Rekreacja i rozrywka w Portugalii

Parque das Águas

Porto

Parque das Águas to zielony park w Porto, położony we wschodniej części miasta, w rejonie Campanhã, nad brzegiem rzeki Douro (współrzędne: 41,144165, -8,590006). Zajmuje około 68 500 m² i działa jak muzeum pod gołym niebem: wśród drzew stoją fontanny, zbiorniki i poidła, które kiedyś zdobiły przestrzeń publiczną miasta. Czym jest Parque das Águas? Park znajduje się na terenie siedziby miejskiej spółki wodnej Águas e Energia do Porto. Jego wyjątkowość polega na tym, że zieleń łączy się tu z dziedzictwem technicznym i artystycznym związanym z wodą. Zbiór elementów wodnych obejmuje obiekty o wartości historycznej, z których część sięga XVI wieku. Skąd wzięły się fontanny w parku? Po powstaniu miejskich służb wodno-kanalizacyjnych w 1927 roku dawną posiadłość wywłaszczono pod potrzeby ich siedziby. Od 1928 roku, gdy rozbudowywano dostawy wody dla Porto i okolic, do parku zaczęto przenosić fontanny, zbiorniki i poidła z ulic, placów, targowisk i klasztorów. Pochodzą one z różnych dzielnic, między innymi z Lordelo do Ouro, Massarelos, Cedofeita, Miragaia, Sé, Santo Ildefonso, Bonfim i Campanhã. Dzięki temu w jednym miejscu powstała niepowtarzalna kolekcja miejskiej „wodnej” historii. Jaka jest historia terenu? Grunty te od dawna miały charakter rekreacyjny. W XVII wieku wchodziły w skład posiadłości Quinta do Prado do Bispo, a na sąsiednim gruncie w XIX wieku powstał pierwszy publiczny cmentarz miasta, Prado do Repouso. Z pozostałej ziemi wydzielono rezydencję z ogrodami, znaną jako Quinta das Oliveiras, zwaną też posiadłością Ingleses, od brytyjskich właścicieli. Obecny park odpowiada dawnej dzikiej części ogrodu: gęstemu, egzotycznemu lasowi w stylu romantycznym, typowemu dla XIX-wiecznych rezydencji zamożnego mieszczaństwa, które wzbogaciło się na rozwoju przemysłowym Porto. Co warto zobaczyć? Fontanny i zbiorniki przeniesione z różnych części miasta. Każda ma inną formę i pochodzenie, więc spacer przypomina przegląd dawnego miejskiego życia. Romantyczną zieleń, czyli stare drzewa i ścieżki nawiązujące do ogrodu z XIX wieku. Położenie nad Douro, które nadaje miejscu spokojny, nadrzeczny charakter. Dla kogo jest to miejsce? Park dobrze sprawdzi się jako spokojna przerwa w zwiedzaniu, spacer z dziećmi albo cel dla osób zainteresowanych historią miasta, wodociągami i małą architekturą. Ponieważ leży poza najbardziej turystycznym centrum, bywa cichszy niż nadbrzeżne bulwary. To dobry dodatek do dnia spędzonego we wschodnim Porto, w okolicy Campanhã. Najczęstsze pytania Gdzie leży Parque das Águas? We wschodniej części Porto, w rejonie Campanhã, nad rzeką Douro, na terenie siedziby Águas e Energia do Porto. Jak duży jest park? Ma około 68 500 m² zieleni. Dlaczego nazywa się „Parkiem Wód”? Bo jest muzeum pod gołym niebem poświęconym wodzie: zgromadzono w nim fontanny, zbiorniki i poidła przeniesione z przestrzeni publicznej Porto. Z jakiego okresu pochodzą eksponaty? Część obiektów ma wartość historyczną i sięga XVI wieku. Czy park ma związek z dawnymi posiadłościami? Tak. Odpowiada dzikiej części ogrodu Quinta das Oliveiras, dawnej rezydencji rodziny brytyjskiej z XIX wieku.

Parque do Fontelo

Viseu

Parque do Fontelo to jeden z największych parków miejskich w Portugalii. Zajmuje około 10 hektarów zieleni w Viseu, tuż za bramą Portal do Fontelo. Dawna posiadłość biskupów łączy dziś historię, spacery wśród starych drzew i miejsce do sportu i odpoczynku. Skąd wziął się park w Viseu? Pierwsza znacząca wzmianka o posiadłości Fontelo pochodzi z 1149 roku, gdy biskup Odório kupił te ziemie. W 1399 roku rozwój miejsca wspierał biskup João Homem, który umocnił jego pozycję. Prawdziwy rozkwit nastąpił jednak w XVI wieku. Biskup Viseu, D. Miguel da Silva, człowiek potężny, bardzo bogaty i zafascynowany renesansem, wrócił z Rzymu w 1525 roku. Rozpoczął budowę pałacu biskupiego i zalesianie parku. Fontelo stało się wtedy jedną z najbardziej egzotycznych i okazałych rezydencji wypoczynkowych w kraju. Co zobaczyć na miejscu? Ogrody Paço Episcopal do Fontelo powstały pod wpływem włoskim, co widać w ich założeniu. W tym samym stuleciu biskup D. Gonçalo zamówił kaplicę św. Hieronima (São Jerónimo) z 1563 roku oraz dwa portyki z 1565 roku. W parku stoi dawny pałac biskupi z XVI wieku. Obecnie mieści się w nim Welcome Center – Solar do Vinho do Dão, czyli punkt promujący wina regionu Dão. Niedaleko znajduje się także Paço dos Três Escalões, granitowy budynek zbudowany pierwotnie jako pałac biskupi, a dziś pełniący funkcję muzeum. Jak wygląda park dziś? Fontelo to główna strefa rekreacyjna miasta. Rosną tu liczne stare drzewa, a zielony teren przecinają leśne ścieżki. Działa tu kompleks sportowy: boiska do tenisa i piłki nożnej, hala gimnastyczno-sportowa oraz trasa do ćwiczeń. Jest także pole kempingowe. Park sprawdzi się na spokojny spacer, bieganie lub piknik. Viseu bywa nazywane portugalskim miastem-ogrodem, a Fontelo jest jednym z jego najważniejszych zielonych miejsc. Najczęstsze pytania Jak duży jest Parque do Fontelo? Ma około 10 hektarów. Kto stworzył ogrody Fontelo? Renesansowe, włoskie w charakterze ogrody to dzieło biskupa D. Miguela da Silvy z XVI wieku. Co mieści się w dawnym pałacu biskupim? Welcome Center – Solar do Vinho do Dão. Czy można tu uprawiać sport? Tak. W parku są boiska tenisowe i piłkarskie, hala sportowa i trasa do ćwiczeń. Czy jest miejsce na nocleg? Na terenie parku działa pole kempingowe. Dla kogo to miejsce? Dla osób lubiących historię, zieleń, rodzinne spacery i aktywny wypoczynek w środku miasta. Parque do Fontelo pokazuje, jak dawna rezydencja biskupia stała się otwartą przestrzenią dla mieszkańców i turystów. Warto poświęcić na nią kilka godzin podczas pobytu w Viseu, zwłaszcza w ciepły dzień, gdy cień starych drzew szczególnie się przydaje. Spacer można połączyć ze zwiedzaniem pobliskiego muzeum w Paço dos Três Escalões oraz degustacją win Dão.

Quinta dos Loridos

Bombarral

Quinta dos Loridos w Bombarral, znana szerzej jako Bacalhôa Buddha Eden, to park i ogrody w środkowej Portugalii, uważane za największy ogród orientalny w Europie. Posiadłość słynie z kolekcji posągów i artefaktów inspirowanych kulturami Azji, a jednocześnie od wieków związana jest z produkcją wina. Co to za miejsce? Ogród zajmuje około 35 hektarów. Do jego powstania wykorzystano według szacunków ponad sześć tysięcy ton marmuru i granitu, co pokazuje skalę przedsięwzięcia. To rozległa przestrzeń zieleni, jezior i rzeźb, w której spacer zajmuje sporo czasu. Skąd wziął się pomysł na ogród? Ogród Buddha Eden powstał jako reakcja na zniszczenie Buddów z Bamian. Ten akt barbarzyństwa kulturowego unicestwił arcydzieła sztuki późnego okresu gandhara. Miejsce pełni więc funkcję symbolicznego hołdu dla dziedzictwa, które utracono. Co zobaczyć na miejscu? Centralnym punktem jest monumentalna statua Buddy, otoczona bujną zielenią i bogatymi w detale rzeźbami. Ogród słynie też z około siedmiuset ręcznie malowanych terakotowych żołnierzy. Każdy z nich jest unikatowy, a figury są kopiami wojowników pochowanych przed około 2200 laty. Nad centralnym jeziorem można obserwować karpie koi, czyli japońskie karpie ozdobne. Z wody wyłaniają się rzeźbione smoki, które dodają krajobrazowi orientalnego charakteru. Całość tworzy spójną opowieść o kulturze Wschodu, przedstawioną w portugalskim krajobrazie. Wśród zieleni spotykają się tu rzeźby, woda i architektura ogrodowa, dlatego spacer ma wyraźnie kontemplacyjny charakter. Wino i winnica Posiadłość Quinta dos Loridos ma historię związaną z produkcją wina i win musujących, sięgającą XV wieku. Winogrona zbierane w tutejszych winnicach służą do wytwarzania wysokiej jakości win musujących. Dzięki temu wizyta łączy spacer wśród azjatyckiej sztuki z tradycją portugalskiego winiarstwa. Dla kogo jest to miejsce? Ogród spodoba się osobom szukającym spokojnego odpoczynku wśród zieleni, miłośnikom sztuki i rzeźby, rodzinom z dziećmi, które zachwycą się smokami i karpiami, oraz fotografom. Ze względu na powierzchnię warto zaplanować kilka godzin i wygodne obuwie. Gdzie to jest? Miejsce leży w okolicach Bombarral w regionie Leiria, w Portugalii. Jest często wymieniane jako atrakcja przy okazji odwiedzin miejscowości w okolicach Óbidos. Najczęstsze pytania Czy to największy ogród orientalny w Europie? Tak, Bacalhôa Buddha Eden opisywany jest jako największy ogród orientalny w Europie. Jak duży jest ogród? Zajmuje około 35 hektarów. Dlaczego powstał? Jako odpowiedź na zniszczenie Buddów z Bamian i wyraz troski o dziedzictwo kulturowe. Ilu jest terakotowych żołnierzy? Około siedmiuset, wszyscy ręcznie malowani i unikatowi. Czy na terenie produkuje się wino? Tak, z tutejszych winogron powstają wina musujące wysokiej jakości, a tradycja sięga XV wieku. Co mieszka w jeziorze? Karpie koi, a nad wodą wznoszą się rzeźbione smoki.

