miejsca?

Pierwszy młyn w tym miejscu powstał znacznie wcześniej niż obecna budowla. Już około 1632-1633 roku stanął tu drewniany młyn typu "koźlak" (post mill) — jeden z kilku młynów wznoszonych wówczas w Sijsele w ramach rozwoju lokalnego rolnictwa i przetwórstwa zboża w XVII wieku. Ten wczesny młyn nie przetrwał jednak zbyt długo w spokoju: 23 grudnia 1683 roku został podpalony przez wojska francuskie, co było typowym losem wielu wiejskich obiektów gospodarczych w okresie licznych konfliktów zbrojnych toczonych wówczas na terenach dzisiejszej Belgii.

Skąd wzięła się nazwa i kolejna konstrukcja?

Około 1700 roku na miejscu spalonego młyna pojawiła się nowa konstrukcja — przeniesiono tu Kattemolen, młyn stojący wcześniej przy Smedenvest w Brugii, będący własnością cechu młynarskiego tego miasta. To właśnie ta historia przenoszenia konstrukcji między lokalizacjami była w owym czasie praktykowana, gdy budowa młyna od podstaw była kosztowna, a istniejące konstrukcje drewniane dawało się demontować i stawiać ponownie gdzie indziej.

Skąd murowana wieża, którą można zobaczyć dziś?

Obecna, murowana bryła młyna pochodzi z 1873 roku i to właśnie ona przetrwała do naszych czasów jako "romp" — pozostałość po pełnej konstrukcji młyna wietrznego. Obiekt bywa też nazywany "Oudeakkermolen" lub "Roelsmolen" — te nazwy pochodzą od rodzin młynarskich, które prowadziły tu działalność przez kolejne dziesięciolecia, obsługując lokalnych rolników i przetwarzając zboże na mąkę dla okolicznych gospodarstw.

Kiedy młyn przestał działać i co się z nim stało?

Młyn funkcjonował jako czynny zakład przemiału zboża mniej więcej do 1929 roku. Później rozpoczął się stopniowy demontaż jego funkcjonalnych elementów: w 1937 roku zdjęto skrzydła, a w październiku 1941 roku usunięto czapę wieńczącą konstrukcję. Od tego momentu z młyna pozostała już tylko murowana wieża bez elementów mechanizmu wiatrowego.

Jaką rolę odegrał młyn podczas II wojny światowej?

Pozbawiona skrzydeł i czapy wieża znalazła nietypowe zastosowanie podczas II wojny światowej. Ze względu na swoje położenie i wysokość niemieccy żołnierze, a później flamandzcy kolaboranci, wykorzystywali ją jako punkt obserwacyjny. Wieżę wyposażono w bezpośrednie połączenie telefoniczne z linią kolejową Maldegem-Sijsele, co pozwalało na szybkie przekazywanie informacji o ruchu na tej ważnej trasie transportowej.

Co dziś można zobaczyć na miejscu?

Dziś Allekerkemolen to przede wszystkim historyczna, murowana wieża — świadek kilku stuleci zmieniających się funkcji: od młyna zbożowego, przez punkt obserwacyjny w czasie wojny, po dzisiejszy status obiektu dziedzictwa. Miejsce znajduje się na działce rolnej, w otoczeniu typowego dla regionu krajobrazu wiejskiego, niedaleko Vijverhof. Dla osób interesujących się historią młynarstwa flamandzkiego i architekturą przemysłową dawnych wieków to punkt wart odwiedzenia przy okazji zwiedzania okolic Damme i Brugii.

Najczęstsze pytania

Czy młyn wciąż ma skrzydła? Nie — skrzydła zdemontowano w 1937 roku, a czapę w 1941 roku. Dziś zachowała się jedynie murowana wieża.

Skąd pochodzi nazwa Allekerkemolen? Nazwa wiąże się z dzielnicą Allekerke w Sijsele, gdzie młyn jest usytuowany. Obiekt bywa też określany jako Oudeakkermolen lub Roelsmolen, od nazwisk rodzin młynarskich.

Jak stara jest obecna konstrukcja? Murowana wieża, którą można oglądać obecnie, pochodzi z 1873 roku, choć młyn w tym miejscu istniał już od około 1632-1633 roku w formie drewnianego koźlaka.

Czy młyn można zwiedzać od środka? Obiekt stoi na prywatnej działce rolnej naprzeciw Vijverhof — przed odwiedzinami warto sprawdzić aktualne zasady dostępu na miejscu.