Góry i szlaki w Szwajcarii

Val de Réchy

Grône

Val de Réchy (Vallon de Réchy) – dzika dolina w Alpach Pennińskich Val de Réchy, po francusku także Vallon de Réchy, to dolina w kantonie Valais w Szwajcarii, leżąca po południowej stronie doliny Rodanu. Należy do Alp Pennińskich i sięga w głąb gór nad miejscowościami takimi jak Grône i Vercorin. To miejsce dla osób, które szukają ciszy, wysokogórskich krajobrazów i pieszych tras bez tłumu. Gdzie leży Val de Réchy? Dolina rozciąga się na terenie kilku gmin: Anniviers, Chalais, Grône, Mont-Noble i Saint-Martin. Współrzędne jej okolic to około 46,237° N i 7,501° E. Od strony doliny Rodanu wchodzi się w nią zboczami wznoszącymi się ku wyższym partiom gór. Co to za krajobraz? Federalny inwentarz krajobrazów o znaczeniu narodowym wpisał dolinę pod numerem IFP 1718 i opisał ją jako dziką, odosobnioną dolinę Alp Pennińskich o powierzchni około 3475 hektarów. Dolna część jest stroma i zalesiona. Wyżej las ustępuje płaskowyżom i jeziorom. Za równiną Ar du Tsan, położoną mniej więcej na 2200 m n.p.m., zmienia się charakter doliny: kolejne cztery tarasy wznoszą się aż do około 2750 m, a przez teren płynie wiele potoków. Wodę odprowadza torrent Rèche, który łączy się z doliną Rodanu przez dużą kaskadę Chute de la Rèche. W części wysokiej szczególnie charakterystyczne są torfowiska i zjawiska peryglacjalne, typowe dla okolic 2700 m. Czy dolina jest chroniona? Tak. W 2015 roku władze kantonu Valais objęły Vallon de Réchy ochroną jako obszar przyrodniczy o znaczeniu krajowym. Zakazano w nim ruchu rowerów górskich i innych pojazdów, więc dolinę zwiedza się wyłącznie pieszo. Nie ma tu dróg, a zabudowa jest bardzo rzadka. Jak ją zwiedzać? Popularny jest wariant wędrówki z Vercorin: kolejką gondolową wjeżdża się na Crêt du Midi (według różnych opisów około 2321–2332 m n.p.m.), skąd prowadzi trasa do doliny. Etap piąty szlaku Tour du Val d'Anniviers łączy Vallon de Réchy z górskim jeziorem Louché. Pętla ma około 15 km i zajmuje około 4 godzin 40 minut, a poziom trudności określono jako średni. Brzegi jeziora Louché to najwyższy punkt tej trasy. W okolicy wymieniane są także schroniska i chaty, m.in. Dzornive, Econdoi i Rèche, a wyżej Cabane des Becs de Bosson na wysokości 2985 m. Najczęstsze pytania Czy do Val de Réchy dojedzie się samochodem? Nie. Dolina nie ma dróg, a pojazdy są tu zakazane; dociera się do niej pieszo, często po wjeździe kolejką z Vercorin. Czy można jeździć tu na rowerze górskim? Nie. Od 2015 roku obowiązuje zakaz dla rowerów górskich i innych pojazdów. Jak długa jest popularna pętla do jeziora Louché? Około 15 km, czas przejścia to mniej więcej 4 godziny 40 minut. Kiedy najlepiej się wybrać? Trasa to wysokogórski szlak pieszy, więc termin wyprawy dobierz do warunków: przed wyjściem sprawdź lokalną sytuację i prognozę pogody.

Rossberg

Unterägeri

Rossberg to masyw w Alpach Szwyckich, wznoszący się nad Unterägeri i jeziorem Ägerisee. Przebiega wzdłuż granicy kantonów Zug i Schwyz, a jego najwyższy punkt, Wildspitz, osiąga 1580 m n.p.m. (Zug Tourismus podaje 1579 m). To najwyższy szczyt kantonu Zug i jeden z najlepszych punktów widokowych w środkowej Szwajcarii. Co zobaczysz na Rossbergu? Ze szczytu Wildspitz widać jednocześnie trzy jeziora: Zug, Lauerz i Ägeri. Po stronie Schwyz otwiera się dolina z jeziorem Lauerz, po stronie Zug rozciąga się panorama okolic jeziora Zug i Ägerisee. Wielu turystów wybiera wieczór, by obejrzeć stąd zachód słońca. Przy szczycie działa górska gospoda Wildspitz, w której można odpocząć po podejściu. Rossberg należy do trzech „legendarnych gór" kantonu Schwyz obok Rigi i Mythen. Łączy je szlak Schwyzer Höhenweg, więc masyw bywa jednym z etapów dłuższej wędrówki. Jak dojść z Unterägeri? Z Unterägeri prowadzi znakowany szlak na Wildspitz. Popularna pętla Zugerberg – Wildspitz – Unterägeri liczy 20,6 km, wymaga około 860 m podejść i zajmuje około 6 godzin 20 minut. To wycieczka całodzienna dla osób z kondycją. Na szczyt wchodzi się także z innych stron: z Zug, Oberwil, Walchwil, Sattel i Steinerberg. Samochodem dojedziesz tylko do Steinerberg, a autobusy PostBus kursują do Steinerberg i Sattel. Kolejna trasa startuje ze stacji Sattel-Ägeri, wspina się południowo-wschodnim zboczem przez Halsegg na grzbiet, mija Wildspitz i schodzi do Gnipen. Zejście z Gnipen ma stromy odcinek zabezpieczony łańcuchami i stopniami, więc potrzebne jest pewne stąpanie i dobre buty. Co to za osuwisko z 1806 roku? Z Rossbergiem wiąże się jedna z największych katastrof naturalnych w historii Szwajcarii. 2 września 1806 roku z rejonu Gnipen oderwała się masa skał zlepieńcowych (nagelfluh). Według federalnego inwentarza było to około 36 mln m³. Lawina zasypała niemal całą wieś Goldau, a życie straciło 457 osób. Od 1990 roku zbocze jest monitorowane czujnikami. Podczas wędrówki można zboczyć w stronę strefy oderwania. Kiedy jechać? Najlepszy czas to miesiące bez śniegu na grzbiecie, zwykle późna wiosna, lato i wczesna jesień. Wybieraj dni z dobrą widocznością, bo to widoki są głównym powodem wejścia. Zaplanuj zapas czasu na zejście przed zmrokiem, zwłaszcza jeśli chcesz zobaczyć zachód słońca ze szczytu. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Rossberg? Najwyższy punkt, Wildspitz, ma 1580 m n.p.m. według Wikipedii i 1579 m według Zug Tourismus. Jest to najwyższy szczyt kantonu Zug. Ile trwa wejście z Unterägeri? Pętla Zugerberg – Wildspitz – Unterägeri to około 6 godzin 20 minut marszu, 20,6 km i 860 m podejść. Czy można podjechać samochodem pod szczyt? Nie. Drogą dojedziesz tylko do Steinerberg, dalej idzie się pieszo. Komunikacja PostBus obsługuje Steinerberg i Sattel. Skąd widać jeziora? Ze szczytu widać jeziora Zug, Lauerz i Ägeri jednocześnie, a w dobrą pogodę także dolinę Schwyz.

Naafkopf

Naafkopf to szczyt o wysokości 2570 m n.p.m. w masywie Rätikon w Alpach, na którym schodzą się granice Szwajcarii, Liechtensteinu i Austrii. Wierzchołek wyznacza trójstyk państw, a sama góra jest trzecim co do wysokości punktem Liechtensteinu. Co wyróżnia Naafkopf? Na szczycie stoi duży drewniany krzyż na ceglanej podstawie, rozchodzącej się w trzech kierunkach, po jednym ramieniu na każdy kraj. Z wierzchołka można w kilka kroków przejść z jednego państwa do drugiego. Granice biegną grzbietami: północno-wschodni oddziela Austrię od Liechtensteinu, południowo-wschodni Austrię od Szwajcarii. Sąsiadami Naafkopfa są Grauspitz, Augstenberg i Tschingel, a widok obejmuje całe pasmo Rätikonu oraz doliny po obu stronach granicy. Jak dojść na Naafkopf? Klasyczna trasa startuje od schroniska Pfälzerhütte, położonego na przełęczy Bettlerjoch na wysokości około 2108 m, tuż przy granicy Liechtensteinu z Austrią. Do pokonania jest około 460 m przewyższenia, a podejście zajmuje zwykle około dwóch godzin. Ścieżka jest wyraźna, ale prowadzi przez skaliste odcinki i zygzakami przez piarg pod szczytem. Potrzebne są wygodne buty trekkingowe i pewny krok; skala trudności w opisach waha się między T2 a T3. Inne punkty startowe: Malbun (Liechtenstein) – trasa przez Sareis i Fürstin-Gina-Weg, około 3,5 godziny do szczytu, Nenzinger Himmel w Austrii, Steg – dłuższy wariant doliną Valüna, Augstenberg – wejście grzbietem z Malbun w ramach trasy przez trzy kraje. Popularna jest pętla Malbun – Augstenberg – Pfälzerhütte – Naafkopf – Malbun, licząca około 10 km i około 1300 m podejść, na którą trzeba przeznaczyć cały dzień (ok. 8 godzin marszu). Kiedy jechać? Najlepszy sezon trwa od końca czerwca do końca września, kiedy śnieg zniknął ze szlaku. Schronisko Pfälzerhütte działa od połowy czerwca do połowy października, co pozwala zaplanować nocleg i rozłożyć wyprawę na dwa dni. Przed wyjściem sprawdź prognozę i stan szlaku, bo w górnej części pogoda zmienia się szybko. Najczęstsze pytania Czy Naafkopf to najwyższy szczyt Liechtensteinu? Nie. Z 2570 m zajmuje trzecie miejsce w kraju, za najwyższym Grauspitz. Czy potrzebuję paszportu, żeby wejść na szczyt? Szlak biegnie przez teren trzech państw, ale granice w tym rejonie nie są kontrolowane. Warto mieć przy sobie dokument tożsamości. Ile czasu zajmuje wejście ze schroniska? Około dwóch godzin w jedną stronę, zejście jest nieco krótsze. Gdzie zacząć, żeby uniknąć długiego dojścia? Najkrócej jest nocować w Pfälzerhütte i wejść stamtąd. Z Malbun potrzeba około 3,5 godziny do samego szczytu.