Parque Infantil do Alvito

Lizbona

Parque Infantil do Alvito to jeden z najbardziej znanych placów zabaw w Lizbonie, ukryty w lesie Monsanto, czyli największym parku miejskim stolicy Portugalii. Plac leży przy Estrada do Alvito, w południowej części Monsanto, i od lat jest stałym punktem programu rodzin z dziećmi. Co to za miejsce? To nie jeden plac zabaw, lecz trzy, urządzone na różnych poziomach zbocza. Łączą je schody oraz rampa, dzięki której można wjechać wózkiem. Każdy poziom ma inny profil wiekowy, więc sprzęt jest dopasowany do możliwości dzieci, a starszaki nie ścigają się z maluchami o te same huśtawki. Najniższy poziom przeznaczono dla najmłodszych. Stoją tam niższe urządzenia i huśtawki z koszykami, w których bezpiecznie usiądą małe dzieci. Środkowy poziom jest dla dzieci od około trzech lat. Na najwyższym poziomie czeka atrakcja, dla której wiele osób tu wraca: drewniany statek piratów oraz trzy namioty do zabawy w chowanego czy w obóz. Jak wygląda plac po renowacji? Plac został niedawno odnowiony. Pojawiło się nowe, bezpieczniejsze wyposażenie, między innymi namioty, miniaturowa karawela i drewniany pociąg. Zamiast betonowych płyt na ziemi ułożono gumową nawierzchnię, która amortyzuje upadki. Teren otacza wysokie ogrodzenie, więc dzieci nie wybiegną między drzewa lasu. Udogodnienia dla rodziców Dorośli mają do dyspozycji ławki i miejsca odpoczynku, wiele stołów piknikowych, bar, portiernię oraz toalety. Można więc przyjść na kilka godzin z kanapkami albo książką i spokojnie obserwować zabawę. Jak dojechać? Najwygodniej dotrzeć tu od strony Alcântary, obok Centrum Tenisowego Monsanto. Wejście jest bezpłatne. Kiedy przyjść? Plac działa przez cały rok, ale godziny zależą od pory roku, więc zimą warto zaplanować wizytę przed 18:00. Latem dzień jest dłuższy o dwie godziny, bo bramy zamykają się dopiero o 20:00. Ponieważ wokół rośnie las Monsanto, zabawę można połączyć ze spacerem po parku, a stoły piknikowe pozwalają zjeść posiłek na świeżym powietrzu, zamiast szukać restauracji w mieście. Najczęstsze pytania Ile kosztuje wstęp? Nic. Wstęp na plac zabaw jest bezpłatny. Jakie są godziny otwarcia? Od 1 października do 31 marca plac jest otwarty w godzinach 9:00–18:00, a od 1 kwietnia do 30 września w godzinach 9:00–20:00. Dla jakich dzieci jest to miejsce? Dla dzieci w wieku od około roku do dwunastu lat. Trzy poziomy dzielą sprzęt według wieku: maluchy mają huśtawki z koszykami, starsze dzieci statek piracki i namioty. Czy są tu toalety i miejsce na piknik? Tak. Na terenie znajdują się toalety, bar, stoły piknikowe i miejsca odpoczynku. Czy można wejść z wózkiem? Poziomy łączy rampa, oprócz schodów, więc przejście między nimi jest możliwe także z wózkiem.

Jardim de São Pedro de Alcântara

Jardim de São Pedro de Alcântara to jeden z najpopularniejszych ogrodów widokowych (miradouro) w centrum Lizbony. Leży w dzielnicy Bairro Alto, po zachodniej stronie doliny, która oddziela ją od Baixy. Ogród, znany też jako Jardim António Nobre, składa się z dwóch tarasów połączonych kamiennymi schodami i uchodzi za miejsce z jedną z najładniejszych panoram miasta. Co można tu zobaczyć? Z górnego tarasu roztacza się widok na wschód: na Baixę, Mourarię i wzgórze z zamkiem Świętego Jerzego. Przy dobrej pogodzie widać też fragment południowego brzegu Tag. Największą atrakcją jest pora zachodu słońca, gdy dachy miasta zmieniają kolor. Na miejscu stoi mapa panoramiczna namalowana na kafelkach azulejo w 1952 roku. Pomaga rozpoznać najważniejsze zabytki widoczne w dole i przydaje się, jeśli przyjeżdżasz do Lizbony po raz pierwszy. Historia i wyposażenie ogrodu Ogród powstał w 1864 roku i ma układ dwupoziomowy. Górny poziom wyłożono tradycyjnym portugalskim brukiem z kamiennych kostek, a pośrodku znajduje się fontanna w stylu barokowym. Według opisów pochodzi ona z terenu Palácio da Bemposta i trafiła tutaj po przekształceniu pałacu w akademię wojskową. W ogrodzie stoją rzeźby postaci z mitologii greckiej, m.in. Minerwy i Odyseusza. Wyróżnia się też pomnik z 1904 roku poświęcony Eduardowi Coelho (1835–1889), założycielowi dziennika „Diário de Notícias”. Przy postaci dziennikarza stoi bosy chłopiec, który przedstawia dawnego gazeciarza. Pomnik przypomina o tradycji drukarskiej i prasowej Bairro Alto. Ogród ma też mały staw, a jego ławki zachęcają do dłuższego odpoczynku po spacerze po stromych uliczkach Bairro Alto. To dobre miejsce, by na chwilę zwolnić i spokojnie popatrzeć na miasto. Jak dojść? Ogród leży tuż obok stacji kolejki linowej Ascensor da Glória, zabytkowej kolejki uruchomionej w 1885 roku, a od 1915 roku napędzanej elektrycznie. Łączy ona plac Restauradores w dolnej części Baixy z Bairro Alto. Można więc podjechać kolejką albo wejść pieszo stromymi uliczkami. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie, ogród jest publiczny i można go zwiedzać bez biletu. Kiedy najlepiej przyjść? Najlepsze światło jest późnym popołudniem i o zachodzie słońca. Wtedy jest też najwięcej ludzi, więc jeśli wolisz spokój, wybierz poranek. Ile czasu potrzeba na wizytę? Zwykle wystarcza 30–60 minut: na widoki, azulejo z mapą, fontannę i pomniki. Jeśli chcesz odpocząć w cieniu, zostaniesz dłużej. Co zwiedzić w okolicy? Tuż obok jest Bairro Alto z barami i restauracjami oraz Baixa z placem Restauradores. Ogród dobrze pasuje jako przystanek na pieszym spacerze po centrum Lizbony. Czy to dobre miejsce na zdjęcia? Tak. Dwa poziomy, kamienne schody, fontanna i panorama miasta dają wiele kadrów, a szczególnie efektowne są ujęcia o zachodzie słońca.

Parque Aquilino Ribeiro

Viseu

Parque Aquilino Ribeiro to największy park miejski w Viseu, leżący w samym centrum miasta, w północno-środkowej Portugalii. Zajmuje około 3,5 hektara i od dziesięcioleci jest ulubionym miejscem spacerów, odpoczynku i rodzinnych wypadów mieszkańców. Nazwę nosi po Aquilino Ribeiro, pisarzu związanym z regionem Beira. Skąd się wziął park w Viseu? Teren należał dawniej do posiadłości Quinta de Maçorim. W 1635 roku wzniesiono tu klasztor kapucynów pod wezwaniem św. Antoniego (Convento de Santo António dos Capuchos). Zakonnicy opuścili to miejsce w 1834 roku. Rok później miasto zwróciło się o przekazanie ogrodzonego terenu na promenadę i cmentarz, a w 1838 roku otrzymało ogrodzenie oraz aleję z przeznaczeniem na szkółkę drzew, ogród botaniczny i cmentarz. Obecny układ zaprojektował architekt Viana Barreto, a park otwarto w 1955 roku. Imię Aquilino Ribeiro nadano mu w 1974 roku, jako hołd dla pisarza. Co zobaczyć w parku? Jezioro – krzywoliniowy, mniej więcej owalny zbiornik w środkowej części głównej osi parku, częściowo otoczony drzewami. Przy jego południowym brzegu znajduje się okrągła wyspa, a nad wodą działa kawiarnia z tarasem. Stare drzewa – dęby i inna bujna roślinność dają cień alejkom, którymi kiedyś chodzili kapucyni. Trawniki i ścieżki – szerokie aleje z kamiennymi ławkami oraz zadbane trawniki nadają się na piknik lub chwilę ciszy. Zabytki sakralne – w sąsiedztwie stoją barokowy kościół Trzeciego Zakonu św. Franciszka oraz siedemnastowieczna kaplica Nossa Senhora das Vitórias. Czy park jest dobry dla dzieci i aktywnych? Tak. W parku znajdziesz nowoczesny plac zabaw, bibliotekę dla dzieci, tor do jazdy na rolkach z miejscem dla sportów ekstremalnych oraz ścieżkę rowerową. Nad jeziorem żyją kaczki, co dodatkowo przyciąga najmłodszych, a lody kupisz przy tarasie nad wodą. Jak dojść i czy jest dostępny? Park leży przy Avenida 25 de Abril w centrum Viseu, więc łatwo dotrzeć tu pieszo z Starego Miasta. Jest wskazywany jako dostępny dla osób na wózkach, a wejście nie wymaga biletu. Kiedy warto przyjść? Cień drzew sprawia, że park sprawdza się także w upalne dni lata. Wiosną i jesienią spacer wśród zieleni jest równie przyjemny, a wieczorem można połączyć go z kolacją w pobliskich lokalach. To dobry przystanek na krótki oddech podczas zwiedzania miasta. Najczęstsze pytania Ile zajmuje park? Około 3,5 ha. Kiedy powstał? Obecny park zaprojektował Viana Barreto, a otwarto go w 1955 roku; wcześniej działał tu klasztor kapucynów z 1635 roku. Czy wstęp jest płatny? Nie, to park publiczny. Czy nadaje się dla rodzin z dziećmi? Tak, jest plac zabaw, biblioteka dziecięca i tor rolkowy. Kto patronuje parkowi? Pisarz Aquilino Ribeiro; nazwę nadano w 1974 roku.

