Alejandro Busuioceanu

Pamiątkowa tablica Alejandro Busuioceanu w Madrycie przypomina o rumuńskim poecie, eseiście i historyku sztuki, który spędził w hiszpańskiej stolicy ostatnie i najbardziej twórcze lata swojego życia. Miejsce znajduje się w dystrykcie Salamanca, na kamienicy przy Calle General Pardiñas 32, i jest jednym z niewielu w Madrycie znaków pamięci poświęconych intelektualistom emigracji rumuńskiej.

Kim był Alejandro Busuioceanu?

Alexandru Busuioceanu urodził się w 1896 roku w Slatinie w Rumunii. Po drugiej wojnie światowej, gdy w jego kraju władzę przejął reżim komunistyczny, osiedlił się na stałe w Madrycie, gdzie pozostał do śmierci w 1961 roku. W Hiszpanii przyjął spolszczoną na kastylijski sposób wersję imienia — Alejandro — i pisał zarówno po rumuńsku, jak i po hiszpańsku, co było rzadkością nawet wśród wykształconych emigrantów. Był poetą, eseistą, historykiem i krytykiem sztuki, tłumaczem oraz wykładowcą akademickim, a wcześniej także dyplomatą reprezentującym Rumunię.

Busuioceanu szybko wrósł w środowisko intelektualne powojennego Madrytu. Należał do Academia Breve de Crítica de Arte — nieformalnego grona krytyków i artystów założonego przez Eugenio d'Orsa, które promowało nowoczesną i współczesną sztukę hiszpańską w trudnych latach frankistowskiej izolacji kulturalnej. Współpracował z poetami z kręgu tzw. drugiego pokolenia powojennego, m.in. z Luisem Rosalesem. Był również jednym z inicjatorów powstania pierwszego Rumuńskiego Instytutu Kultury w Madrycie, instytucji mającej podtrzymywać więzi kulturalne rumuńskiej diaspory z krajem pochodzenia w czasach, gdy powrót do komunistycznej Rumunii był dla wielu emigrantów niemożliwy.

Co zobaczysz na miejscu?

Główny punkt pamięci to tablica na fasadzie domu przy General Pardiñas 32, w którym Busuioceanu mieszkał w latach 1945–1961, czyli praktycznie przez cały swój madrycki okres. Tablicę odsłonięto w lutym 1968 roku, kilka lat po jego śmierci, w uroczystości z udziałem osób ze świata literatury i kultury tamtego okresu, m.in. Enrique Suáreza de Pugi, Luisa Rosalesa oraz pisarza Vintili Horii — również rumuńskiego emigranta osiadłego w Hiszpanii. Napis na tablicy brzmi w skrócie: „W tym domu żył Alejandro Busuioceanu, rumuński poeta języka hiszpańskiego”, co podkreśla unikalność jego dwujęzycznej twórczości.

Drugim, nowszym miejscem pamięci jest tablica odsłonięta w lutym 2022 roku na Uniwersytecie Complutense w Madrycie, na drugim piętrze budynku D Wydziału Filologii, przy wejściu do lektoratu języka i kultury rumuńskiej. To miejsce wiąże postać Busuioceanu z akademickim życiem miasta i z ciągłością studiów rumunistycznych w Madrycie.

Sama kamienica na General Pardiñas to typowa zabudowa mieszkalna dystryktu Salamanca — elegancka, spokojna okolica bez tłumów turystów, co sprawia, że wizyta ma charakter spokojnego, refleksyjnego przystanku, a nie głównego punktu na trasie zwiedzania.

Jak dotrzeć?

Dystrykt Salamanca leży na wschód od centrum Madrytu, między Paseo de la Castellana i Parkiem Retiro. Najwygodniej dojechać metrem do stacji Núñez de Balboa lub Diego de León (linia 5) — z obu miejsc do General Pardiñas jest kilka minut piechotą. Okolica jest dobrze skomunikowana również autobusami miejskimi kursującymi wzdłuż Calle de Alcalá i Paseo de la Castellana.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ to tablica na budynku mieszkalnym, można ją zobaczyć przez cały rok, w każdych godzinach — jest widoczna z ulicy. Najlepiej łączyć wizytę ze zwiedzaniem samego Salamanca, znanego z eleganckich butików i architektury z przełomu XIX i XX wieku; wiosna i jesień to najkomfortowsze pory na spacery po tej części miasta.

Najczęstsze pytania

Czy to pomnik w postaci statuy? Nie. Miejsce pamięci ma formę tablicy pamiątkowej umieszczonej na fasadzie budynku, a nie klasycznego pomnika czy posągu.

Kto był Alejandro Busuioceanu? Rumuński poeta, eseista, historyk i krytyk sztuki, dyplomata i wykładowca, który po wojnie osiedlił się w Madrycie i pisał w dwóch językach — rumuńskim i hiszpańskim.

Czy wstęp jest płatny? Nie, tablica znajduje się na zewnętrznej fasadzie budynku prywatnego i jest widoczna bezpłatnie z ulicy.

Czy w pobliżu są inne atrakcje? Tak, lokalizacja leży w sercu dystryktu Salamanca, blisko Paseo de la Castellana, ulicy Alcalá oraz eleganckich butików i kawiarni tej części Madrytu.