Furggelenstock

Alpthal

Furggelenstock to szczyt o wysokości 1656 m n.p.m. w Szwajcarskich Przedalpach, na zachód od Oberiberg w kantonie Schwyz. Wznosi się w paśmie otaczającym dolinę Alpthal i należy do najłatwiej dostępnych punktów widokowych w tej części Szwajcarii Centralnej. Co zobaczysz na Furggelenstock? Ze szczytu rozciąga się szeroka panorama na region Ybrig i w stronę Einsiedeln. Przy dobrej widoczności wypatrzysz góry Szwyc i Uri, a także masywy Tödi, Clariden i szczyty doliny Muotathal. Na wierzchołku stoi tablica panoramiczna, która pomaga rozpoznać okoliczne wierzchołki. Przez całą trasę towarzyszy Ci potężna sylwetka Grosser Mythen, a stojąc pod nią, trzeba mocno zadrzeć głowę, by dostrzec jej szczyt. Tuż za szczytem leży hala Furggelen z gospodą pasterską. Taras słoneczny oferuje widok na masyw Mythen i na wierzchołek, który właśnie zdobyłeś. Jak wejść na Furggelenstock? Na szczyt prowadzi oznakowany szlak o skali T2, czyli zwykła górska ścieżka bez trudności technicznych. Najpopularniejsze warianty: Z Holzegg: wyjeżdżasz kolejką z Brunni na przełęcz Holzegg (1408 m). Do szczytu idziesz około 1 godz. 25 min. Pełna trasa Holzegg – Zwäcken – Furggelenstock – Brunni zajmuje około 2,5 godz. Z Brunni przez Stäglerenegg, Müsliegg, Zwäcken i Halbegg: 7,4 km, około 339 m podejścia i 652 m zejścia. Pętla z Oberiberg: około 11,7 km i 4 godziny, przez Ibergeregg i Zwäcken, z powrotem obok hali Furggelen. Pętla Rotenflue – Furggelenstock: kończy się stromszym podejściem pod sam wierzchołek i daje widok dookoła. Furggelenstock jest też jednym z dziewięciu szczytów wielodniowego szlaku Schwyzer Höhenweg. Kiedy przyjechać? Latem i wczesną jesienią szlak jest najwygodniejszy. Zimą w okolicy wytyczono trasy dla wędrówek w rakietach śnieżnych, m.in. z Holzegg przez Zwäcken i Furggelen do Brunni. Hala Furggelen organizuje też z przełęczy Ibergeregg wyjścia na wschód słońca, startujące o 4:45 rano i obejmujące śniadanie na hali (cena 95 CHF, wymagana wcześniejsza rejestracja). Co jeszcze warto wiedzieć? Trasa wiedzie przez torfowiska i lasy Ibergeregg, uznane przez Szwajcarską Fundację Ochrony Krajobrazu za Krajobraz Roku 2019. Wysokość szczytu w różnych źródłach podawana jest jako 1656 m, w niektórych opisach tras jako 1655 m. Najczęstsze pytania Czy Furggelenstock jest trudny? Nie. Szlak ma skalę T2, więc wystarczą porządne buty trekkingowe i podstawowa kondycja. Ile trwa wejście? Z Holzegg około 1 godz. 25 min, a pętla z Oberiberg około 4 godzin. Gdzie zacząć wycieczkę? Najwygodniej na przełęczy Holzegg, do której wjeżdża kolejka z Brunni, albo na przełęczy Ibergeregg koło Oberiberg. Czy można iść zimą? Tak, w rakietach śnieżnych, po wytyczonych trasach z Holzegg do Brunni.

Hinteri Egg

Waldenburg

Hinteri Egg to najwyższy punkt kantonu Basel-Landschaft, położony w szwajcarskiej Jurze na terenie gminy Waldenburg, tuż przy granicy z kantonem Solura. Szczyt wznosi się na około 1168–1169 m n.p.m. (źródła różnią się o metr) między doliną Waldenburga a doliną Reigoldswil. Od 2012 roku urząd topograficzny Swisstopo zapisuje nazwę jako „Hinderi Egg”, ale na tablicach i w przewodnikach nadal często widać wariant „Hinteri Egg”. Gdzie leży Hinteri Egg? Grzbiet należy do łańcucha Jury Szwajcarskiej i leży na południe od Reigoldswil. Teren obejmują gminy Waldenburg i Reigoldswil, a cały rejon szczytowy wchodzi w skład rezerwatu przyrody Wasserfallen. Kilkaset metrów na południe biegnie granica kantonalna Basel-Landschaft i Solury, przechodząca przez niższy przedwierzchołek Chellenchöpfli (1157 m). Najbliższym dominującym szczytem jest Vogelberg, oddalony o niecałe dwa kilometry; do niego prowadzi grzbietowa ścieżka w stronę przełęczy Passwang. Jak dojść na szczyt? Najwygodniejszy start to Reigoldswil. Stamtąd kolejka linowa Wasserfallen wwozi turystów na górną stację w kilka minut, co oszczędza większość podejścia. Dalej prowadzą oznakowane szlaki grzbietem Hinderi Egg – Passwang, tworzące gęstą sieć tras pieszych. Około 700 m na południowy zachód od wierzchołka leży przełęcz w stronę Passwangu, położona na południe od schroniska górskiego Hintere Wasserfallen. Siodło w kierunku wzniesienia Bilsteinberg (1126 m) znajduje się na wysokości około 988 m, na zachód od gospodarstwa Hof Kellenberg. Co zobaczysz na miejscu? Samo wierzchołkowe wybrzuszenie jest zalesione, więc widoków z punktu kulminacyjnego nie ma. Pamiątką wizyty jest tablica z napisem „Najwyższy punkt kantonu Basel-Landschaft”, odsłonięta w 2008 roku; stojący obok starszy znak szczytowy podaje nieaktualną wysokość. Panoramę zapewnia za to sąsiedni Chellenchöpfli: widać stamtąd dolinę Guldental i, przy dobrej pogodzie, Alpy. Wysokość przewyższenia względem siodła Hintere Wasserfallen wynosi 165 m, więc dla wielu wędrowców Hinteri Egg to raczej łagodny cel jednodniowej pętli niż wymagająca wspinaczka. Kiedy przyjechać? Teren jest dostępny przez większą część roku. Latem i wczesną jesienią najlepiej połączyć wejście z przejściem grzbietem do Passwangu i zejściem do Ramiswil, a w czystym powietrzu warto zrobić przystanek na Chellenchöpfli dla widoków. Zimą trasy bywają ośnieżone, więc potrzebne jest odpowiednie obuwie. Rano jest zwykle spokojniej, a czas na dojście od górnej stacji kolejki na sam szczyt jest krótki, dlatego dobrze zaplanować dłuższą wędrówkę. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Hinteri Egg? Około 1168–1169 m n.p.m. Wartość zależy od źródła, różnica to jeden metr. Jest to najwyższy punkt Basel-Landschaft. Czy ze szczytu rozciąga się widok? Sam wierzchołek jest zalesiony i widoków nie daje. Szeroki widok na Guldental i Alpy oferuje sąsiedni Chellenchöpfli (1157 m). Jak najłatwiej wejść? Z Reigoldswil kolejką linową Wasserfallen na górną stację, a stamtąd szlakami grzbietowymi. Dlaczego nazwa jest zapisywana dwojako? Do 2011 roku funkcjonowała forma „Hinteri Egg”, od 2012 roku Swisstopo używa zapisu „Hinderi Egg”.

Geissflue

Oltingen

Geissflue to wzniesienie we wschodniej części Jury Szwajcarskiej, położone w pobliżu miejscowości Oltingen w kantonie Bazylea-Okręg. Szczyt leży na granicy kantonów Basel-Landschaft i Solothurn, a kilkaset metrów na wschód biegnie granica z kantonem Argowia, wyznaczona grzbietem Geissfluegrat. To cel dla osób, które lubią spokojne wędrówki po jurajskich grzbietach bez trudności technicznych. Gdzie leży Geissflue i jak wysoka jest? Góra znajduje się w paśmie Jury, w miejscu, gdzie stykają się trzy kantony: Basel-Landschaft, Solothurn i Aargau. Współrzędne to około 47,42° N i 7,96° E. Źródła podają wysokość 962–963 m n.p.m. (różnice wynikają z map i pomiarów), a najbardziej prawdopodobna jest wartość 963 m. Według opisów opartych na haśle encyklopedycznym jest to najdalej na wschód wysunięty szczyt Jury przekraczający 900 m. Jak dotrzeć na Geissflue? Najwygodniejszy punkt startu to Oltingen lub przełęcz Benkerjoch. Szlak na szczyt jest oznaczony w skali T1, czyli to zwykła ścieżka turystyczna, którą pokona większość osób w trekkingowych butach. Geissflue jest jednym z 27 szczytów na Jura-Höhenweg (Jurajski Szlak Grzbietowy). Przykładowe trasy: Pętla z Benkerjoch: przez Salhöhe na Geissflue, potem przez Schafmatt do Oltingen. Trasa ma około 15 km, ok. 540 m podejść i 770 m zejść; z Benkerjoch na szczyt idzie się mniej więcej 2 godziny 10 minut. Krótka pętla ze Schafmatt: około 6 km, nieco ponad 1 godzina 50 minut marszu i około 200 m przewyższenia. Start przy schronisku Schafmatt Mountain Lodge. Co jeszcze warto wiedzieć o okolicy? Przez rejon Geissflue prowadzi etap szlaku łączącego Hauenstein ze Staffelegg, który mija kilka przełęczy, między innymi Salhöhe. Dzięki temu łatwo połączyć szczyt z dłuższą trasą grzbietową. Grzbiet Geissfluegrat leży na północny wschód od wierzchołka i należy już do kantonu Argowia, więc spacer wzdłuż niego oznacza przejście przez granicę kantonalną. Kiedy przyjechać? Szlaki w tej części Jury są dostępne przede wszystkim od późnej wiosny do jesieni, kiedy ścieżki są suche i dni długie. Zaplanuj cały dzień, jeśli wybierasz dłuższą pętlę z Benkerjoch, i zabierz wodę, bo na grzbiecie nie ma stałych punktów zaopatrzenia, które można by wskazać z pewnością. Najczęstsze pytania Jak wysoka jest Geissflue? Około 962–963 m n.p.m.; najczęściej podawana wartość to 963 m. Czy wejście jest trudne? Nie. Szlak ma kategorię T1, czyli łatwą ścieżkę turystyczną bez odcinków eksponowanych. Ile trwa wędrówka? Krótka pętla ze Schafmatt to nieco ponad 1 godzina 50 minut. Z Benkerjoch na szczyt idzie się około 2 godzin 10 minut, a cała pętla przez Schafmatt do Oltingen liczy około 15 km. W którym kantonie leży szczyt? Na granicy Basel-Landschaft i Solothurn; kanton Argowia zaczyna się tuż na wschód, za grzbietem Geissfluegrat.