Parque de Santa Cruz

Coimbra

Parque de Santa Cruz w Coimbrze, potocznie zwany Jardim da Sereia, to zabytkowy park w samym centrum miasta, tuż przy Praça da República. Powstał jako ogród klasztorny, a dziś jest jednym z najspokojniejszych miejsc na krótki odpoczynek między zwiedzaniem uniwersyteckiego wzgórza a spacerem po dolnym mieście. Jak zaczęła się historia parku? Teren przekazano w 1131 roku kanonikom regularnym św. Augustyna, którzy założyli tu gospodarstwo związane z klasztorem Santa Cruz. Jego najważniejsza przemiana przypadła na XVIII wiek. W latach 1723–1752, z inicjatywy przeora Gaspara da Encarnação, dawną Quintę da Ribela przekształcono w ogród rekreacyjny. Zaplanowano wtedy boisko do gry w pélę, dawną grę w piłkę, oraz barokowy ogród przeznaczony do wypoczynku i kontemplacji. Co wydarzyło się po likwidacji zakonów? Po kasacie zakonów w 1834 roku posiadłość zmieniała właścicieli. Ostatnim prywatnym był komandor José António L. Ribeiro. W 1885 roku kupiła ją rada miejska Coimbry i udostępniła mieszkańcom jako park publiczny do spacerów i odpoczynku. Od 1970 roku obiekt ma status Imóvel de Interesse Público, czyli nieruchomości o znaczeniu publicznym w portugalskim systemie ochrony zabytków. Co zobaczyć w parku? Wejście od strony Praça da República prowadzi obok trzech posągów przedstawiających Wiarę, Miłosierdzie i Nadzieję. Aleja kończy się kaskadą. Po wejściu po schodach dociera się do Fonte da Nogueira. Zdobi ją rzeźba trytona, z którego ust woda spływa do fontanny. To właśnie ta figura dała początek popularnej nazwie „ogród Syreny”. Dlaczego warto tu zajrzeć? Park leży w centrum, więc łatwo połączyć go ze zwiedzaniem pobliskiego klasztoru Santa Cruz. Barokowy układ ogrodu i wodne akcenty tworzą nastrój innego wieku. Jest wstęp do zieleni bez wychodzenia poza ścisłe centrum miasta. Najczęstsze pytania Czy Parque de Santa Cruz i Jardim da Sereia to to samo miejsce? Tak. Jardim da Sereia to potoczna nazwa parku, związana z figurą przy fontannie. Gdzie jest wejście? Główne wejście znajduje się od Praça da República. Czy park jest chroniony jako zabytek? Tak, od 1970 roku ma status Imóvel de Interesse Público. Kto urządził ogród w obecnym kształcie? Barokowe założenie powstało w XVIII wieku z inicjatywy przeora Gaspara da Encarnação. Od kiedy park jest publiczny? Od 1885 roku, gdy posiadłość wykupiły władze miejskie Coimbry. Przed wizytą sprawdź aktualne godziny otwarcia w informacji miejskiej, ponieważ mogą się zmieniać w zależności od sezonu. Jak zaplanować wizytę? Park najlepiej traktować jako spokojną przerwę w zwiedzaniu centrum. Wystarczy kilkadziesiąt minut, by przejść główną aleją, obejrzeć posągi, kaskadę i fontannę z trytonem oraz usiąść w cieniu drzew. Ponieważ wejście jest od Praça da República, łatwo zacząć spacer od placu i wrócić do niego tą samą trasą, a stąd ruszyć dalej do zabytków starego miasta.

Jardim de Arca d'Água

Porto

Jardim de Arca d'Água to miejski ogród w dzielnicy Paranhos w Porto, położony we wschodniej części miasta. Z pozoru to zwykły park osiedlowy, ale pod jego alejami kryje się jedno z najstarszych źródeł wody, z którego przez stulecia korzystali mieszkańcy Porto. Dlaczego warto tu zajrzeć? Miejsce łączy zieleń, historię miejskiej infrastruktury i lokalną atmosferę. Nie ma tu tłumów turystów, za to są cień drzew, ławki i spokój, którego brakuje w ścisłym centrum. To dobry przystanek dla osób, które chcą zobaczyć Porto od strony codziennego życia jego mieszkańców. Skąd nazwa i jak wyglądała historia wody? Nazwa, w wolnym tłumaczeniu „Skrzynia Wody", odnosi się do trzech źródeł w okolicy Paranhos. Najstarsze zachowane wzmianki o korzystaniu z tych wód pochodzą z 1120 roku i pojawiają się w dokumencie, którym hrabina Teresa przekazała Couto do Porto biskupowi Hugonowi. W połowie XV wieku działały tu już trzy fontanny, co tłumaczy nazwę miejsca. Gdy miasto się rozrastało, a wody zaczęło brakować, pojawił się pomysł doprowadzenia jej z Paranhos do centrum. Zgodę wydano 20 listopada 1597 roku za panowania Filipa I. Najstarszy odcinek podziemnej sieci wodociągowej, z 1607 roku, zaczyna się właśnie w tym ogrodzie. Biegnie około 3,5 km do Praça dos Leões (placu Lwów) i zasilał dziesiątki fontann po drodze. Kto zaprojektował ogród? Obecny ogród zaprojektował Jerónimo Monteiro da Costa, a otwarto go w 1928 roku. Z późniejszych czasów pochodzi rzeźba „A Família" (Rodzina) autorstwa Chartersa de Almeidy, odsłonięta w 1972 roku. Ciekawostka literacka W 1866 roku w pobliżu źródeł odbył się pojedynek między pisarzami Anterem de Quental i Ramalho Ortigão. To jedno z barwniejszych epizodów w dziejach portugalskiej literatury, związane z tym zakątkiem miasta. Najczęstsze pytania Gdzie leży Jardim de Arca d'Água? W dzielnicy Paranhos w Porto, we wschodniej części miasta. Czy to miejsce ma związek z zaopatrzeniem miasta w wodę? Tak. Od tego ogrodu zaczyna się najstarszy odcinek podziemnej sieci wodnej Porto z początku XVII wieku, prowadzący do Praça dos Leões. Kiedy powstał ogród? Został zaprojektowany przez Jerónimo Monteiro da Costę i otwarty w 1928 roku. Czy da się tu zobaczyć rzeźby? Tak, w ogrodzie stoi rzeźba „A Família" Chartersa de Almeidy z 1972 roku. Czy warto przyjechać specjalnie? Jeśli interesuje Cię historia miasta i spokojniejsze oblicze Porto, tak. To dobry dodatek do zwiedzania okolicy Paranhos, a nie główny punkt programu. Wskazówki praktyczne Ogród jest publiczny i leży w zwykłej dzielnicy mieszkalnej, więc najlepiej połączyć wizytę ze spacerem po okolicy. Warto zabrać ze sobą trochę czasu na przeczytanie tablic informacyjnych o historii źródeł, jeśli takie są na miejscu, oraz na chwilę odpoczynku w cieniu drzew. Dojazd komunikacją miejską jest prosty, bo Paranhos jest dobrze skomunikowane z centrum Porto.

Rotunda da Boavista garden

Porto

Rotunda da Boavista to duży okrągły plac w porto­wskiej dzielnicy Boavista, w którego środku znajduje się ogród publiczny z jednym z najbardziej rozpoznawalnych pomników miasta. Ogród leży w granicach zachodniej części centrum Porto, w okolicy o współrzędnych 41,1579 N, 8,6291 W, w obrębie zjednoczonej parafii Cedofeita, Santo Ildefonso, Sé, Miragaia, São Nicolau e Vitória. Co to za miejsce? Rotunda to rondo z zielonym wnętrzem, które pełni jednocześnie funkcję skweru, punktu orientacyjnego i przestrzeni pamięci. Wokół krąży ruch miejski, ale sam ogród w środku jest miejscem, gdzie można na chwilę zatrzymać się między drzewami. Przez wyspę zieleni prowadzą kręte alejki łączące jedną stronę ronda z drugą, a wzdłuż nich stoją drewniane ławki. Jak dawniej nazywał się ten plac? Plac powstał pod koniec XVIII wieku i początkowo nosił nazwę Praça de Boavista. W 1903 roku przemianowano go na Praça de Mouzinho de Albuquerque, ku czci portugalskiego wojskowego, który walczył w Afryce w XIX wieku. W codziennym użyciu mieszkańcy i turyści mówią jednak po prostu Rotunda da Boavista. Co upamiętnia kolumna w centrum? Głównym elementem ogrodu jest Pomnik Bohaterów Wojny Półwyspowej (Monumento aos Heróis da Guerra Peninsular). To kolumna o wysokości około 45 metrów, wzniesiona dla upamiętnienia zwycięstwa wojsk portugalskich i brytyjskich nad francuskimi oddziałami, które najechały Portugalię w latach 1807–1814. Budowa trwała wyjątkowo długo, od 1909 do 1951 roku. Projekt przygotował znany porto­wski architekt José Marques da Silva we współpracy z rzeźbiarzem Alvesem de Sousą. Kolumnę wieńczy lew, symbol wspólnego zwycięstwa Portugalczyków i Brytyjczyków. Zwierzę pokonuje francuskiego orła cesarskiego, co jest czytelnym obrazem klęski najeźdźców. Jak zwiedzać? Wizyta nie wymaga biletu ani rezerwacji. Najlepiej przejść się alejkami dookoła kolumny, obejrzeć ją z kilku stron i usiąść na jednej z ławek. Ponieważ to rondo, dojście do ogrodu wymaga skorzystania z przejść dla pieszych wokół placu, więc warto zachować ostrożność. Zwiedzanie zajmuje zwykle kilkanaście minut, a miejsce dobrze pasuje jako przystanek w spacerze po dzielnicy Boavista. Dlaczego warto tu zajrzeć? Kolumna jest jednym z charakterystycznych punktów orientacyjnych Porto. Pomnik opowiada o historii Europy początku XIX wieku i sojuszu portugalsko-brytyjskiego. Pracę nad nim prowadzili twórcy związani z Porto, a realizacja trwała ponad czterdzieści lat. Zielone wnętrze ronda daje odpoczynek od miejskiego ruchu. Najczęstsze pytania Czy wstęp do ogrodu jest płatny? Nie, to ogólnodostępny ogród miejski. Jak wysoka jest kolumna? Ma około 45 metrów. Co przedstawia lew na szczycie? Lew symbolizuje zwycięstwo Portugalii i Wielkiej Brytanii, a pod sobą pokonuje francuskiego orła cesarskiego. Kiedy zbudowano pomnik? Prace trwały od 1909 do 1951 roku. Czy są tam miejsca do siedzenia? Tak, wzdłuż alejek stoją drewniane ławki. Jak dawniej nazywał się plac? Najpierw Praça de Boavista, a od 1903 roku Praça de Mouzinho de Albuquerque. Kto zaprojektował pomnik? Architekt José Marques da Silva i rzeźbiarz Alves de Sousa. Rotunda da Boavista to prosty, ale wymowny przystanek: kilka minut wśród zieleni i konkretna lekcja historii w samym środku miejskiego ruchu.

