Abbaye Sainte-Marie de Villelongue

Abbaye Sainte-Marie de Villelongue to ruiny dawnego opactwa cysterskiego ukryte w lesistej dolinie u stóp Montagne Noire, w gminie Saint-Martin-le-Vieil w departamencie Aude, w regionie Oksytania. To miejsce łączy historię średniowiecznego monastycyzmu z niezwykłą jak na zakon cysterski dekoracją rzeźbiarską oraz kameralnym ogrodem, który dziś przyciąga równie wielu miłośników botaniki co historii.

Jak powstało opactwo w Villelongue?

Początki wspólnoty sięgają połowy XII wieku. Między 1145 a 1149 rokiem mnich Guillaume, wywodzący się z opactwa Bonnefont-en-Comminges i związany z macierzystym klasztorem w Morimond, osiedlił się na terenie zwanym Compania, na zboczach Montagne Noire, by założyć tam niewielką wspólnotę zakonną. Już w 1151 roku priorat podniesiono do rangi opactwa, a jego pierwszym opatem został Arnaud I. Budowę kamiennego kościoła klasztornego rozpoczęto w 1170 roku, jednak obecna bryła świątyni w stylu gotyckim powstawała stopniowo — prace trwały od połowy XIII wieku aż po początek XIV stulecia.

Dlaczego Villelongue zawdzięcza swoją pozycję Simonowi de Montfort?

Znaczenie opactwa wzrosło gwałtownie na początku XIII wieku, w czasach krucjaty przeciw katarom. Mnisi z Villelongue opowiedzieli się wówczas przeciwko heretykom, co zostało nagrodzone przez Simona de Montfort, dowódcę krucjaty. W 1208 roku wspólnota otrzymała zamek w Saint-Martin-le-Vieil, a jego ostateczne, trwałe nadanie potwierdził Simon de Montfort w styczniu 1212 roku. Dzięki tym nadaniom opactwo zyskało majątek i wpływy, które ugruntowały jego pozycję w regionie na kolejne stulecia.

Co czyni architekturę Villelongue wyjątkową?

Reguła cysterska, ustanowiona przez świętego Bernarda z Clairvaux, nakazywała surowość i prostotę form architektonicznych, bez zbędnej dekoracji. Tymczasem w krużgankach i kościele opactwa w Villelongue pojawiły się bogato rzeźbione kapitele i wsporniki w stylu określanym jako południowy gotyk langwedocki, powstałe w XIII i na początku XIV wieku. Ta dekoracyjność stanowi odstępstwo od surowych zasad zakonu i sprawia, że Villelongue należy do nielicznych opactw cysterskich we Francji, które mogą pochwalić się tak bogatym wystrojem rzeźbiarskim. Od 1916 roku zespół klasztorny wpisany jest na listę zabytków historycznych, choć dziś pozostaje własnością prywatną.

Co warto zobaczyć na miejscu poza ruinami?

Wokół dawnych zabudowań klasztornych rozciąga się niewielki, malowniczy ogród, wyróżniony tytułem ogrodu godnego uwagi. Grządki otoczone są żywopłotami z wierzby, a na skalnym rabatach rosną rośliny wykorzystywane w średniowieczu — lecznicze, barwierskie i ozdobne. W części zwanej niebieskim ogrodem można zobaczyć dynie, usłyszeć szum wody oraz śpiew ptaków z pobliskiej woliery. Spacer po ogrodzie stanowi naturalne uzupełnienie zwiedzania samych ruin kościoła i krużganka.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się opactwo? W gminie Saint-Martin-le-Vieil, w departamencie Aude, na zboczach Montagne Noire, niedaleko Carcassonne.

Kiedy powstało opactwo? Wspólnota zakonna osiedliła się tu między 1145 a 1149 rokiem, a status opactwa uzyskała w 1151 roku.

Czy można zwiedzać ruiny i ogród? Tak, obiekt jest dostępny dla zwiedzających sezonowo — od kwietnia do listopada, z dłuższymi godzinami otwarcia w lipcu i sierpniu; opactwo jest zamknięte w poniedziałki poza wakacjami.

Ile kosztuje bilet? Zwiedzanie indywidualne dla dorosłych kosztuje około 5 euro, dzieci do 16 roku życia wchodzą bezpłatnie.

Czym opactwo w Villelongue różni się od innych budowli cysterskich? Przede wszystkim bogatą dekoracją rzeźbiarską kapiteli i wsporników, rzadko spotykaną w architekturze tego zakonu, znanego z surowości form.