La Dôle

Gingins

La Dôle to szczyt o wysokości 1677 m n.p.m. w szwajcarskiej Jurze, wznoszący się nad Jeziorem Genewskim w najbardziej wysuniętej na zachód części kantonu Vaud. Leży w gminie Gingins, a jego masyw dzielą jeszcze Chéserex i La Rippe. To drugi pod względem wysokości wierzchołek szwajcarskiej części Jury, ustępujący tylko Mont Tendre. Do granicy z Francją jest stąd niespełna 2,5 km. Gdzie leży La Dôle i czym się wyróżnia? Góra tworzy południowy fragment łańcucha Jury i opada ku Jeziorowi Genewskiemu. Stoi tu stacja radarowa i meteorologiczna, której zabudowania widać z daleka na tle nieba. Ponieważ grzbiet wyrasta wyraźnie ponad okolicę, jest to jeden z najlepszych punktów widokowych w regionie. Co zobaczysz ze szczytu? Przy dobrej widoczności przed oczami rozciąga się panorama jeziora i Alp, z masywem Mont Blanc na horyzoncie. W drugą stronę widać kolejne pasma Jury. Najlepsze warunki zwykle zapewniają poranki i dni po przejściu frontu, gdy powietrze jest przejrzyste. Warto zabrać wiatrówkę, bo na grzbiecie jest chłodniej niż nad jeziorem. Jak dojechać na La Dôle? Najkrótszy dojazd prowadzi od strony Gingins. Utwardzona droga wspina się stamtąd do Chalet de la Dôle, położonego tuż pod szczytem. Z tego miejsca na sam wierzchołek idzie się już pieszo. Drugi wariant to wyjście z okolic Saint-Cergue lub z przełęczy Col de la Givrine na północy. Obie miejscowości leżą powyżej 1000 m n.p.m., więc różnica wysokości do pokonania jest mniejsza niż przy podejściu od jeziora. Saint-Cergue ma połączenie z Nyon nad Jeziorem Genewskim zarówno drogą, jak i koleją Nyon–St-Cergue–Morez, co pozwala dotrzeć w rejon góry bez samochodu. Kiedy jechać? Latem i wczesną jesienią szczyt nadaje się na wycieczkę pieszą z widokami. Zimą okolica Saint-Cergue i Givrine przyciąga osoby szukające śniegu w górach Jury, a sam szczyt trzeba traktować jak teren wysokogórski z możliwym wiatrem i mgłą. Przed wyjściem sprawdź prognozę, ponieważ chmury potrafią zasłonić widok na Alpy. Co jeszcze warto połączyć z wycieczką? Nyon nad Jeziorem Genewskim, skąd kursuje kolejka w stronę Saint-Cergue. Okolice Col de la Givrine i Saint-Cergue, dobre na spacery po grzbietach Jury. Sąsiednie wierzchołki Jury, w tym Mont Tendre, najwyższy szczyt szwajcarskiej części pasma. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest La Dôle? Szczyt osiąga 1677 m n.p.m. Jest drugim co do wysokości wzniesieniem szwajcarskiej Jury po Mont Tendre. Czy na La Dôle można dojechać samochodem? Samochodem dojedziesz od Gingins utwardzoną drogą do Chalet de la Dôle poniżej szczytu. Ostatni odcinek pokonuje się pieszo. Czy da się dotrzeć bez własnego auta? Tak. Z Nyon kursuje kolej Nyon–St-Cergue–Morez do Saint-Cergue, skąd rozpoczyna się wędrówka w stronę szczytu. Co widać ze szczytu? Jezioro Genewskie, Alpy z Mont Blanc oraz kolejne pasma Jury, o ile pozwala na to pogoda.

Schinberg

Ittenthal

Schinberg to wzgórze o wysokości około 722 m n.p.m. w Jurze Aargauskiej, w okolicy Ittenthal w szwajcarskim Fricktalu (kanton Argowia). Leży w paśmie Jury Tabelarycznej, na terenie Jurapark Aargau, i jest lokalnym celem spacerowiczów oraz piechurów. Gdzie leży Schinberg? Szczyt znajduje się w północnej Szwajcarii, w dolinie Fricktal, między Ittenthal, Kaisten i Hornussen. Współrzędne to około 47,524° N, 8,072° E. Wysokość podawana jest w źródłach jako 722 lub 723 m n.p.m. — to ten sam szczyt, różnice wynikają z map i pomiarów. Wzgórze nie jest wysokogórskie: to łagodna, zalesiona kulminacja, z której rozciągają się widoki na okoliczne grzbiety Jury. Co zobaczysz na Schinbergu? Na Schinbergu jest kilka punktów widokowych. Serwis Komoot wymienia „View from Schinberg" w gminie Kaisten i ocenia go na 4,8 w skali 5 na podstawie 85 opinii; turyści opisują wzgórze jako lokalną górę z siecią ścieżek i różnymi miejscami na odpoczynek. Na górze znajduje się też miejsce na postój. Szeroką panoramę na Jurę i Alpy zapewnia ponadto pobliska wieża widokowa Cheisacher, położona na tym samym odcinku szlaku. Jak dojść na Schinberg? Z Ittenthal: trasa przez Schinberg ma około 6,5 km i zajmuje mniej więcej 2 godziny 40 minut. To najprostszy wariant dla rodzin i osób szukających krótkiej wyprawy. Z Hornussen: szlak wiedzie przez Wettacherhof, Schinberg (723 m), Sulzerberg i Heubergweiher do Laufenburga. Całość to około 13,2 km, ok. 3 godz. 40 min i około 450 m podejść; trudność średnia. Fricktaler Höhenweg: Schinberg (722 m) jest punktem na tej długodystansowej trasie, między Solbacher a Wettacker, na odcinku z Mettau do Frick. Pętla przez Sulz: trasa „Around Sulz – Jurapark Aargau" liczy ok. 23,6 km i ok. 650 m podejść i uchodzi za trudną; mija m.in. punkt widokowy na szczycie. Rowerzyści znajdą w Komoot pętlę około 22 km z Frick, która obejmuje widok ze Schinbergu. Kiedy przyjechać? Szlaki są dostępne przez większość roku, a najlepsze warunki dają pogodne dni późnej wiosny, lata i jesieni, gdy widoczność jest dobra. Zimą przed wyjściem sprawdź stan ścieżek. Przyda się mapa swisstopo (arkusz 224T Olten) lub aplikacja z trasami. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Schinberg? Około 722–723 m n.p.m., zależnie od źródła. Czy wejście jest trudne? Nie. Z Ittenthal to krótka wycieczka na około 2,5 godziny, a dłuższe warianty z Hornussen mają trudność średnią. Czy można połączyć Schinberg z dłuższą trasą? Tak. Szczyt leży na Fricktaler Höhenweg, a z Hornussen można dojść aż do Laufenburga. Czy są tu punkty widokowe? Tak, Komoot opisuje kilka miejsc widokowych w gminie Kaisten, a w pobliżu stoi wieża Cheisacher.

Petit Combin

Val de Bagnes

Petit Combin to lodowcowy szczyt o wysokości 3663 m n.p.m. w gminie Val de Bagnes, w szwajcarskim kantonie Valais. Należy do masywu Grand Combin w Alpach Pennińskich i wznosi się między dolinami Entremont i Bagnes, niedaleko granicy z Włochami. Nie dobija do czterech tysięcy metrów, ale wejście na niego wymaga sprzętu i umiejętności wysokogórskich. Gdzie leży Petit Combin? Góra stanowi część grupy Combins, którą wyznaczają potężne lodowce zasilające doliny Bagnes. Pod szczytem zalega Glacier de Corbassière, a od strony południowej i zachodniej rozciągają się kolejne pola lodowe. W masywie sąsiadują z nim wyższy Grand Combin oraz Combin de Corbassière – to trzy odrębne szczyty, nie należy ich mylić. Współrzędne Petit Combin to około 45,99° N i 7,27° E. Jak wejść na Petit Combin? Wejście ma charakter wysokogórskiej wycieczki lodowcowej. Do wyboru są dwa główne punkty wyjścia. Cabane FXB Panossière – od strony doliny Bagnes. Dojście do schroniska z parkingu we Fionnay zajmuje około 3,5–4 godzin. Stąd droga prowadzi obok lodowca Corbassière do przełęczy Col de Corbassière (3563 m), a potem przez Glacier des Follâts na płaskowyż szczytowy. Szwajcarski Klub Alpejski podaje na ten odcinek 4–5 godzin i około 1086 m przewyższenia; trasa bywa używana głównie do zejścia. Cabane Marcel Brunet – od północy, od strony Entremont. To najczęściej wybierana opcja na zdobycie szczytu. Trasę z Panossière ocenia się na PD+. Na lodowcu są szczeliny, więc potrzebne są raki, czekan, uprząż, lina i kask. Bez doświadczenia w poruszaniu się w zespole linowym warto wynająć przewodnika w Verbier lub Fionnay. Co zobaczysz ze szczytu? Ze szczytu widać lodowe pola masywu Grand Combin, doliny Bagnes i Entremont oraz główne grzbiety Alp Pennińskich i granicę włoską. Sam płaskowyż szczytowy jest szeroki i pokryty firnem. Kiedy jechać? Sezon wysokogórski trwa od końca czerwca do września. Wtedy schroniska są obsadzone, a śnieg na lodowcach jest najbardziej stabilny. Wyruszaj bardzo wcześnie rano, aby zakończyć zejście przed nagrzaniem się śniegu, i przed wyjściem sprawdź aktualne warunki na lodowcu oraz prognozę pogody. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Petit Combin? Najczęściej podaje się 3663 m n.p.m. Niektóre źródła, w tym mapy i portale górskie, podają 3668 lub 3670 m, więc różnice o kilka metrów są normalne. Czy Petit Combin jest trudny? Tak, to trasa lodowcowa o trudności PD+, z niewielką wspinaczką skalną, ale ze szczelinami i narażeniem na zmiany pogody. Nie jest to wycieczka dla osób bez doświadczenia. Gdzie nocować? W schroniskach Cabane FXB Panossière (od strony Bagnes) lub Cabane Marcel Brunet (od strony Entremont). Rezerwację warto zrobić z wyprzedzeniem. Czy to to samo co Grand Combin? Nie. Petit Combin to osobny, niższy szczyt w tym samym masywie. Grand Combin ma ponad 4000 m i znacznie trudniejsze trasy.