Parque Oriental da Cidade do Porto

Porto

Parque Oriental da Cidade do Porto to miejski park krajobrazowy we wschodniej części Porto, w dzielnicy Campanhã. Jest drugim co do wielkości parkiem miasta, zaraz po Parque da Cidade, i wyraźnie różni się od niego charakterem: zamiast rozległych trawników ma wąski, wydłużony układ, który prowadzi wzdłuż rzeki. Gdzie leży park i jak jest zbudowany? Park powstał wzdłuż końcowego odcinka rzeki Rio Tinto, na terenie sąsiadującym z Alameda de Azevedo. Ma formę parku liniowego: ciągnie się od okolic Freixo do Pego Negro. Łączna powierzchnia zieleni to według oficjalnych opisów około 17–18 hektarów, podzielonych na dwa sąsiadujące ze sobą obszary. Projekt przygotował architekt krajobrazu Sidónio Pardal. Przez park biegną liczne ścieżki piesze oraz trasy rowerowe, z których korzystają zarówno spacerowicze, jak i biegacze i rowerzyści. Liniowy układ sprawia, że łatwo zaplanować spacer o dowolnej długości, a nurt Rio Tinto towarzyszy przez większą część trasy. Kiedy powstał? Pierwszy etap otwarto w połowie 2010 roku, a plan zakładał rozbudowę w kolejnych fazach w ciągu następnej dekady. Drugi etap oddano do użytku w październiku 2019 roku. Rozszerzenie parku wiązało się z rewitalizacją Rio Tinto, dzięki której przybyło kilka hektarów nowej zieleni. Jaka roślinność rośnie w parku? Park ma charakter naturalistyczny. Wśród drzew występują sosny pinie i nadmorskie, dąb korkowy oraz dąb szypułkowy, a także buki, wierzby i cyprysiki. W nowszych nasadzeniach pojawiły się krzewy, takie jak azalie, kamelie i rododendrony, które podkreślają liniowy układ alejek. Dzięki temu park jest interesujący o różnych porach roku. Do czego służy park? To przede wszystkim miejsce codziennego wypoczynku mieszkańców wschodnich dzielnic: spacerów, joggingu i jazdy na rowerze. Park wykorzystuje się także do zajęć z edukacji ekologicznej, ponieważ pokazuje, jak zieleń i odtworzony ekosystem rzeki mogą funkcjonować w gęsto zabudowanym mieście. Miasto zalicza go do swoich rozwiązań opartych na naturze. Jak zaplanować wizytę? Ponieważ park jest długi i wąski, dobrze sprawdza się jako trasa od jednego końca do drugiego, na przykład od strony Freixo w stronę Pego Negro. Wygodne buty i woda wystarczą na spacer, a rowerzyści mogą pokonać cały odcinek bez przerwy. Okolica Campanhã ma inny, mniej turystyczny charakter niż centrum, więc wizyta w parku to dobry sposób, by zobaczyć codzienne życie tej części miasta. Najczęstsze pytania Czy wstęp do parku jest płatny? Nie, to ogólnodostępny park miejski. Czy można tu jeździć na rowerze? Tak, na terenie parku wytyczono ścieżki rowerowe współdzielone z pieszymi. Czy Parque Oriental jest większy od Parque da Cidade? Nie. To drugi co do wielkości park Porto, po Parque da Cidade. Dla kogo jest ta okolica? Dla osób, które chcą zobaczyć mniej turystyczną, wschodnią stronę miasta, a przy okazji pospacerować wśród zieleni nad rzeką. Kto zaprojektował park? Architekt krajobrazu Sidónio Pardal.

Jardim António Feijó

Jardim António Feijó, w Lizbonie powszechnie zwany także Jardim dos Anjos (Ogród Aniołów), to niewielki miejski ogród przy Avenida Almirante Reis, w dzielnicy Arroios. Otacza Igreja de Nossa Senhora dos Anjos i jest jej rówieśnikiem: powstał na początku XX wieku, przy budowie kościoła, a otwarto go w 1911 roku. Zarządza nim miasto Lizbona. Skąd dwie nazwy? Oficjalna nazwa upamiętnia Antónia Feijó, natomiast mieszkańcy od zawsze mówią po prostu „Jardim dos Anjos". Wynika to z sąsiedztwa świątyni pod wezwaniem Matki Boskiej Anielskiej. Jeśli szukasz ogrodu w nawigacji lub w rozmowie z lizbończykami, warto znać obie wersje. Historia miejsca Pierwszy kościół Anjos stanął w tym rejonie w 1563 roku, w dawnej parafii Santa Justa, tam gdzie dziś krzyżują się Avenida Almirante Reis i Rua dos Anjos. Trzęsienie ziemi z 1755 roku zniszczyło budynek, a w 1758 roku odbudowano go w tym samym miejscu. Obecną świątynię w stylu neoklasycznym zaprojektował architekt José Luís Monteiro, a ogród urządzono wokół niej jako zielone przedpole. Co zobaczyć To ogród o niewielkich rozmiarach, więc nie jest to miejsce na całodzienną wyprawę. Dla ciekawych przyrody atrakcją są dwa drzewa z rodzaju Phytolacca dioica (ombu, w Portugalii określane jako drzewa klasy interesu publicznego), objęte ochroną od 1947 roku. Ich rozłożyste korony dają cień w upalne dni, a sam ogród jest wygodnym miejscem na chwilę odpoczynku w ruchliwej części miasta. Odnowa ogrodu W ostatnich latach ogród przeszedł gruntowną rewitalizację. Pojawiły się nowe rabaty, lepsze oświetlenie, odnowiona nawierzchnia, system nawadniania i publiczne toalety. Wprowadzono też zamykanie ogrodu na noc, co ma poprawić bezpieczeństwo. Przed wizytą sprawdź aktualne godziny otwarcia na stronach miasta lub dzielnicy, ponieważ mogły się zmienić. Jak trafić Ogród leży przy Avenida Almirante Reis, jednej z głównych arterii Lizbony, w okolicy Anjos. Najłatwiej dotrzeć tu metrem: stacja Anjos znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie. Miejsce dobrze łączy się ze spacerem po dzielnicach Arroios i Intendente. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie, to publiczny ogród miejski. Ile czasu potrzeba na wizytę? Zwykle wystarczy 15–30 minut, chyba że zatrzymasz się na dłużej przy kościele. Czy ogród jest otwarty całą dobę? Nie. Po rewitalizacji jest zamykany na noc, więc godziny warto sprawdzić przed wizytą. Czy są tu toalety? Tak, po odnowie ogród ma publiczne toalety. Co jeszcze warto zobaczyć obok? Sam kościół Nossa Senhora dos Anjos oraz okoliczne ulice dzielnicy Arroios, gdzie przeplatają się dawne kamienice i nowoczesne lokale. Dla kogo to miejsce? Dla osób szukających spokojnej przerwy w mieście, miłośników architektury neoklasycznej i wszystkich, którzy chcą poznać codzienne, nieturystyczne oblicze Lizbony, z dala od największych zabytków. To także dobre miejsce, by zrobić krótki postój z dziećmi.

Parque Recreativo dos Moinhos de Santana

Parque Recreativo dos Moinhos de Santana to zielony park rekreacyjny w zachodniej części Lizbony, w pobliżu Parku Leśnego Monsanto. Nazwę zawdzięcza dwóm starym wiatrakom stojącym w najwyższym punkcie terenu, skąd rozciąga się szeroki widok na miasto i rzekę Tag. Park jest otwarty dla wszystkich od 1997 roku i zajmuje około pięciu hektarów. Co warto zobaczyć w parku? Głównym symbolem miejsca są dwa wiatraki, liczące według dostępnych opisów około trzystu lat. Stoją na wzniesieniu, przy okrągłym tarasie widokowym. To właśnie stąd najlepiej obserwować panoramę Lizbony: rzekę Tag, most 25 Kwietnia, pomnik Chrystusa Króla po drugiej stronie rzeki oraz dzielnice takie jak Belém, Algés, Restelo i Ajuda. Pozostała część parku ma charakter spokojnej strefy wypoczynku. Rozległe trawniki, liczne drzewa i krzewy tworzą cień w upalne dni, a niewielkie jezioro z małym wodospadem dodaje krajobrazowi uroku. Ścieżki prowadzą przez cały teren, więc można tu spokojnie spacerować albo pobiegać. Co robić w Parque dos Moinhos de Santana? Spacer i bieganie – park ma trasę, którą pokonuje się pieszo lub biegiem, a także obiekty do ćwiczeń na świeżym powietrzu. Piknik – jest wydzielona strefa piknikowa, a duże trawniki sprzyjają odpoczynkowi na kocu. Zabawa z dziećmi – plac zabaw ma zjeżdżalnie, huśtawki i siatki do wspinaczki, dlatego miejsce jest popularne wśród rodzin. Jazda na deskorolce i łyżwach – w dolnej części parku działa skatepark oraz lodowisko/tor do jazdy na wrotkach. Zdjęcia i zachód słońca – taras przy wiatrakach to jeden z ładniejszych punktów widokowych w tej części miasta. Jak dojechać i gdzie jest wejście? Park leży między ulicami Estrada de Caselas i Rua Tristão Vaz. Adres to Rua Tristão Vaz 22, 1400-052 Lizbona. Dojazd z centrum jest możliwy komunikacją miejską lub samochodem; warto sprawdzić aktualne linie autobusowe i tramwajowe w planerze podróży, bo rozkłady się zmieniają. Kiedy odwiedzić? Najprzyjemniej jest wiosną i wczesną jesienią, gdy temperatura sprzyja spacerom, a trawniki są zielone. Latem lepiej wybrać poranek lub późne popołudnie, ponieważ na wzniesieniu bywa słonecznie. Wejście nie wymaga biletu, dlatego park dobrze pasuje jako darmowy przystanek w planie zwiedzania Lizbony, np. po wizycie w Belém. Najczęstsze pytania Czy wstęp do parku jest płatny? Nie, park jest publiczny i otwarty dla odwiedzających. Płatne mogą być jedynie dodatkowe usługi, jeśli takie się pojawią. Czy park nadaje się dla dzieci? Tak. Jest plac zabaw, dużo miejsca do biegania i spokojne otoczenie zieleni. Czy można wejść do wiatraków? Wiatraki są przede wszystkim elementem krajobrazu i punktem widokowym. Możliwość wejścia do środka warto sprawdzić na miejscu lub w informacji miejskiej. Ile czasu przeznaczyć na wizytę? Zwykle wystarczy od godziny do dwóch, zależnie od tego, czy planujesz piknik, zabawę z dziećmi lub dłuższy spacer. Czy są tu widoki na miasto? Tak, to jedna z głównych zalet miejsca: panorama obejmuje rzekę Tag, most 25 Kwietnia i okoliczne dzielnice Lizbony.

