All Saints church

Kościół Wszystkich Świętych w Kamenném Újezdě stoi na północnym skraju wsi, tuż przy głównej drodze prowadzącej do Czeskich Budziejowic, w otoczeniu murowanego cmentarza. Kamenný Újezd leży w powiecie czeskobudziejowickim, około dziewięciu kilometrów na południowy zachód od stolicy regionu, a niewielka, jednonawowa świątynia jest jednym z najstarszych zachowanych obiektów w okolicy.

Kiedy powstał kościół?

Najstarsza część budowli — jednonawowy korpus z prostokątnym prezbiterium — pochodzi z okresu wczesnogotyckiego i została wzniesiona około połowy XIII wieku, w czasie gdy zakładano samą wieś Újezd. Pierwsza pisemna wzmianka o świątyni pojawia się już w 1263 roku, choć pośrednio: niemiecka nazwa miejscowości, Steinkirchen, czyli dosłownie „kamienny kościół", jednoznacznie odnosi się do murowanej budowli stojącej pośród ówczesnej, drewnianej zabudowy wsi. To właśnie od tego określenia wywodzi się dzisiejsza czeska i polska nazwa miejscowości.

Jak zmieniała się bryła kościoła?

Wkrótce po 1351 roku świątynię rozbudowano — dobudowano nowe, prostokątne, płasko przykryte prezbiterium wraz z zakrystią umieszczoną od strony północnej. Kolejny istotny etap przebudowy przypadł na okres baroku: wzniesiono wówczas wieżę, przekształcono okna i wejścia, a elewacje otrzymały nową, plastyczną artykulację charakterystyczną dla tego stylu. Dzięki tym kolejnym warstwom kościół łączy dziś elementy średniowieczne z barokowym wykończeniem.

Co zachowało się z pierwotnego wystroju?

Wewnątrz przetrwało kilka cennych elementów średniowiecznych: żebrowe sklepienia, kamienne płyty ołtarzowe oraz późnogotyckie sanktuarium — wnękę ścienną służącą do przechowywania Najświętszego Sakramentu. Wyposażenie dźwiękowe kościoła sięga początku XVI wieku — w 1520 roku praski mistrz ludwisarski Bartoloměj odlał dla świątyni duży dzwon. W połowie XVIII wieku parafia wzbogaciła się o nowe ołtarze, wyposażenie liturgiczne oraz kolejne dzwony, co nadało wnętrzu charakter typowy dla wiejskich kościołów doby baroku.

Dlaczego warto się zatrzymać?

Kościół Wszystkich Świętych to rzadki przykład budowli, w której czytelne pozostają kolejne etapy przebudowy — od gotyckiego początku, przez średniowieczne rozszerzenie prezbiterium, po barokową wieżę i elewacje. Otoczenie murowanym cmentarzem oraz położenie przy głównej drodze sprawiają, że świątynia jest dobrze widoczna dla podróżujących przez Kamenný Újezd i stanowi naturalny punkt orientacyjny na trasie w kierunku Czeskich Budziejowic.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi kościół? Na północnym skraju wsi Kamenný Újezd, przy drodze głównej w kierunku Czeskich Budziejowic, w obrębie murowanego cmentarza.

Jak stary jest kościół? Najstarsza część pochodzi z około połowy XIII wieku, a pierwsza pośrednia wzmianka o nim datowana jest na 1263 rok.

Skąd wzięła się nazwa wsi związana z kościołem? Niemiecka nazwa Steinkirchen („kamienny kościół") odnosiła się właśnie do murowanej świątyni, w odróżnieniu od drewnianej zabudowy ówczesnej wsi.

Co warto zobaczyć wewnątrz? Żebrowe sklepienia, kamienne płyty ołtarzowe, późnogotyckie sanktuarium oraz dzwon odlany w 1520 roku przez praskiego mistrza Bartoloměja.

Czy kościół był przebudowywany? Tak — po 1351 roku rozbudowano prezbiterium i dodano zakrystię, a w okresie baroku wzniesiono wieżę i przekształcono elewacje.