Sustenhorn

Göschenen

Sustenhorn to szczyt o wysokości około 3503 m n.p.m. w Alpach Urneńskich, na granicy kantonów Uri i Berno, nad miejscowością Göschenen i przełęczą Susten. Dla wielu turystów to pierwsza w życiu wysokogórska wycieczka z użyciem raków i liny, bo klasyczna droga uchodzi za jedną z łagodniejszych lodowcowych tras w regionie. Gdzie leży Sustenhorn? Masyw wznosi się nad drogą przełęczy Susten, łączącej doliny Uri i Berneńskiego Oberlandu. Od południa góruje nad przełęczą, a po stronie Uri sąsiaduje z doliną Göschenen. Źródła podają wysokość 3502 lub 3503 m, więc w opisach spotkasz obie wartości. Jak wejść na Sustenhorn? Standardowa trasa prowadzi ze schroniska Tierberglihütte (2797 m). Wędrówka do schroniska z parkingu Umpol zajmuje około 2 godzin, ze Steingletscher około 2,5–3 godzin. Można też wybrać ferratę Tierbergli. Ze schroniska idzie się na południowy wschód w stronę przełęczy Sustenlimi (3089 m), pokonując stromszy, około 200-metrowy stopień lodowca. Dalej trasa skręca na północny wschód, dochodzi do grani przy punkcie 3288 m i prowadzi nią na wierzchołek. Klub Alpejski SAC ocenia trudności jako umiarkowane, a ślad zwykle jest wydeptany. Podejście ze schroniska zajmuje 3–3,5 godziny przy około 730 m przewyższenia, zejście 1,5–2 godziny. Szczyt można zdobyć także ze schronisk Voralphütte i Chelenalphütte. Co musisz umieć? Trasa wiedzie przez lodowiec, więc potrzebny jest sprzęt wysokogórski: lina, raki, czekan, uprząż. W niektórych latach szczeliny bywają trudne, dlatego konieczna jest umiejętność ratownictwa szczelinowego. Początkujący powinni iść z przewodnikiem górskim. Start o świcie zmniejsza ryzyko miękkiego śniegu. Kiedy jechać? Sezon trwa od czerwca lub lipca do września. Wiosną popularne są też skiturowe wejścia normalną drogą. Historia Pierwsze wejście odnotowano w 1841 roku. Dokonali go Gottlieb Studer oraz Johann i Heinrich von Weissenfluh. Najczęstsze pytania Czy Sustenhorn jest trudny? Według SAC trudności są umiarkowane, ale to wciąż tura lodowcowa wymagająca sprzętu i doświadczenia w poruszaniu się w linie. Skąd najlepiej zacząć? Ze Steingletscher lub parkingu Umpol przy przełęczy Susten, stąd idzie się do schroniska Tierberglihütte. Ile trwa wejście? Całość to około 8,5 godziny: dojście do schroniska ok. 2 godzin, podejście na szczyt 2,5–3,5 godziny, a potem zejście. Czy trzeba nocować w schronisku? Nie jest to obowiązkowe, ale nocleg w Tierberglihütte pozwala wyruszyć wcześnie i jest zalecany.

Monte Lema

Lema

Monte Lema to szczyt o wysokości 1624 m n.p.m. nad miejscowością Lema w szwajcarskim kantonie Ticino, na granicy ze Włochami. Należy do Prealp Lugańskich i wznosi się w regionie Malcantone, między jeziorami Lugano i Maggiore. To jeden z najłatwiej dostępnych punktów widokowych południowej Szwajcarii, bo na szczyt wjeżdża się kolejką z wioski Miglieglia. Jak dojechać na Monte Lema? Dolna stacja kolejki linowej leży w Miglieglii. Wagoniki kursują co pół godziny, pokonują ok. 2,5 km trasy i 849 m przewyższenia, a przejazd trwa około dziesięciu minut. Kolejka jest przystosowana dla osób na wózkach. Z Lugano dojedziesz pociągiem do stacji Lamone-Cadempino, a stamtąd autobusem do Miglieglii; jest też autobus pocztowy PostAuto. Sezon trwa mniej więcej od kwietnia do października, więc rozkład i ewentualne przerwy remontowe sprawdź przed wyjazdem. Co zobaczysz ze szczytu? Przy dobrej pogodzie widać stąd na zachód, za jeziorem Maggiore, Alpy Berneńskie i Pennińskie z Mont Blanc, Monte Rosą i Matterhornem. Na południu wzrok sięga nad jeziorem Lugano aż do Mediolanu i Apeninów. Bliżej rozciągają się zalesione wzgórza Malcantone z kasztanowymi lasami i małymi wioskami, a w dole leży miasto Lugano. Na szczycie działa restauracja z dużym tarasem panoramicznym, serwująca lokalne dania. Stoi tu też obserwatorium ze stacją meteorologiczną i radarową, która mierzy opady po południowej stronie Alp. Jakie szlaki zaczynają się na Monte Lema? Z Miglieglii na szczyt pieszo: około 2,5 godziny podejścia. Traversata Lema–Tamaro: pięciogodzinna wędrówka granicznym grzbietem do Alpe Foppa, skąd kieruje się na Monte Tamaro. Lema–Indemini: trasa grzbietowa polecana przez ticińską informację turystyczną jako jedna z najpiękniejszych w kantonie. Zejście do Rivery: stamtąd pociągiem wrócisz do Lugano. Tra Cielo e Terra: łatwiejsza ścieżka tematyczna dla rodzin. Kiedy jechać? Najlepsze są pogodne dni, najlepiej rano, gdy powietrze jest przejrzyste i dalekie szczyty Alp wyraźnie się odcinają. Wejście na szczyt latem bywa gorące w dolinie, a na górze jest wyraźnie chłodniej, więc zabierz warstwę na zmianę. Najczęstsze pytania Ile trwa wjazd kolejką na Monte Lema? Około dziesięciu minut z Miglieglii, przy 849 m różnicy wysokości. Czy da się wejść na Monte Lema pieszo? Tak. Z Miglieglii zajmuje to około dwóch i pół godziny. Czy na szczycie jest gastronomia? Tak, restauracja z tarasem panoramicznym i lokalną kuchnią. Czy Monte Lema to to samo co Monte Tamaro? Nie. To sąsiednie szczyty połączone granicznym grzbietem, a między nimi prowadzi pięciogodzinna Traversata. Czy Monte Lema leży w Szwajcarii czy we Włoszech? Szczyt leży na granicy; kolejka startuje po szwajcarskiej stronie, w Ticino.

Schwalmis

Emmetten

Schwalmis to szczyt o wysokości 2246 m n.p.m. w Alpach Uryńskich, wznoszący się nad Emmetten i Jeziorem Czterech Kantonów w środkowej Szwajcarii. Przez wierzchołek biegnie granica kantonów Nidwalden i Uri, a górę dzielą gminy Emmetten i Beckenried (Nidwalden) oraz Isenthal (Uri). Jak wygląda Schwalmis i dlaczego warto go znać? Dwie strony góry różnią się nie do poznania. Od strony Nidwalden masyw opada stromo, w postaci skalnych płyt i rumowisk, a długie, schodkowe uskoki sprawiają, że z północy szczyt wygląda na praktycznie niedostępny. Po stronie Uri dominują za to strome trawiaste stoki. Dla wspinaczy ciekawa jest najniższa partia ściany, zwana Geissplatte, gdzie biegną drogi wspinaczkowe. Oznakowanej via ferraty na górze nie ma. Jak wejść na szczyt? Według portalu tras Szwajcarskiego Klubu Alpejskiego (SAC) wejście od południa jest dla turystów górskich stosunkowo łatwe. Opisana tam trasa prowadzi z Gitschenen przez Vorder Jochli na wierzchołek, a potem w dół w okolice Musenalp. Podejście zajmuje około 2 godzin 15 minut przy przewyższeniu 910 m, zejście około 2 godzin i 700 m w dół. Ostatni odcinek biegnie stromym, trawiastym zboczem, więc potrzebna jest pewność kroku i dobra pogoda. To szlak górski, nie spacer. Co zobaczysz u podnóża góry? Pod Schwalmisem leży Niederrickenbach, wieś pielgrzymkowa, do której prowadzi łagodna trasa z Klewenalp przez Staffel i Bärfallen. Ma około 7 km, zajmuje mniej więcej 2 godziny, a podejść jest tylko 150 m, zejść 580 m. Trasa nie wchodzi na sam szczyt, ale przechodzi u stóp masywu. Schwalmis mija też ostatni etap Nidwaldner Höhenweg, który wiedzie od schroniska Brisenhaus (1753 m) w stronę stacji kolejki Niederbauen. To około 12 km i 4 godziny marszu, przez zbocza Schwalmis i Oberbauen. Sezon na tej trasie trwa od maja do października. Z Klewenalp do Stockhütte idzie się około 1,5 godziny, a stamtąd można zjechać gondolą lub zejść w około godzinę do Emmetten. Kiedy przyjechać? Szlaki górskie w okolicy są użytkowane od czerwca do października. Wczesne lato to dobry czas na wejście od strony Uri, bo strome trawiaste stoki pokrywają wtedy kwiaty. Przed wyjściem sprawdź lokalne warunki na trasie, szczególnie po opadach, gdy trawiaste zbocza robią się śliskie. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Schwalmis? Wierzchołek leży na wysokości 2246 m n.p.m. W jakim kantonie leży Schwalmis? Na granicy kantonów Nidwalden i Uri. Góra należy do gmin Emmetten, Beckenried i Isenthal. Czy na Schwalmis prowadzi via ferrata? Nie. Szlak od południa jest trasą górską, a wspinaczka skupia się na dolnej partii ściany, Geissplatte. Ile trwa wejście z Gitschenen? Około 2 godzin 15 minut, z przewyższeniem 910 m. Zejście w stronę Musenalp zajmuje około 2 godzin. Skąd najlepiej obejrzeć masyw bez wchodzenia na górę? Z łagodnej trasy Klewenalp – Niederrickenbach albo z odcinka Nidwaldner Höhenweg spod Brisenhaus.