Parque de Monserrate

Sintra (Santa Maria e São Miguel, São Martinho e São Pedro de Penaferrim)

Parque de Monserrate to romantyczny park krajobrazowy w Sintrze, położony na stoku wzgórza w pobliżu pałacu Monserrate. Należy do najpiękniejszych ogrodów w Portugalii i jest częścią kulturowego krajobrazu Sintry wpisanego na listę UNESCO. Zebrano tu ponad 3000 egzotycznych gatunków roślin z różnych zakątków świata. Jak powstał park? Historia miejsca sięga 1540 roku, kiedy na szczycie wzgórza zbudowano kaplicę poświęconą Matce Bożej z Monserrat. W 1746 roku angielski kupiec Gerard de Visme wzniósł tu neogotycką rezydencję. W 1793 roku posiadłość wynajął William Beckford, który przebudował dom i zaczął urządzać ogród krajobrazowy. Obecny kształt park zawdzięcza siłom Francisa Cooka, późniejszego wicehrabiego Monserrate. Około 1858 roku zlecił on budowę nowego pałacu na ruinach dawnej rezydencji, według projektu architektów Thomasa Jamesa Knowlesa (ojca i syna). Pałac służył rodzinie Cooków jako letnia siedziba. Przy tworzeniu ogrodu pracowali malarz William Stockdale i główny ogrodnik Francis Burt. Portugalskie państwo kupiło posiadłość w 1949 roku. Co zobaczyć w ogrodzie? Cook założył około trzydziestu hektarów ogrodów, sprowadzając rośliny z odległych części świata. Rośliny rozmieszczono według regionów pochodzenia, dzięki czemu spacer alejkami prowadzi przez kolejne krajobrazy. Po drodze mijasz romantyczne ruiny, zacienione zakątki, jeziorka i wodospady. Mikroklimat wzgórza sprzyja bujnej roślinności. W parku rosną m.in. kamelie, azalie, rododendrony oraz japońskie bambusy. Szczególnie efektowna bywa wiosna, gdy kwitną krzewy. Czy warto zwiedzić też pałac? Tak. Pałac o orientalizująco-neogotyckich formach stoi w sercu parku, a bilet obejmuje zarówno wnętrza, jak i ogród. Wielu odwiedzających uważa Monserrate za spokojniejszą alternatywę dla bardziej zatłoczonych zabytków Sintry. Najczęstsze pytania Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Na spokojny spacer po parku i obejrzenie pałacu warto zarezerwować kilka godzin. Czy park jest otwarty codziennie? Park jest zwykle otwarty od rana do wieczora, a pałac zamyka się nieco wcześniej. Godziny i ceny biletów sprawdź na stronie Parques de Sintra, ponieważ się zmieniają. Czy bilet obejmuje pałac? Tak, bilet zwykle obejmuje wnętrza pałacu i park botaniczny. Jak wygodnie obejrzeć park? Załóż wygodne buty, ponieważ alejki prowadzą po stromym terenie, a część ścieżek jest nierówna. Kiedy najlepiej przyjechać? Wiosną, gdy kwitną kamelie, azalie i rododendrony, choć park jest interesujący przez cały rok. Parque de Monserrate to dobry wybór dla osób, które lubią ogrody, botanikę i spokojne spacery wśród zieleni, z dala od największych tłumów Sintry. Zaplanuj tu przynajmniej pół dnia, aby zobaczyć zarówno pałac, jak i najciekawsze zakątki ogrodu, od jeziorek i wodospadów po kolekcje roślin z różnych kontynentów. Dzięki różnorodności gatunków każda część parku ma inny charakter, a spacer bywa jak podróż po świecie w miniaturze.

Parque da Quinta das Conchas e dos Lilases

Lisboa

Parque da Quinta das Conchas e dos Lilases to jeden z największych parków Lizbony, położony w dzielnicy Lumiar, w północnej części miasta. Zajmuje około 26 hektarów i jest trzecim pod względem wielkości terenem zielonym stolicy Portugalii, po Monsanto i Bela Vista. Dla podróżnych, którzy chcą odpocząć od zatłoczonych uliczek centrum, to spokojna alternatywa z dużą przestrzenią do spaceru. Jak powstał park? Park zajmuje teren dwóch dawnych posiadłości z XVI wieku: Quinta das Conchas i Quinta dos Lilases. Pierwsza z nich wiąże się z postacią Afonso Torresa. Po przejściu przez ręce kilku rodzin, 25 lutego 1899 roku posiadłość kupił Francisco Mantero. Na początku XX wieku w zalesionej części Quinta das Conchas powstały pałacyk i fontanna; napis na fontannie nosi datę 1916, choć dziś jest ona sucha i nieczynna. W części majątku działało też studio filmowe Tobis Portuguesa. W 1933 roku nakręcono tam „A Canção de Lisboa", znaną komedię muzyczną. W 1966 roku spadkobiercy Mantero przekazali zarząd nad posiadłością i jej ochronę miastu Lizbona. Po modernizacji park otwarto dla publiczności 12 maja 2005 roku. Co zobaczyć na miejscu? Park dzieli się na trzy odrębne strefy: Quinta das Conchas, Mata (las) oraz Quinta dos Lilases. Quinta das Conchas to największa część. Rozciąga się tu wielki centralny trawnik, a na jego wyższym końcu rośnie grupa oliwek. Mata to zalesiona część z pozostałościami dawnej zabudowy, m.in. wspomnianą fontanną. Rosnące tu cyprysy Cupressus lusitanica mają ponad sto lat i tworzą jedno z zaledwie czterech tak starych skupisk w Portugalii. Quinta dos Lilases to trzecia strefa, nazwana od lilaków, które nadały nazwę posiadłości. Praktyczne informacje Według danych z OpenStreetMap park jest otwarty w godzinach 06:00-01:00, więc nadaje się zarówno na poranny spacer czy jogging, jak i na wieczorny wypad. Współrzędne to około 38,770 N, 9,155 W. Wstęp do parku jest ogólnodostępny. Najczęstsze pytania Gdzie leży park? W dzielnicy Lumiar, w północnej Lizbonie. Jak duży jest park? Ma około 26 hektarów, więc trzeba zaplanować na niego przynajmniej kilka godzin, jeśli chcesz obejść wszystkie strefy. Czy park jest zabytkowy? Jest w nim pałacyk z początku XX wieku oraz fontanna z 1916 roku, a całość wyrasta z XVI-wiecznych posiadłości. Stare cyprysy są przyrodniczą osobliwością. Kiedy można wejść? Od 06:00 do 01:00 według OSM. Godziny warto sprawdzić przed wizytą na stronie miasta Lizbony. Dla kogo jest to miejsce? Dla osób szukających zieleni, spokoju, spaceru z rodziną lub pikniku na dużym trawniku, a także dla miłośników historii kina portugalskiego i starych posiadłości. Park to dobry punkt dla tych, którzy poznali już najsłynniejsze zabytki Lizbony i chcą zobaczyć, jak mieszkańcy spędzają wolny czas z dala od turystycznego centrum. Jego rozmiar sprawia, że nawet w słoneczny weekend można znaleźć spokojny zakątek, a trzy strefy różnią się charakterem: od otwartej łąki po cienisty las.

Jardim Ducla Soares

Jardim Ducla Soares to park miejski w Lizbonie, w dzielnicy (freguesia) Belém. Zajmuje około 2,9 hektara na stromym zboczu wzgórza São Jerónimo, między Avenida do Restelo a Rua Pêro da Covilhã. Na szczycie stoi kaplica św. Hieronima, a obok znajduje się punkt widokowy, z którego widać Tag i Wieżę Belém. Gdzie leży Jardim Ducla Soares? Park położony jest na wzgórzu São Jerónimo, w części Lizbony związanej z epoką wielkich odkryć geograficznych. W okolicy stoją jedne z najważniejszych pomników narodowych Portugalii z tego okresu: kaplica Ermida de São Jerónimo, Torre de Belém oraz klasztor Hieronimitów (Mosteiro dos Jerónimos). Dzięki temu spacer po parku łatwo połączyć ze zwiedzaniem całego Belém. Skąd nazwa parku? Według edyktu z 7 września 1987 roku park upamiętnia Armando José Ducla de Sousa Soares, lizbońskiego lekarza i badacza. Przez całe życie mieszkał i pracował w Lizbonie, gdzie także zmarł, w swoim domu przy Largo da Princesa. Kto zaprojektował ogród? Projekt przypisuje się Gonçalo Ribeiro Telles, portugalskiemu architektowi krajobrazu. Założenie wykorzystuje naturalne nachylenie terenu: ścieżki i trawiaste tarasy prowadzą w górę, ku kaplicy i tarasowi widokowemu na szczycie wzgórza. Co zobaczyć w parku? Kaplica św. Hieronima na wierzchołku wzgórza, element historycznego zespołu Belém. Punkt widokowy z panoramą na Torre de Belém i rzekę Tag. Pomnik Nuno Álvaresa Pereiry (D. Nuno Álvares Pereira), odsłonięty w parku 6 listopada 2016 roku przez prezydenta Marcelo Rebelo de Sousę. Czy to dobre miejsce na zdjęcia? Tak. Z Jardim Ducla Soares wykonuje się jedno z najbardziej znanych ujęć Torre de Belém. Widok z góry, z rzeką w tle, różni się od typowych zdjęć robionych tuż przy samej wieży, dlatego park bywa polecany fotografom i osobom szukającym spokojniejszego miejsca z widokiem. Najczęstsze pytania Ile miejsca zajmuje park? Około 2,9 hektara. Czy z parku widać Torre de Belém? Tak, z punktu widokowego przy kaplicy widać wieżę i Tag w dole. Czy park jest blisko innych zabytków? Tak, znajduje się w historycznej części Belém, obok klasztoru Hieronimitów i Torre de Belém, więc można go łatwo włączyć do trasy zwiedzania dzielnicy. Kto jest patronem parku? Lekarz i badacz Armando José Ducla de Sousa Soares, upamiętniony edyktem z 1987 roku. Jak długo zwiedzać? Na spokojny spacer, wejście na górę i zdjęcia zwykle wystarczy krótka wizyta, którą warto zaplanować razem z innymi atrakcjami Belém. Dokładne godziny otwarcia i dojazd sprawdź przed wyjazdem w lokalnych źródłach.

Parque Tejo

Lizbona

Parque Tejo to duży miejski park nad Tagiem w lizbońskiej dzielnicy Parque das Nações, na północno-wschodnim krańcu miasta. Powstał po Wystawie Światowej Expo '98 z myślą o przywróceniu jakości środowiskowej nadrzecznych terenów. Dziś jest jednym z najbardziej otwartych zielonych obszarów w tej części Lizbony i miejscem, gdzie mieszkańcy wychodzą na spacer, rower czy piknik. Skąd się wziął park? Rejon Parque das Nações jeszcze w latach 80. XX wieku był terenem przemysłowym: stały tu magazyny, ubojnie i zakłady uciążliwe dla otoczenia. Expo '98, zorganizowane pod hasłem oceanów i w pięćsetną rocznicę podróży Vasco da Gamy do Indii, stało się pretekstem do gruntownej przebudowy około pięciu kilometrów nabrzeża. Parque Tejo jest częścią tej zmiany: powstał na terenach, które łączą dawne składowisko odpadów (dziś zabezpieczone i zamknięte) oraz obszar oczyszczalni wody i ścieków. Jak wygląda to miejsce? Park ma charakter rozległej, otwartej przestrzeni tuż przy ujściu Tagu. Jego krajobraz tworzy system sztucznych wzniesień, które urozmaicają płaski teren i dają szerokie widoki na rzekę. Nie znajdziesz tu ozdobnych ogrodów w stylu klasycznym, to raczej zielone tereny rekreacyjne z dużą ilością wolnej przestrzeni. Wielkie wydarzenia Teren dawnego Parku Miejskiego Tejo i Trancão został w sierpniu 2023 roku zagospodarowany na potrzeby Światowych Dni Młodzieży w Lizbonie. Od tego czasu Parque Tejo pełni funkcję przestrzeni na masowe imprezy i festiwale. W dni bez wydarzeń jest po prostu spokojnym parkiem, ale warto sprawdzić kalendarz, bo podczas dużych imprez część terenu bywa ogrodzona. Jak zaplanować wizytę? Dojazd: park leży w dzielnicy Parque das Nações, obsługiwanej przez metro i kolej; najwygodniej dojechać do okolic dworca Oriente i dalej przejść lub podjechać rowerem wzdłuż rzeki. Najlepszy moment: ranek lub późne popołudnie, gdy słońce jest niżej, a nad Tagiem robi się przyjemnie. Łączenie z innymi atrakcjami: dzielnica oferuje nadrzeczny bulwar, nowoczesną architekturę z czasów Expo i Oceanarium, więc park dobrze pasuje do całodniowego spaceru. Wygoda: teren jest otwarty i mało zacieniony, więc latem zabierz wodę i nakrycie głowy. Najczęstsze pytania Czy wstęp do Parque Tejo jest płatny? Jako otwarty park miejski nie wymaga biletu. Wstęp na wydarzenia organizowane na jego terenie zależy od organizatora. Kiedy powstał park? Po Expo '98, w ramach przekształcania nabrzeża Tagu w dzielnicy Parque das Nações. Obecna rola przestrzeni na duże wydarzenia wiąże się z rokiem 2023. Czy to dobre miejsce na rodzinny spacer? Tak, otwarta przestrzeń, wzniesienia i bliskość rzeki sprawiają, że nadaje się na spacer i odpoczynek z dziećmi, choć infrastruktura bywa skromniejsza niż w centrum dzielnicy. Czym różni się od reszty Parque das Nações? Sama dzielnica jest gęsto zabudowana i pełna atrakcji Expo, natomiast Parque Tejo to jej bardziej naturalny, otwarty fragment nad wodą. Parque Tejo to dobry punkt dla osób, które po zwiedzaniu lizbońskiego centrum chcą odetchnąć w przestrzeni z widokiem na rzekę i zobaczyć, jak miasto zagospodarowało dawne tereny przemysłowe.

Jardim Garcia d'Orta

Jardim Garcia de Orta to nadrzeczowy ogród tropikalny w lizbońskiej dzielnicy Parque das Nações, nad ujściem Tagu. Otwarto go w 1998 roku, przy okazji wystawy Expo 98, a dziś utrzymuje go lizbońska rada miejska. Ogród zajmuje około 13 tysięcy metrów kwadratowych i jest podzielony na pięć części. Gdzie leży Jardim Garcia de Orta? Ogród znajduje się przy Rua da Pimenta, we wschodniej części Lizbony, na terenie dawnych targów Expo 98. Leży tuż przy rzece, dlatego łatwo połączyć go ze spacerem po nadbrzeżu Parque das Nações, obok oceanarium, dworca Oriente i centrum handlowego Vasco da Gama. Współrzędne to około 38,772 N i 9,092 W. Kto zaprojektował ogród? Autorem projektu jest architekt krajobrazu João Gomes da Silva. Pomysł był prosty i czytelny: ogród ma opowiadać o portugalskich odkryciach i kontaktach z dalekimi lądami poprzez rośliny, a nie przez pomniki czy tablice. Dlaczego nosi imię Garcii de Orty? Patronem ogrodu jest Garcia de Orta, portugalski lekarz i przyrodnik z XVI wieku, uznawany za pioniera medycyny tropikalnej. Żył i pracował w Goa, gdzie badał lecznicze rośliny i przyprawy Wschodu. Ogród jest hołdem dla jego pracy, a dobór roślin nawiązuje do miejsc, które wpisują się w portugalską historię morską. Co można tu zobaczyć? Główną atrakcją jest kolekcja egzotycznej i tropikalnej roślinności z innych kontynentów. Układ ogrodu przypomina zestaw małych ekosystemów, z których każdy odwołuje się do innego regionu dawnych portugalskich szlaków: Goa, Afryka, Macau i wyspa Coloane, Azory, Madera, Wyspy Zielonego Przylądka, Wyspa Świętego Tomasza. Dzięki temu w jednym miejscu spacer prowadzi od zieleni kojarzonej z Indiami, przez roślinność afrykańską, po klimat atlantyckich wysp. Dla kogo jest to miejsce? Ogród to spokojna przerwa od zwiedzania nowoczesnej części Lizbony. Sprawdzi się dla osób, które lubią botanikę, fotografię roślin lub po prostu chcą odpocząć w cieniu przy rzece. Wejście do parku miejskiego nie wymaga biletu w takim sensie jak do ogrodu botanicznego, ale godziny i dostępność warto sprawdzić przed wizytą. Najczęstsze pytania Kiedy powstał Jardim Garcia de Orta? Został otwarty w 1998 roku w związku z Expo 98. Jak duży jest ogród? Ma około 13 tysięcy metrów kwadratowych i pięć części. Kto był Garcia de Orta? Portugalski lekarz i przyrodnik z XVI wieku, pionier medycyny tropikalnej, działający w Goa. Co rośnie w ogrodzie? Egzotyczna i tropikalna roślinność, ułożona w kolekcje nawiązujące do Goa, Afryki, Macau, Azorów, Madery, Wysp Zielonego Przylądka i Świętego Tomasza. Czy warto tu przyjść przy okazji wizyty w Parque das Nações? Tak, ogród leży w samym centrum tej dzielnicy, blisko rzeki i głównych atrakcji, więc łatwo włączyć go do trasy.

Jardim Olavo Bilac

Jardim Olavo Bilac to niewielki, historyczny ogród w lizbońskiej dzielnicy Estrela, tuż przy Palácio das Necessidades. Bywa też nazywany Jardim do Largo das Necessidades, czyli ogrodem placu Necessidades. Dla podróżnych to spokojny przystanek z widokiem na Tag, oddalony od najbardziej zatłoczonych części Lizbony. Gdzie leży Jardim Olavo Bilac? Ogród znajduje się w Lizbonie, w freguesii Estrela, przy placu Largo das Necessidades. Sąsiaduje z pałacem Necessidades i leży przed wejściem do jego kaplicy. To właśnie położenie przy dawnej rezydencji królewskiej nadaje temu miejscu charakter: nie jest to odizolowany skwer, lecz element większego zespołu związanego z pałacem i pobliskim parkiem Tapada das Necessidades. Skąd nazwa ogrodu? Obecna nazwa upamiętnia Olavo Bilaca, brazylijskiego pisarza i jednego z najpopularniejszych poetów tego kraju. Portugalczycy nazwali ogród jego imieniem w hołdzie dla twórcy, dlatego w opisach miejsca pojawiają się dwie nazwy: pierwsza to imię poety, druga wskazuje na plac, przy którym ogród leży. Na mapach i w przewodnikach warto szukać obu. Jaka jest historia ogrodu? Ogród powstał w połowie XVIII wieku. Według dostępnych źródeł jego projekt przypisuje się architektowi Manuelowi Caetano de Sousie, a datą budowy jest rok 1747; część opisów wspomina o poleceniu wydanym przez króla Jana V już w 1745 roku. Przestrzeń rekreacyjna narodziła się w związku z pałacem Necessidades i od początku pełniła też rolę punktu widokowego nad Tagiem. Co zobaczyć na miejscu? Chafariz das Necessidades – barokowy ozdobny zbiornik wodny, zbudowany z polecenia Jana V w XVIII wieku. Źródła łączą go z królewskim ślubowaniem złożonym Matce Bożej, wynikającym z pobożności władcy. Widok na Tag – ogród służy jako miradouro, czyli punkt widokowy nad rzeką. Plac zabaw – w ogrodzie działa plac zabaw dla dzieci, więc miejsce sprawdza się podczas spaceru z rodziną. Kaplica i pałac Necessidades – ogród leży bezpośrednio przed wejściem do kaplicy pałacowej, więc łatwo połączyć wizytę z oglądaniem okolicy. Czy warto tu przyjść? Jardim Olavo Bilac jest niewielki, więc nie trzeba na niego przeznaczać dużo czasu. Dobrze pasuje do krótkiej przerwy w zwiedzaniu Estrela: można usiąść, obejrzeć barokowy zbiornik, spojrzeć na rzekę i ruszyć dalej, na przykład do sąsiedniego parku Tapada das Necessidades. Miejsce łączy historię XVIII wieku, portugalsko-brazylijskie nawiązanie w nazwie i codzienne życie mieszkańców dzielnicy. Najczęstsze pytania Czy Jardim Olavo Bilac i Jardim do Largo das Necessidades to to samo miejsce? Tak. To dwie nazwy tego samego ogrodu: jedna upamiętnia poetę, druga odnosi się do placu Necessidades. Kto był patronem ogrodu? Olavo Bilac, brazylijski pisarz i poeta, jeden z najpopularniejszych w swoim kraju. Kiedy powstał ogród? Źródła podają połowę XVIII wieku; projekt datowany jest na 1747 rok i przypisywany Manuelowi Caetano de Sousie. Czy jest tu plac zabaw? Tak, w ogrodzie znajduje się plac zabaw dla dzieci. Co to jest Chafariz das Necessidades? Barokowy ozdobny zbiornik wodny z czasów Jana V, powiązany z królewskim ślubowaniem złożonym Matce Bożej.