Sieben Hengste

Horrenbach-Buchen

Sieben Hengste to masyw górski w kantonie Berno, w Alpach Emmentalskich, na terenie gminy Horrenbach-Buchen i okolic Thunersee. Leży na północ od miejscowości Habkern, a jego najwyższy szczyt nosi nazwę Chibe. Nazwa oznacza „siedmiu ogierów" i odnosi się do postrzępionej grani z kilkoma wierzchołkami. Pod powierzchnią kryje jeden z największych systemów jaskiniowych na świecie. Co wyróżnia Sieben Hengste? Wapienne partie masywu są mocno skrasowiałe, dlatego pod nimi rozciąga się system jaskiń Sieben Hengste–Hohgant. To druga co do długości jaskinia w Szwajcarii, za Hölloch w Muotathal, i jedna z dziesięciu największych na świecie. Do wnętrza nie wchodzi się na własną rękę – to teren dla wyspecjalizowanych grup speleologicznych. Przy szlaku w rejonie Oberburgfeld można za to zobaczyć wejście do Häliloch, głębokiego na około 100 metrów otworu należącego do tego samego systemu; dla zwiedzających jest zamknięty. W krajobrazie widać też podział geologiczny: w dolnej części grani leży ciemny piaskowiec typu molasse, wyżej jasny wapień. Przełęcz Sichle ukształtowało lodowcowe ramię Aary, które w epoce lodowej poszerzyło ją do kształtu rynny. Jak zaplanować wycieczkę? Najpopularniejsza trasa prowadzi z Merligen nad Thunersee przez ciche Justistal i przełęcz Sichle (1679 m n.p.m.) do Innereriz, albo w odwrotnym kierunku. Według różnych opisów ma około 15 km i wymaga mniej więcej 5–6 godzin marszu, więc przyda się kondycja i dobre buty. Inna propozycja to wymagająca wędrówka z Niederhorn do Beatenberg Schmocken: około 10,5 km i 3,5 godziny. Kiedy jechać? Szlaki są wyznaczone dla wędrowców, więc najlepszy jest okres bez śniegu, czyli lato i wczesna jesień. Przed wyjściem sprawdź prognozę pogody – to teren wysokogórski, a zmiany pogody bywają gwałtowne. Najczęstsze pytania Gdzie leży Sieben Hengste? W Alpach Emmentalskich w kantonie Berno, na północ od Habkern, w pobliżu Thunersee i doliny Justistal. Czy można zwiedzać jaskinie? Nie jako zwykły turysta. System Sieben Hengste–Hohgant jest przeznaczony dla speleologów, a Häliloch przy szlaku nie jest udostępniony zwiedzającym. Jak wysoka jest przełęcz Sichle? Leży na wysokości 1679 m n.p.m. i jest najwyższym punktem popularnej trasy przez Justistal. Ile trwa przejście z Merligen do Innereriz? Około 5–6 godzin, w zależności od tempa; trasa liczy około 15 km.

Stockhorn

Stocken-Höfen

Stockhorn (2190 m n.p.m.) to szczyt w Alpach Berneńskich nad miejscowością Stocken-Höfen i dolinami Simmental oraz Jeziora Thuńskiego, w szwajcarskim kantonie Berno. Wznosi się na północ od Erlenbach im Simmental i należy do najłatwiej dostępnych górskich punktów widokowych regionu, bo prawie pod sam wierzchołek wjeżdża się kolejką linową. Co to za góra? Stockhorn leży w zachodniej części Alp i góruje nad krajobrazem Oberlandu Berneńskiego. Jego wysokość to 2190 m. Pierwszym znanym zdobywcą był berneński uczony Benedikt Marti, zwany Aretiusem. W 1558 roku badał tu rośliny i sporządził listę gatunków, które rozpoznał na zboczach. Wejście pieszo prowadzi między innymi od strony schronisk Martischipfa i Stockhorn-Biwak. Jak dotrzeć na szczyt? Najwygodniej wsiąść do kolejki Stockhornbahn w Erlenbach im Simmental. Trasa składa się z dwóch odcinków. Pierwszy, w nowoczesnych panoramicznych kabinach, kończy się na stacji pośredniej Chrindi. Stamtąd na szczyt jadą dobrze znane czerwone gondole, które przelatują nad jeziorem Hinterstockensee. Cała podróż trwa około 20 minut. Do Erlenbach dojedziesz pociągiem lub samochodem z Thun i okolic. Co zobaczysz na górze? Z platformy widokowej widać ponad 200 szczytów. Przy dobrej pogodzie wzrok sięga nad miasto Thun, Jezioro Thuńskie i płaskowyż Mittelland aż po Jurę. Warto zabrać okulary przeciwsłoneczne i ciepłą bluzę, bo na takiej wysokości wieje i jest wyraźnie chłodniej niż w dolinie. Jakie są trasy spacerowe? Od stacji Chrindi kilka minut pieszo dzieli cię od jeziora Hinterstockensee. Do lustrzanego Oberstockensee dojdziesz w około 40 minut. Z Chrindi można też wybrać pętlę wokół Hinterstocken. Szlak okrężny „No Limits" jest zimą zamknięty, więc przed wyjściem sprawdź aktualne warunki. Kiedy przyjechać? Kolejka kursuje w sezonie letnim, a w 2026 roku jako okres działania podawano czas od 11 kwietnia do 22 listopada. Rozkład jazdy może się zmieniać, dlatego przed wyjazdem zajrzyj na stronę operatora. Najlepszą widoczność masz w bezchmurne dni, najlepiej rano, zanim nad górami zbiorą się chmury. Poza sezonem letnim kolejka może mieć przerwy techniczne. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Stockhorn? Szczyt ma 2190 m n.p.m. Ile trwa przejazd kolejką? Około 20 minut z Erlenbach im Simmental, z przesiadką na stacji Chrindi. Czy można dojść do jezior bez forsownej wspinaczki? Tak. Hinterstockensee jest około 5 minut od stacji Chrindi, a Oberstockensee około 40 minut spacerem. Czy to ten sam Stockhorn co nad Zermatt? Nie. Opisywany szczyt leży w kantonie Berno, nad Erlenbach i Thun. Góra o tej samej nazwie w Valais, nad Zermatt, to zupełnie inny obiekt.

Wildhorn

Lauenen

Wildhorn to masyw górski o wysokości 3250 m n.p.m., który góruje nad okolicami Lauenen w szwajcarskich Alpach Berneńskich. Na północnym zachodzie jego podnóża sięgają doliny w rejonie Lauenen i Gstaad, a po drugiej stronie grzbietu zaczyna się Valais. To najwyższy punkt Alp Berneńskich na zachód od przełęczy Gemmi, więc przyciąga wspinaczy, turystów wysokogórskich i miłośników widoków na lodowce. Gdzie leży Wildhorn? Szczyt wznosi się dokładnie na granicy dwóch kantonów, Berno i Valais, w głównym łańcuchu Alp Berneńskich (współrzędne: około 46,35° N, 7,36° E). Nie należy go mylić z innymi górami o podobnej nazwie w Alpach. Cały masyw rozciąga się na około 10 km pomiędzy przełęczą Sanetsch a przełęczą Rawil. W centrum leży między dolinami rzek Saane, Simme i Rodan. Co tworzy masyw Wildhorn? To nie jedna iglica, lecz rozległa, mocno zlodowacona grupa kilku szczytów. W jej skład wchodzą m.in. Arpelistock, Le Sérac, Geltenhorn, Sex Noir, Sex Rouge, Schnidehorn i Six des Eaux Froides. Główna grań biegnie między lodowcami Tungelgletscher i Glacier du Wildhorn. Na południe od wierzchołka stoi niemal równie wysoki Mont Pucel. Wildhorn jest jednym z czterech wyraźnych masywów Alp Berneńskich na zachód od Gemmi. Pozostałe to Muverans, Diablerets i Wildstrubel. Jakie jeziora otaczają Wildhorn? Masyw okalają duże jeziora górskie, które same w sobie są celem wycieczek: Lauenensee, położone niedaleko Lauenen, Iffigsee, Lac de Sénin, Lac de Tseuzier, Lac des Audannes. Tungelgletscher na północno-wschodniej ścianie miał w 1973 roku 1,9 km długości, co pokazuje skalę lodowców wokół szczytu. Jak wejść na Wildhorn? Na szczyt prowadzą drogi ze schronisk. Wyprawę można zacząć z Cabane des Audannes, Wildhornhütte lub Geltenhütte. Ze względu na lodowce i wysokość to cel dla osób z doświadczeniem wysokogórskim lub z przewodnikiem. Wybór schroniska zależy od tego, z której strony, Berna czy Valais, chcesz podejść. Kiedy jechać? Sezon na wyprawy na szczyt to ciepłe miesiące, gdy schroniska są czynne, a lodowce lepiej rozpoznać. Wycieczki nad jeziora, np. Lauenensee, są łatwiejszą propozycją dla osób, które nie planują wejścia na sam wierzchołek. Przed wyjściem sprawdź prognozę i aktualne warunki na lodowcach oraz godziny otwarcia wybranego schroniska. Najczęstsze pytania Jaką wysokość ma Wildhorn? 3250 m n.p.m. (10 663 stopy). To najwyższy szczyt Alp Berneńskich na zachód od przełęczy Gemmi. W jakim kantonie leży Wildhorn? Przez szczyt biegnie granica kantonów Berno i Valais. Skąd najlepiej wyruszyć na szczyt? Z jednego ze schronisk: Cabane des Audannes, Wildhornhütte lub Geltenhütte. Czy to ten sam Wildhorn, co w Alpach Glarneńskich? Nie. Opisywany tu szczyt leży w Alpach Berneńskich, w pobliżu Lauenen, na granicy Berna i Valais. Jakie jeziora są w pobliżu? Lauenensee, Iffigsee, Lac de Sénin, Lac de Tseuzier i Lac des Audannes.