Tapada das Necessidades

Tapada das Necessidades to otoczony murem park w Lizbonie o powierzchni około 10 hektarów, w większości porośnięty lasem. Jest jednym z większych zielonych obszarów miasta i podlega reżimowi leśnemu (Regime Florestal), co odróżnia go od typowych, wypielęgnowanych skwerów. Skąd wzięła się Tapada das Necessidades? Początki miejsca sięgają roku 1742. Król Jan V (D. João V) nakazał wówczas wznieść tu większą pustelnię, klasztor oraz pałac, który miał służyć jako jego rezydencja. Teren skupiono, wykupując okoliczne grunty. Klasztor należał do Kongregacji Oratorianów. Ogród był w tamtym czasie znacznie mniejszy niż obecnie i miał układ barokowy, zaprojektowany przez włoskich architektów. Jak zmieniał się ogród? W 1841 roku, na życzenie D. Fernanda, ogród przebudowano w duchu angielskiego parku krajobrazowego. Pracami zajął się ogrodnik Jean Bonnard. Zamiast ścisłej, symetrycznej geometrii pojawiły się swobodniej prowadzone ścieżki i naturalistyczne kompozycje zieleni. Królowa Maria II i król Ferdynand II wybrali pałac wraz z ogrodem na ulubioną rezydencję. Miejsce stało się drugim, bardziej kameralnym i odosobnionym dworem, z dala od oficjalnego życia stolicy. Co warto zobaczyć? Lago da Estrela (Jezioro Gwiazdy) – zbiornik wodny wzorowany na rozwiązaniach włoskich, ozdobiony rzeźbami. Dawniej był sceną królewskich spacerów i spotkań towarzyskich. Estufa Real (Królewska Szklarnia) – otwarta w XIX wieku, mieściła rzadkie kolekcje kaktusów i sukulentów z Ameryk. Uchodziła za europejski punkt odniesienia w badaniach nad tymi roślinami. Zróżnicowana roślinność – w ogrodzie zgromadzono gatunki z różnych kontynentów, przywożone w rejsach przez oceany. Odzwierciedlają one zasięg portugalskiej obecności w świecie. Zalesione partie parku – spora część terenu przypomina raczej las niż park ozdobny, co daje wytchnienie od miejskiego zgiełku. Godziny otwarcia Według danych z OpenStreetMap obowiązują sezonowe godziny: kwiecień–wrzesień: od poniedziałku do piątku 8:00–20:00, w soboty, niedziele i święta 10:00–19:00, październik–marzec: od poniedziałku do piątku 8:00–19:00, w soboty, niedziele i święta 10:00–18:00. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje, bo godziny mogą się zmieniać. Najczęstsze pytania Czy Tapada das Necessidades jest ogrodem barokowym? Początkowo tak, ale obecny charakter nadała mu przebudowa z 1841 roku w stylu angielskiego parku krajobrazowego. Jak duży jest park? Ma około 10 hektarów i jest w całości otoczony murem. Kto założył to miejsce? Król Jan V, który w 1742 roku polecił zbudować tu pustelnię, klasztor i pałac. Czy to zwykły park miejski? Nie do końca. Teren jest w dużej mierze zalesiony i objęty reżimem leśnym, dlatego bliżej mu do leśnej enklawy w środku miasta niż do klasycznego skweru. Dlaczego szklarnia była ważna? Estufa Real gromadziła rzadkie kaktusy i sukulenty z Ameryk i w XIX wieku była europejskim punktem odniesienia dla ich badań. Tapada das Necessidades to dobry wybór dla osób, które chcą połączyć historię królewskiej rezydencji z spokojnym spacerem wśród drzew, z dala od turystycznych tłumów centrum Lizbony.

Mário Soares Garden

Ogród Mário Soaresa (Jardim Mário Soares) to wąski, wydłużony park miejski w Lizbonie, w dzielnicy Alvalade. Do 2018 roku nazywał się Jardim do Campo Grande, a obecną nazwę nadano na cześć byłego prezydenta Portugalii, Mário Soaresa. To jedna z większych zielonych przestrzeni w stolicy i dobry przystanek na spokojniejszą część zwiedzania miasta. Gdzie leży park i jak wygląda jego układ? Park zajmuje około 13,4 hektara. Ma kształt długiego pasa o szerokości do około 150 metrów i ciągnie się na północny zachód przez około 1,2 kilometra. Otaczają go z obu stron jezdnie ulicy Campo Grande. Początek parku znajduje się w pobliżu stacji metra Campo Grande, więc dojazd z centrum Lizbony jest prosty i nie wymaga samochodu. Aleja Brazylii (Avenida do Brasil) przecina ogród i dzieli go na dwie części: północną i południową. Dzięki temu spacer ma naturalny podział. Można obejść jedną część, przejść przez ruchliwą arterię i zwiedzić drugą. Skąd nazwa i jaka jest historia ogrodu? Ogród założono w XIX wieku i przez długi czas funkcjonował jako Jardim do Campo Grande. Nazwę Mário Soares nadano w 2018 roku. Wiele lokalnych publikacji i przewodników nadal używa jednak starej nazwy, dlatego przy szukaniu miejsca w mapach czy rozkładach warto znać obie wersje. Według portugalskich źródeł rejon Campo Grande miał znaczenie historyczne już w średniowieczu. W 1869 roku, za panowania króla Ludwika I, rozpoczęto budowę głównego jeziora. Z czasem stało się ono miejscem przejażdżek łodziami, popularnych wśród lizbońskiej arystokracji i rodziny królewskiej. Co zobaczyć w parku? Jezioro. Centralny element ogrodu. Dostępne są tam łódki wiosłowe, a nad wodą znajdują się ścieżki spacerowe. Rzeźby i pomniki. W parku stoją posągi królów Alfonsa Henryka i Jana I, popiersia postaci związanych z portugalską kulturą oraz pomnik karykaturzysty Rafaela Bordala Pinheiro. Zieleń i cień. Aleje obsadzone drzewami dają w upalne dni ochłodę, co w lizbońskim lecie ma spore znaczenie. Zaplecze rekreacyjne. W okolicy działają place zabaw i tereny sportowe, a w ogrodzie nie brakuje miejsc na piknik. Kiosk. W parku znajduje się charakterystyczny czerwony kiosk, w którym może działać kawiarnia na świeżym powietrzu. Dla kogo jest to miejsce? Ogród jest dobrym wyborem dla osób, które chcą odpocząć po zwiedzaniu zabytków, dla rodzin z dziećmi oraz dla biegaczy i spacerowiczów. Długi, prosty układ sprawia, że łatwo dobrać dystans: krótki spacer przy jeziorze albo pełna przechadzka z jednego końca parku na drugi, licząca ponad kilometr. W okolicy działają też inne obiekty miejskie, więc park można połączyć z dalszym programem dnia w Alvalade. Wstęp do ogrodu jest swobodny, jak w większości publicznych parków miejskich. Najczęstsze pytania Czy ogród Mário Soaresa to to samo co Jardim do Campo Grande? Tak. Jardim do Campo Grande to dawna nazwa, zmieniona w 2018 roku. W użyciu są obie. Jak dojechać? Najprościej metrem do stacji Campo Grande, przy której zaczyna się park. Ile trwa spacer po całym parku? Park ma około 1,2 km długości, więc samo przejście z końca na koniec to kwestia kilkunastu minut. Z postojami przy jeziorze i pomnikach warto zarezerwować godzinę lub dwie. Czy park jest podzielony? Tak, Avenida do Brasil rozdziela go na część północną i południową. Czy można pływać łódką? Na jeziorze dostępne są łódki wiosłowe, ale godziny i ceny warto sprawdzić na miejscu.

Garden Irmã Lúcia

Lizbona

Jardim Irmã Lúcia to publiczny ogród w lizbońskiej dzielnicy Areeiro, zielona przestrzeń dla mieszkańców i podróżnych, którzy chcą odpocząć z dala od głównych szlaków turystycznych. Bywa też nazywany Largo da Igreja de São João de Deus, bo otacza kościół pod tym wezwaniem. Gdzie leży Jardim Irmã Lúcia? Ogród znajduje się w freguesii Areeiro, w północnej części Lizbony, na współrzędnych około 38,7397 N i 9,1378 W. Od zachodu ogranicza go Rua Brás Pacheco, od południa Avenida do México, od wschodu Praça de Londres, a od północy Avenida Marconi. Zieleń rozciąga się po północnej i południowej stronie kościoła São João de Deus, dlatego układ ogrodu jest podzielony przez budynek świątyni. Czy wstęp jest płatny i kiedy można wejść? Nie. To otwarty park miejski, bez biletów i bez ustalonych godzin otwarcia. Można wejść o dowolnej porze, choć po zmroku najlepiej zachować zwykłą ostrożność, jak w każdym mieście. Co można zobaczyć na miejscu? Najbardziej charakterystyczne są kamienne rzeźby autorstwa artystów Euclidesa Vaza i Anjosa Teixeiry. Poza nimi w ogrodzie znajdziesz trawniki z drzewami i kwiatami oraz alejki wyłożone tradycyjną portugalską kostką, czyli calçada portuguesa, znaną z chodników całej Lizbony. Jest także plac zabaw dla dzieci, więc miejsce sprawdza się podczas spaceru z rodziną. Na terenie działa typowy portugalski kiosk z kawiarnią i ogródkiem, w którym można usiąść na kawę. To wygodny przystanek w trakcie zwiedzania okolicy. Park dla psów W styczniu 2021 roku w ogrodzie otwarto wydzielony teren dla psów, przy Praça de Londres. Czworonogi mogą tam biegać bez smyczy, co czyni ogród przyjaznym dla właścicieli zwierząt. Skąd nazwa? Ogród nosi imię siostry Łucji (Irmã Lúcia), jednej z trojga pastuszków z Fátimy. Nazwa jest formą upamiętnienia tej postaci, ważnej dla portugalskiego katolicyzmu. Dla kogo jest to miejsce? Jardim Irmã Lúcia nie jest atrakcją z listy najważniejszych zabytków Lizbony, ale dobrze sprawdza się jako krótki przystanek. Zainteresuje osoby lubiące spokojne parki miejskie, rodziny z dziećmi, właścicieli psów i miłośników rzeźby w przestrzeni publicznej. Ze względu na położenie przy Praça de Londres łatwo połączyć wizytę z przechadzką po okolicznych ulicach Areeiro. Najczęstsze pytania Czy ogród jest darmowy? Tak, wstęp jest wolny i nie obowiązują godziny otwarcia. Czy mogę przyjść z psem? Tak, przy Praça de Londres jest wydzielony teren, gdzie psy mogą biegać bez smyczy od stycznia 2021 roku. Czy jest coś dla dzieci? Tak, w ogrodzie znajduje się plac zabaw. Gdzie zjem lub wypiję kawę? W kiosku z kawiarnią i ogródkiem na terenie parku. Kogo upamiętnia nazwa? Siostrę Łucję, jedną z pastuszków z Fátimy.