Piz Pisoc

Tarasp

Piz Pisoc to szczyt o wysokości 3173 m n.p.m. wznoszący się nad miejscowością Tarasp w szwajcarskim kantonie Gryzonia (Graubünden), w Dolnej Engadynie. Należy do Alp Retyckich i jest jednym z najwyższych wierzchołków grupy Sesvenna. Gdzie leży Piz Pisoc? Góra stoi we wschodniej Szwajcarii, w sercu masywu zamkniętego trzema dolinami: Val Plavna od zachodu, Val S-charl od wschodu i Val Minger od południa. Z doliny Engadyny widać ją ponad Tarasp i pobliskim Scuol, ośrodkiem, z którego zwykle zaczyna się zwiedzanie regionu. Jak wysoki jest Piz Pisoc na tle okolicy? Mierzy 3173 m i jest najwyższym szczytem grupy Sesvenna na zachód od przełęczy Costainas oraz drugim co do wysokości w całym paśmie. Wyżej wznosi się tylko Piz Sesvenna (3192 m), od którego pasmo bierze nazwę. Większość wierzchołków w tej części Alp przekracza 3000 m. Obok Piz Pisoc są to między innymi Piz Zuort, Piz Clemgia, Piz da la Crappa, Piz Minger i Piz dals Cotschens. Co zobaczysz w okolicy? Ściany szczytów grupy opadają bardzo stromo do dolin, dlatego sylwetka Piz Pisoc robi wrażenie już z dołu, z okolic Tarasp. Część masywu leży na terenie Szwajcarskiego Parku Narodowego, więc obowiązują tam przepisy ochrony przyrody. Pobliska dolina S-charl jest punktem wypadowym do wypraw w stronę Piz Sesvenna i innych szczytów pasma. Jak dotrzeć i kiedy jechać? Bazą jest Scuol z Tarasp w Dolnej Engadynie. Do S-charl, położonego u stóp pasma, zimą dociera się konnymi saniami, które kursują codziennie ze Scuol. Piz Pisoc to cel dla doświadczonych górskich piechurów i alpinistów: przed wyjściem sprawdź prognozę pogody, komunikat lawinowy oraz aktualne warunki na szlaku, a trasę zaplanuj według mapy swisstopo lub opisów na stronach turystycznych Gryzonii. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Piz Pisoc? 3173 m n.p.m. To drugi co do wysokości szczyt pasma Sesvenna. W jakim kraju i regionie leży Piz Pisoc? W Szwajcarii, w kantonie Gryzonia, w Dolnej Engadynie, nad miejscowością Tarasp. Który szczyt grupy jest wyższy od Piz Pisoc? Piz Sesvenna, który ma 3192 m. Skąd najlepiej zacząć zwiedzanie okolicy? Ze Scuol lub Tarasp. Stąd łatwo dojechać w głąb doliny S-charl, skąd wychodzą trasy w stronę pasma Sesvenna.

Piz Segnas

Flims

Piz Segnas to trzytysięcznik nad Flims w szwajcarskim kantonie Gryzonia, wznoszący się na granicy z kantonem Glarus. Wierzchołek sięga około 3100 m n.p.m. (źródła podają 3096–3099 m). Góra należy do Alp Glarneńskich i leży w obrębie Tektonicznej Areny Sardona, obszaru wpisanego na listę UNESCO. Gdzie leży Piz Segnas? Szczyt wznosi się nad kotliną Segnesboden, na zachód od masywu Piz Sardona. Najbliższą miejscowością u podnóża jest Flims, położony w rejonie Flims Laax Falera. Od strony glarneńskiej dolinę zamyka wieś Elm. Okolica jest typowo wysokogórska: skały, rumowiska i płaty lodowca, a przy tym stosunkowo łatwy dostęp z gondoli. Jak dotrzeć na szczyt? Standardowa wyprawa zaczyna się przy schronisku Segneshütte. Dojedziesz tam kolejką FlemXpress z Flims. Dalej trasa prowadzi przez Dolny Segnesboden do południowo-zachodniego stoku góry. Końcowe podejście jest w większości bez wyznaczonego szlaku, a miejscami trudność dochodzi do skali T4. Zimą ta sama droga służy jako trasa skiturowa. Jedna z opisanych wersji liczy około 12,7 km i 1000 m podejścia, a druga, letnia wycieczka z przewodnikiem, około 6 godzin i 1270 m w pionie. Czasy zależą więc od wariantu i kondycji. Inne wejścia prowadzą ze schroniska Martinsmadhütte lub Sardonahütte. Alternatywą jest przejście przez przełęcz Segnespass (2627 m) z Elm, trwające około 6 godzin. Co zobaczysz po drodze? Na Górnym Segnesboden znajdziesz skamieniałe ostrygi, jeden ze śladów dawnego morza, które przykrywało te tereny. Okolica jest znana ze zjawiska nasunięcia tektonicznego, gdzie starsze skały leżą na młodszych, a granica jest widoczna gołym okiem. To właśnie ono uzasadnia status UNESCO. Ze szczytu widać okoliczne trzytysięczniki, a trawersem można dojść do Piz Sardona. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas na wejście latem to okres bez śniegu na stoku, zwykle od lipca do września. Zimą i wiosną szczyt odwiedzają skiturowcy. Przed wyjściem sprawdź warunki na szlaku i prognozę, bo trasa jest odsłonięta, a część podejścia nie ma oznakowania. Czego potrzebujesz? Wejście wymaga pewnego kroku, braku lęku wysokości i dobrej kondycji. Zabierz kijki, solidne buty trekkingowe, odzież na zmianę pogody i zapas wody. Organizatorzy wycieczek z przewodnikiem ograniczają grupę do pięciu osób, co ułatwia wejście mniej doświadczonym. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Piz Segnas? Około 3100 m n.p.m.; mapy i serwisy turystyczne podają 3096–3099 m. Skąd zacząć wejście? Z Flims wjedź kolejką FlemXpress do schroniska Segneshütte i stamtąd idź przez Dolny Segnesboden. Czy trasa jest trudna? Tak. Końcowy odcinek jest bez szlaku, a trudność sięga T4, więc potrzebne jest doświadczenie górskie. Czy można wejść zimą? Tak, jako wycieczka skiturowa od schroniska Segneshütte, jeśli warunki lawinowe na to pozwalają.

Piz Minor

Pontresina

Piz Minor to szczyt o wysokości 3049 m n.p.m. w okolicach Pontresiny, w szwajcarskim kantonie Gryzonia. Należy do Alp Livigno, części Alp Retyckich, a jego wierzchołek góruje od wschodu nad przełęczą Forcola di Livigno (Livigno Pass). To cel dla osób z doświadczeniem górskim, które szukają mniej oblężonej alternatywy dla słynnych czterotysięczników grupy Bernina. Gdzie leży Piz Minor? Góra stoi między Przełęczą Bernina, przełęczą Livigno i doliną Engadyny z Pontresiną. Współrzędne to około 46,45° N, 10,03° E, blisko granicy z Włochami (Lombardia). Na południe od szczytu rozciąga się dolina Val Minor, a w sąsiedztwie znajduje się znany ośrodek narciarski Lagalb. Nie mylić z Pizzo dei Laghi (Piz dals Lejs, 3044 m), sąsiednim wierzchołkiem, do którego podejście prowadzi głównie przez teren włoskiego Livigno. Jak dojść na Piz Minor latem? Opisywana trasa zaczyna się przy drodze na Przełęcz Bernina, w okolicy Diavolezzy, na wysokości około 2093 m. Szlak prowadzi doliną Val da Fain obok Alp la Stretta, a następnie wspina się północnym zboczem na wierzchołek. Przewyższenie to około 1000 m. Dostępne opisy oceniają trasę na L lub T4 w skali szlaków górskich, czyli wymaga pewnego kroku, orientacji w terenie i obycia w stromym, kamienistym terenie. Informacje pochodzą głównie z opisów społeczności turystycznych, więc przed wyjściem warto porównać ocenę z aktualnym przewodnikiem lub lokalnymi wskazówkami. Czy Piz Minor nadaje się na skitury? Tak. Zimą szczyt jest celem skiturowym o trudności WS (PD) i przewyższeniu około 1000 m. Dojście zaczyna się kilka kilometrów za Przełęczą Bernina po szwajcarskiej stronie, z parkingu Bernina Sud lub przy Diavolezzie. Trasa prowadzi długą doliną, po której następuje końcowy podjazd. Na całą wycieczkę w obie strony przewiduje się około 4 godzin. Przed wyjściem sprawdź komunikat lawinowy. Jak dojechać? Najwygodniej koleją: z Chur do St. Moritz pociągami SBB i RhB, a dalej w stronę Pontresiny i Diavolezzy. Przystanek Bernina Diavolezza leży przy trasie kolei Bernina, więc start szlaku nie wymaga samochodu. Do dyspozycji są też parkingi przy drodze na Przełęcz Bernina. Kiedy jechać? Szlak letni najlepiej planować na miesiące bez śniegu na północnym zboczu, zwykle od lata do wczesnej jesieni. Wyjście zacznij rano, by mieć zapas czasu na zmianę pogody w wysokich górach. Skitury to wiosenny i zimowy wybór, przy stabilnej pokrywie śnieżnej. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Okolica oferuje trasy wokół Forcoli di Livigno i Fuorcla Minor, a także nowy szlak trekkingowy i rowerowy z przełęczy Forcola do Ospizio Bernina (około 5,8 km, otwarty w 2015 roku). Rowerzyści łączą Pontresinę, Alp la Stretta i Forcolę na trasie o długości około 41 km, której fragmenty bywają wymagające i eksponowane. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Piz Minor? Ma 3049 m n.p.m. Czy to trudna góra? Letnia trasa jest oceniana na T4, więc to wyprawa dla doświadczonych, nie spacer. Skąd najlepiej startować? Z okolic Diavolezzy przy drodze na Przełęcz Bernina, na wysokości około 2093 m. Ile trwa wejście? Przy około 1000 m przewyższenia warto zaplanować kilka godzin w jedną stronę. Skitury w obie strony to około 4 godzin.

Muttler

Muttler (także Piz Muttler) to najwyższy szczyt Alp Samnaun, części Alp Retyckich, o wysokości około 3294 m n.p.m. Góra wznosi się na południe od wsi Samnaun w szwajcarskim kantonie Gryzonia i jest celem wymagających wycieczek dla doświadczonych piechurów. Gdzie leży Muttler? Szczyt należy do grupy Samnaun, położonej we wschodniej Szwajcarii, przy granicy z Austrią. Region znany jest z wysokogórskiej doliny Samnaun, dawnej strefy wolnocłowej, oraz z rozległego obszaru narciarskiego łączącego Szwajcarię z Tyrolem. Muttler jest najwyższym punktem całego masywu, dlatego z jego wierzchołka rozciąga się szeroka panorama okolicznych grzbietów. Różne źródła podają nieco odmienną wysokość: 3293, 3294 lub 3295 m. W opisach turystycznych najczęściej pojawia się wartość 3294 m. Jak wejść na Muttler? Najpopularniejsze wejście zaczyna się na przystanku autobusowym w Samnaun Dorf. Według oferty biura turystycznego Gryzonii trasa jest wymagającą wycieczką górską: pętla liczy około 14,8 km i zajmuje około 7,5 godziny. Przebieg trasy w skrócie: Szlak prowadzi w górę doliną Val Maisas, mija szałas pasterski i dociera do łąk Rossboden. Dalej wiedzie przez grzbiet Lange Seite do jeziorka Rote Seeli, które latem przybiera czerwonawy odcień. W ostatnich latach bywa niemal całkiem wyschnięte. Z okolic przełęczy Rossbodenjoch otwiera się widok na dolinę Val Sampuoir i grupę Mundin. Końcówka biegnie granią Nordgrad na wierzchołek. Ostatni, stromy odcinek prowadzi po kruchych łupkach, które bywają mokre lub oblodzone i przez to śliskie. Normalna droga w lecie nie wymaga sprzętu wspinaczkowego, ale jest oceniana jako trudna trasa górska i wymaga pewnego kroku oraz obycia w terenie. Co zobaczysz po drodze i ze szczytu? Trasa łączy kilka różnych krajobrazów: boczną dolinę z pastwiskami, górskie jeziorko, skalne grzbiety i wreszcie panoramę na szczyty Alp Retyckich. Przy dobrej pogodzie widać okoliczne turnie grupy Samnaun, a w oddali kolejne pasma Alp. Do 2011 roku na zachód od wierzchołka stał nadajnik, który działał od 1972 roku. Dziś szczyt jest pozbawiony tej infrastruktury i zachował górski, dziki charakter. Kiedy jechać? Wejście planuj na lato i wczesną jesień, gdy zbocza są wolne od śniegu. Przed wyjściem sprawdź prognozę pogody, ponieważ w wysokich partiach szybko zmienia się widoczność i temperatura, a oblodzone łupki zwiększają ryzyko poślizgnięcia. Wyruszaj wcześnie rano, żeby mieć zapas czasu na zejście. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Muttler? Około 3294 m n.p.m. To najwyższy szczyt grupy Samnaun. Czy na Muttler trzeba umieć się wspinać? Nie w sensie technicznym. Normalna trasa latem nie wymaga wspinaczki, ale jest wymagająca kondycyjnie i miejscami śliska, szczególnie na łupkach w końcowej części. Ile trwa wejście z Samnaun? Opisana pętla z Samnaun Dorf ma około 14,8 km i zajmuje około 7,5 godziny. W jakim kraju leży Muttler? Szczyt leży w Szwajcarii, w kantonie Gryzonia, nad wsią Samnaun, w pobliżu granicy z Austrią.

Blinnenhorn

Obergoms

Blinnenhorn (wł. Corno Cieco) to szczyt o wysokości 3374 m n.p.m. w Alpach Lepontyńskich, położony na granicy szwajcarskiego kantonu Valais i włoskiego Piemontu. Od strony Szwajcarii dolina Goms z gminą Obergoms jest punktem wypadowym w tę część Alp, po włoskiej stronie leży Val Formazza. Szczyt nie wymaga wspinaczki technicznej, ale to poważna wyprawa wysokogórska z przejściem przez lodowiec. Co zobaczysz na Blinnenhorn? Na północno-wschodnim stoku góry leży lodowiec Gries (Griesgletscher). Z grani rozciąga się widok na szczyty Alp Lepontyńskich i Berneńskich oraz na przełęcze pomiędzy Valais a Piemontem. Pierwsze wejście na szczyt odnotowano w 1866 roku. Wybitność szczytu wynosi około 945 m, więc wyraźnie dominuje nad okolicą. Jak dojść na szczyt? Klasyczna droga prowadzi od schroniska Capanna Corno Gries lub od przełęczy Nufenen południowo-wschodnim zboczem. Według portalu tras Szwajcarskiego Klubu Alpejskiego (SAC) wejście zajmuje 5,5–6,5 godziny i obejmuje około 1090 m przewyższenia. Trasa wiedzie przez Passo del Corno i Griespass, potem przez lodowiec do przełęczy Rothorn (3097 m), a stamtąd stokiem firnowym lub piargiem i łatwą wspinaczką do wierzchołka. Alternatywą jest podejście od włoskiej strony, na przykład ze schroniska Claudio e Bruno lub z Rifugio Margaroli przez Passo del Vannino i Gran Sella del Gries. Czy trzeba uważać na lodowiec? Tak. Na lodowcu występują szczeliny, dlatego potrzebny jest sprzęt lodowcowy, asekuracja w zespole i umiejętność poruszania się po śniegu. Lodowiec Gries mocno się skurczył w ostatnich latach, a warunki śniegowe zmieniają się szybko, więc przed wyjściem sprawdź aktualną sytuację w schroniskach. Kiedy przyjechać? Latem i wczesną jesienią szlak jest zwykle wolny od głębokiego śniegu, ale szczeliny są wtedy bardziej odsłonięte. Wiosną Blinnenhorn jest popularnym celem skiturowym: płaski lodowiec Gries daje długą, technicznie niezbyt trudną, ale wymagającą kondycyjnie trasę, najlepszą na firnie lub w puchu. Czy Blinnenhorn jest częścią dłuższych tras? Tak. Biura turystyczne Goms i Brig-Simplon opisują siedmiodniową pętlę z Obergoms przez dolinę Binntal i przełęcz Albrun do Val Formazza i z powrotem, z wejściem na Blinnenhorn. To trasa trudna, licząca około 105 km. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Blinnenhorn? Ma 3374 m n.p.m. Czy potrzebuję przewodnika? Droga nie jest technicznie trudna, ale prowadzi przez lodowiec ze szczelinami. Bez doświadczenia w poruszaniu się w zespole lepiej wybrać się z przewodnikiem górskim. Skąd najłatwiej zacząć? Od przełęczy Nufenen lub schroniska Capanna Corno Gries, skąd prowadzi normalna droga południowo-wschodnim zboczem. Czy można wejść zimą lub wiosną? Tak, jako wycieczka skiturowa po lodowcu Gries. Wymaga to dobrej kondycji, oceny zagrożenia lawinowego i znajomości terenu.

Atzmännig

Eschenbach (SG)

Atzmännig to rodzinny ośrodek rekreacyjny i narciarski w okolicy Goldingen, w gminie Eschenbach w kantonie St. Gallen we wschodniej Szwajcarii. Przez cały rok oferuje atrakcje dla rodzin z dziećmi: latem tor saneczkowy, park linowy i park rozrywki, zimą niewielkie, łagodne trasy narciarskie. Co można robić w Atzmännig latem? Najbardziej znaną atrakcją jest letni tor saneczkowy o długości około 700 metrów. Wyciąg krzesełkowy zawozi gości do stacji pośredniej, gdzie zaczyna się zjazd. Prędkość regulujesz samodzielnie hamulcem, więc zjazd mogą bezpiecznie spróbować zarówno dzieci, jak i dorośli. Trasa prowadzi przez zakręty z wysokimi, stromymi bandami, tunele i nad małymi mostkami nad potokiem. Drugim filarem oferty jest park linowy z ośmioma trasami. Dzieci mogą wspinać się od 8. roku życia, a dla najmłodszych przygotowano trzy osobne trasy dziecięce, położone niżej i prostsze. Jakie atrakcje ma park rozrywki? W części parkowej znajdziesz m.in. trampoliny, staw z łódkami (Schiffliweiher) oraz małe zoo, w którym można głaskać zwierzęta. Według informacji biura turystycznego Zurychu do atrakcji należą również byk mechaniczny (bull riding) i trampolina bungee. Całość jest zaprojektowana tak, aby dzieci w różnym wieku znalazły coś dla siebie, a rodzice mogli spędzić tu cały dzień. Teren nadaje się też do spokojnych spacerów. Okolica Goldingen to pagórkowaty krajobraz przedgórza alpejskiego, więc krótka wędrówka jest dobrym uzupełnieniem dnia na atrakcjach. Czy można tu jeździć na nartach? Tak. Zimą Atzmännig działa jako mały ośrodek narciarski z około 8 km tras. Jest to miejsce raczej dla początkujących i rodzin niż dla zaawansowanych narciarzy. Ośrodek leży na niewielkiej wysokości, dlatego warto przed wyjazdem sprawdzić aktualne warunki śniegowe. Jak dojechać do Atzmännig? Autem dojazd z Zurychu zajmuje nieco ponad godzinę. Komunikacją publiczną podróż trwa według serwisu In Your Pocket około 75 minut. Wyjazd dobrze zaplanować jako całodniową wycieczkę z Zurychu lub okolic Jeziora Zuryskiego. Najczęstsze pytania Czy tor saneczkowy działa przez cały rok? Letni tor jest atrakcją sezonu ciepłego, a zimą ośrodek działa jako teren narciarski. Dokładne daty i godziny pracy wyciągów sprawdź u operatora, Sportbahnen Atzmännig. Od ilu lat dzieci mogą korzystać z parku linowego? Na głównych trasach od 8 lat. Najmłodsze dzieci mogą korzystać z trzech tras dziecięcych. Czy Atzmännig nadaje się dla początkujących narciarzy? Tak, ośrodek jest niewielki i nastawiony na początkujących oraz rodziny. Czy trzeba kupić bilet z wyprzedzeniem? Ceny i zasady sprzedaży biletów zmieniają się, dlatego aktualne informacje najlepiej sprawdzić na stronie operatora przed wizytą. Praktyczne wskazówki Zabierz wygodne buty i ubranie na zmienną pogodę, bo w górach aura potrafi się szybko zmienić. Jeśli planujesz zjazd torem saneczkowym z dziećmi, najlepiej przyjechać rano, kiedy kolejki są krótsze. Latem warto zarezerwować czas na wszystkie trzy główne atrakcje: tor, park linowy i park rozrywki. Zimą przed wyjazdem sprawdź prognozę i stan tras, ponieważ niska wysokość oznacza zależność od opadów śniegu.