Jardim Botto Machado

Jardim Botto Machado to niewielki miejski ogród w Lizbonie, znany również jako Jardim de Santa Clara. Leży w dzielnicy São Vicente de Fora, przy Campo de Santa Clara, i łączy spokój zieleni z jednym z ładniejszych widoków na rzekę Tag. Czym jest Jardim Botto Machado? To mały, komunalny park o powierzchni około pół hektara. Jest ogrodzony, ma wyasfaltowane alejki oraz dobrze rozwiniętą warstwę krzewów i drzew, które dają cień w upalne dni. Ogród został otwarty w 1862 roku i utrzymano go w duchu romantycznym, podobnym do lizbońskiego Passeio Público, czyli dzisiejszej Avenida da Liberdade, odnowionej około 1852 roku. Skąd wzięła się nazwa? Pierwotna nazwa, Jardim de Santa Clara, nawiązuje do świętej Klary z Asyżu (1194–1253), założycielki żeńskiej gałęzi zakonu franciszkanów. Późniejsze imię ogrodu upamiętnia Pedro Amarala Botto Machado (1865–1924), portugalskiego dyplomatę i polityka republikańskiego. Gdzie dokładnie leży? Ogród znajduje się w parafii São Vicente de Fora, w pobliżu Panteonu Narodowego, czyli kościoła Santa Engrácia, oraz klasztoru São Vicente de Fora. Teren opada łagodnie od strony targu Santa Clara w dół do ulicy Rua do Paraíso. Dzięki temu z górnego, wschodniego krańca ogrodu otwiera się widok na Tag. Co tu zobaczyć i robić? Spacer alejkami wśród drzew i krzewów. Odpoczynek na ławkach z dala od głównych, zatłoczonych tras turystycznych. Podziwianie panoramy rzeki ze wschodniego końca parku. Połączenie wizyty z zwiedzaniem pobliskiego Panteonu Narodowego i klasztoru São Vicente de Fora. Najczęstsze pytania Czy Jardim Botto Machado to duży park? Nie, to niewielka przestrzeń, około 0,5 hektara. Dobrze sprawdza się jako krótki przystanek podczas zwiedzania okolicy. Czy Jardim de Santa Clara i Jardim Botto Machado to to samo miejsce? Tak. Pierwsza nazwa jest starsza, a druga upamiętnia republikańskiego polityka i dyplomatę. Kiedy powstał ogród? Został otwarty w 1862 roku. Czy jest stąd widok na rzekę? Tak, ze wschodniego szczytu ogrodu widać Tag. Co warto zobaczyć w pobliżu? Panteon Narodowy w kościele Santa Engrácia oraz klasztor São Vicente de Fora leżą tuż obok, w tej samej okolicy Lizbony. Jak najlepiej zaplanować wizytę? Ogród najlepiej włączyć do spaceru po wschodniej części starej Lizbony. Warto zabrać ze sobą coś do picia i zatrzymać się na chwilę w cieniu drzew, zanim ruszy się dalej ku rzece lub do pobliskich zabytków. Ponieważ teren opada w kierunku Rua do Paraíso, wygodniej zacząć od górnej części, skąd rozciąga się widok, i schodzić w dół. Dla kogo to miejsce? Dla osób, które chcą na chwilę zwolnić między zwiedzaniem zabytków, lubią kameralne ogrody miejskie i cenią widok na rzekę bez tłumów. Nie jest to atrakcja na cały dzień, lecz sympatyczny dodatek do trasy po dzielnicy São Vicente de Fora i okolicach Campo de Santa Clara.

Parque Urbano da Quinta Conde dos Arcos

Lizbona

Parque Urbano da Quinta Conde dos Arcos to dziewięciohektarowy park miejski w lizbońskiej dzielnicy Olivais, urządzony na terenie dawnej podmiejskiej posiadłości arystokratycznej. Łączy w sobie zieleń, miejski ogród warzywny, plac zabaw i szkoły zawodowe, dlatego jest bardziej żywym zakątkiem miasta niż typowym parkiem spacerowym. Jaka jest historia tego miejsca? Quinta istniała już w chwili, gdy w XVII wieku trafiła w ręce rodziny Noronha, późniejszych hrabiów Arcos. Olivais było wtedy peryferyjną okolicą Lizbony, a posiadłość służyła jako ucieczka od zgiełku stolicy. W skład gospodarstwa wchodziły dwór, dziedziniec, prasa do oliwy, gaje oliwne, winnica i sady. W 1940 roku rada miejska Lizbony wywłaszczyła quintę od spadkobierców hrabiów. Niewielka część terenu przepadła przy budowie drogi łączącej lotnisko z Moscavide. Co można tu zobaczyć? Symbolem parku jest ogromny, wielowiekowy drzewiec smocza krew (Dracaena draco), który według przekazów rośnie tu od XVII wieku. Poza nim na terenie parku wytyczono szlak 28 znaczących drzew. Można go przejść samodzielnie z mapą i kodami QR albo w ramach wycieczki z przewodnikiem organizowanej przez Szkołę Ogrodnictwa. W parku jest też niewielkie, kameralne jeziorko. Na terenie dawnej quinty działają dziś miejska szkółka roślin, Szkoła Ogrodnictwa oraz Szkoła Brukarzy (Calceteiros), które kształcą fachowców dbających o zieleń i chodniki Lizbony. Nowszą częścią jest park hortikulturalny, gdzie mieszkańcy uprawiają warzywa i zioła, wspierając miejską bioróżnorodność. Rodziny z dziećmi docenią plac zabaw, a zmęczeni spacerowicze kawiarnię. Jak zwiedzać park? Park jest publiczny i czynny przez cały rok. Ma trzy wejścia, a adres podawany jest jako Av. Dr. Francisco Luís Gomes w Olivais. Godziny otwarcia różnią się sezonowo: latem od 6:30 do 22:00, zimą od 6:30 do 20:00. Wstęp jest bezpłatny dla spacerowiczów; zorganizowane wycieczki prowadzi Szkoła Ogrodnictwa, więc warto sprawdzić aktualne terminy przed wizytą. Dobrym pomysłem jest przeznaczenie na spacer około godziny lub dwóch, jeśli chcesz obejrzeć drzewa z trasy i zajrzeć w okolice ogrodów. Wiosną i wczesnym latem zieleń jest najbujniejsza, a poranki i wieczory dają najprzyjemniejsze światło oraz mniej upału. Najczęstsze pytania Czy park jest darmowy? Tak, to publiczny park miejski dostępny przez cały rok. O której godzinie jest otwarty? Latem od 6:30 do 22:00, zimą od 6:30 do 20:00. Gdzie znajduje się park? W dzielnicy Olivais w Lizbonie, przy Av. Dr. Francisco Luís Gomes. Czy jest tu coś dla dzieci? Tak, w parku działa plac zabaw, a na miejscu jest także kawiarnia. Co jest największą atrakcją? Wielowiekowy smocz drzewiec oraz szlak 28 wyjątkowych drzew z mapą i kodami QR. Czy można zwiedzać z przewodnikiem? Tak, wycieczki organizuje Szkoła Ogrodnictwa. Dla kogo jest to miejsce? Park sprawdzi się jako spokojna przerwa w zwiedzaniu Lizbony, zwłaszcza dla osób zainteresowanych botaniką, historią dawnych posiadłości lub miejskim ogrodnictwem. Leży poza ścisłym centrum, więc nie jest to punkt na pierwszą, krótką wizytę w mieście, lecz ciekawy dodatek dla tych, którzy chcą zobaczyć mniej turystyczne oblicze stolicy Portugalii.

Parque dos Dinossauros da Lourinhã

Lourinhã

Parque dos Dinossauros da Lourinhã, znany jako Dino Parque, to największe muzeum na wolnym powietrzu w Portugalii i jedno z największych parków tematycznych o dinozaurach w Europie. Otwarto go w lutym 2018 roku w miejscowości Abelheira, około pięciu minut jazdy od centrum Lourinhã. Dlaczego dinozaury akurat w Lourinhã? Okolice Lourinhã są jednym z najważniejszych w Europie stanowisk skamieniałości z okresu jury. Region słynie z odkryć szczątków dinozaurów, a jednym z jego symboli jest Lourinhanosaurus antunesi, mięsożerny dinozaur jurajski, który osiągał do ośmiu metrów długości. Park nawiązuje do tego dziedzictwa i pokazuje je w formie, która przemawia zarówno do dzieci, jak i dorosłych. Co zobaczyć w parku? Ekspozycję tworzy 203 modele dinozaurów i innych zwierząt w skali rzeczywistej. Zwiedzanie odbywa się wzdłuż pięciu ścieżek tematycznych, które prowadzą przez kolejne ery: paleozoik i trias, jura, kreda, morskie potwory, kenozoik i epoka lodowcowa. W ostatnich latach do ścieżki kredowej dołączyły dwa nowe okazy w naturalnych rozmiarach: giganotozaur i gigantoraptor. Wieża widokowa Punktem, który warto zaplanować, jest jurajska wieża obserwacyjna o wysokości około sześciu metrów. Z góry widać główne modele dinozaurów i cały układ jurajskiej części parku w panoramie 360 stopni, co dobrze pokazuje skalę tych zwierząt. Informacje praktyczne Park jest czynny codziennie od godziny 10:00. Godzina zamknięcia zależy od pory roku: zimą o 17:00, wiosną o 18:00, latem o 19:00. Bilet dla dorosłego kosztuje 15 euro, dla dziecka 11 euro. Aktualne ceny i godziny sprawdź na oficjalnej stronie dinoparque.pt przed wizytą. Najczęstsze pytania Czy Dino Parque jest dobrym pomysłem na wyjazd z dziećmi? Tak. Modele w skali 1:1, tematyczne ścieżki i wieża widokowa sprawiają, że park jest dostosowany do rodzin, a jego układ pozwala zwiedzać we własnym tempie. Ile czasu zaplanować na zwiedzanie? Pięć ścieżek na otwartej przestrzeni wymaga kilku godzin spokojnego spaceru, dlatego najlepiej przeznaczyć na wizytę pół dnia. Jak dojechać? Park leży w Abelheira, kilka minut od centrum Lourinhã. Najwygodniej dotrzeć tam samochodem z Lourinhã lub z pobliskich miejscowości wybrzeża Silver Coast. Kiedy najlepiej jechać? Ze względu na zwiedzanie na świeżym powietrzu najlepiej wybrać wiosnę lub wczesne lato, kiedy dni są długie, a park otwarty najdłużej. W ciepłe dni zabierz nakrycie głowy i wodę. Czy park to tylko dinozaury? Nie. Oprócz dinozaurów pokazuje też wcześniejsze i późniejsze etapy historii życia, od triasu po epokę lodowcową, z morskimi gadami i ssakami plejstocenu. Dino Parque to dobry punkt na trasie po zachodnim wybrzeżu Portugalii, łączący rozrywkę z popularną wiedzą o prehistorii regionu, w którym faktycznie znajdowano skamieniałości.