Aletsch Arena

Betten

Aletsch Arena to region wypoczynkowy w szwajcarskim kantonie Valais, położony na słonecznym tarasie nad doliną Rodanu, tuż przy największym lodowcu Alp. Tworzą go trzy wioski: Riederalp, Bettmeralp i Fiescheralp, leżące mniej więcej na wysokości 2000 m n.p.m. Dolna stacja kolejki w miejscowości Betten, widniejącej jako adres tego miejsca, to jedna z bram wjazdowych na płaskowyż. Gdzie leży Aletsch Arena i jak się tam dostać? Wszystkie trzy wioski znajdują się ponad doliną, a dojazd samochodem nie jest możliwy. Pociągiem dojeżdża się do stacji w dolinie, a stamtąd kolejki gondolowe wywożą turystów na górę. Stacje dolne działają w miejscowościach Mörel, Betten i Fiesch. Wybór stacji zależy od tego, do której wioski chcesz trafić: z Betten wjeżdża się do Bettmeralp, z Mörel do Riederalp, a z Fiesch do Fiescheralp. Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe? Wioski są wolne od ruchu samochodowego. Po płaskowyżu porusza się pieszo, a bagaże trafiają do hoteli specjalnymi pojazdami elektrycznymi. Dzięki temu panuje tu spokój, a powietrze jest czyste. Region leży na skraju obszaru Szwajcarskie Alpy Jungfrau-Aletsch, który w 2001 roku wpisano na listę światowego dziedzictwa przyrodniczego UNESCO. Sercem tego obszaru jest lodowiec Aletsch, o długości około 23 km, uznawany za najdłuższy w Alpach. Co zobaczyć na miejscu? Najważniejszą atrakcją jest widok na lodowiec. Punkty widokowe, do których prowadzą kolejki i szlaki, to między innymi: Moosfluh – dostępny z Riederalp, pozwala objąć wzrokiem zakole lodowca, Bettmerhorn – szczyt nad Bettmeralp z panoramą na wysokie szczyty Alp Berneńskich, Eggishorn – punkt widokowy nad Fiescheralp, często wybierany na dłuższą wycieczkę. Szlaki spacerowe biegną też przez las Aletsch, w którym rosną jedne z najstarszych sosn w Szwajcarii. Spacer wśród tych drzew, z widokiem na lodowiec, to dobry pomysł na lżejszy dzień. Co robić latem, a co zimą? Latem popularne są piesze wędrówki o różnym stopniu trudności, od krótkich spacerów po całodzienne trasy wysokogórskie. W okolicy działa także pole golfowe. Zimą region zamienia się w ośrodek narciarski, z trasami łączącymi trzy wioski, a także ze szlakami dla spacerowiczów i miłośników wędrówek w rakietach śnieżnych. Najczęstsze pytania Czy do Aletsch Arena można dojechać samochodem? Nie. Wioski są wolne od ruchu aut. Samochód zostawia się w dolinie, przy stacji kolejki, a dalej jedzie się gondolą. Skąd najlepiej ruszyć w drogę z Betten? Z Betten kolejka wiezie do Bettmeralp, skąd łatwo dojść do punktu widokowego Bettmerhorn i na szlaki wzdłuż lodowca. Czy lodowiec Aletsch jest chroniony? Tak. Obszar Jungfrau-Aletsch wpisano na listę UNESCO w 2001 roku, dlatego warto trzymać się wyznaczonych ścieżek. Kiedy najlepiej jechać? Latem, gdy szlaki są wolne od śniegu, oraz zimą, jeśli planujesz narty lub spacery po śniegu. Przed wyjazdem sprawdź godziny kursowania kolejek, bo zależą od sezonu. Czy da się przejść z Bettmeralp do Fiescheralp? Tak, ale tylko pieszo. Trasa prowadzi po płaskowyżu i jest jedną z popularnych, łatwych wędrówek w regionie.

Flumserberg

Flums

Flumserberg to ośrodek narciarski i wypoczynkowy w szwajcarskich Alpach, w kantonie St. Gallen. Tworzy go kilka osad rozłożonych na wysokościach od 1160 do 1344 m n.p.m., a najwyższe partie stoków sięgają około 2200 m. Zimą przyjeżdżają tu narciarze i snowboardziści, latem – piesi turyści z widokiem na jezioro Walensee. Gdzie leży Flumserberg i jak się go zwiedza? Kurort znajduje się nad jeziorem Walensee, w regionie, w którym alpejskie szczyty schodzą niemal do samej tafli wody. Dolna część systemu wyciągów zaczyna się w okolicach Unterterzen i Oberterzen, na wysokości kilkuset metrów, a górna kończy się pod szczytem Leist (około 2222 m n.p.m.). Różnica poziomów daje długie zjazdy i szerokie panoramy. Ośrodek dzieli się na dwa główne sektory. Pierwszy to Tannenboden (około 1400 m) i grzbiet Maschgenkamm (2020 m), drugi – Tannenheim (około 1220 m) z kierunkiem na Prodalp i Prodkamm. Oba obszary przez lata działały osobno, a w 1981 roku połączono je wyciągiem krzesełkowym Obersäss–Twärchamm. Jak dojechać na stoki? Z Tannenheim, gdzie można zostawić samochód, wjeżdża się dwunastoosobową gondolą Prodalp-Express w stronę Prodkamm. Z Tannenboden na Maschgenkamm prowadzi ośmioosobowa kolej gondolowa BergJet, uruchomiona w 2019 roku. Do tego dochodzą wyciągi krzesełkowe i orczykowe, które łączą poszczególne części ośrodka. Według większości źródeł system obejmuje około 65 km tras zjazdowych i około 20 wyciągów. Krótka historia Rozwój pól narciarskich zaczął się w 1945 roku, gdy ze stacji Tannenboden ruszył pierwszy wyciąg orczykowy w kierunku Chrüz. Mniej więcej sześć lat później pojawiła się dwuosobowa kolej krzesełkowa na Maschgenkamm. Kolejne inwestycje – w tym nowe gondole i szybkie krzesła – stopniowo rozbudowały ośrodek do obecnych rozmiarów. Co robić zimą? Główną atrakcją są zjazdy: trasy o różnym stopniu trudności pozwalają jeździć zarówno początkującym, jak i bardziej zaawansowanym narciarzom. Spora część tras leży powyżej 1500 m, co sprzyja utrzymaniu pokrywy śnieżnej. Wiele osób wybiera Flumserberg na jednodniowy wypad z okolic Zurychu czy Liechtensteinu, bo ośrodek jest stosunkowo łatwo dostępny z doliny. Co robić poza sezonem narciarskim? Latem te same gondole wożą turystów na szlaki piesze w rejonie Maschgenkamm i Prodalp. Z górnych stacji roztacza się widok na Walensee i okoliczne masywy, dlatego trasy są popularne także wśród osób, które nie wspinają się wyżej niż do punktów widokowych. Najczęstsze pytania W jakim kantonie leży Flumserberg? W kantonie St. Gallen, w szwajcarskich Alpach. Na jakiej wysokości jest kurort? Osady wchodzące w skład Flumserberg leżą między 1160 a 1344 m n.p.m. Najwyższe punkty ośrodka sięgają około 2200 m. Jak dostać się z Tannenboden na Maschgenkamm? Ośmioosobową gondolą BergJet, która kursuje od 2019 roku. Czy mogę zostawić auto przy dolnej stacji? Tak, w Tannenheim można zaparkować i stamtąd wjechać gondolą Prodalp-Express. Czy Flumserberg nadaje się tylko dla narciarzy? Nie. Poza sezonem zimowym ośrodek obsługuje piechurów, a widoki na Walensee są atutem o każdej porze roku.

Diavolezza-Lagalb

Pontresina

Diavolezza-Lagalb to dwa sąsiednie obszary górskie nad doliną Val Bernina, w pobliżu Pontresiny w szwajcarskim kantonie Gryzonia. Z kolejek linowych roztacza się widok na lodowce i szczyty masywu Bernina, a zimą działa tu ośrodek narciarski. Co to za miejsce? Diavolezza i Lagalb leżą po przeciwnych stronach doliny, przy linii Kolei Retyckiej prowadzącej przez przełęcz Bernina. Każdy z obszarów ma własną kolejkę gondolową. Do Diavolezzy wjeżdża się z dolnej stacji położonej na wysokości około 2100 m, a trasa pokonuje blisko 900 m różnicy wzniesień. Kolejka na Lagalb pokonuje prawie 800 m. Jak dojechać? Dolna stacja Diavolezzy znajduje się naprzeciw przystanku kolejowego Bernina Diavolezza. Pociągiem z St. Moritz dojedziesz w niecałe 40 minut. Z Tirano jedzie Bernina Express, który w około 1 godz. 45 min wspina się przez przełęcz Bernina na wysokość 2328 m. Lagalb ma osobną stację dolną i własną kolejkę. Co zobaczysz z Diavolezzy? Przejazd trwa około 7 minut i kończy się blisko 3000 m n.p.m. (źródła podają od 2973 do 2978 m). Już z kabiny widać Piz Bernina, jedyny czterotysięcznik Alp Wschodnich, oraz Piz Palü, a także lodowce Pers i Morteratsch. Na górze działa górska restauracja z panoramicznym tarasem. Co robić latem? Klasyczną propozycją jest wędrówka lodowcowa po lodowcach Pers i Morteratsch aż do stacji Morteratsch. Operator zaleca, by wybrać się na nią z przewodnikiem górskim. Z Lagalb również rozciągają się rozległe widoki na dolinę i góry po drugiej stronie. Co robić zimą? Obszar Diavolezza-Lagalb to ośrodek narciarski z przygotowanymi trasami. Do atrakcji należy zjazd przy świetle pełni księżyca. Połączenie obu obszarów jest ograniczone: z Diavolezzy na Lagalb można się przedostać tylko trasami zjazdowymi w kierunku Lagalb. Najczęstsze pytania Czy można tu dojechać koleją? Tak, oba obszary leżą przy trasie Kolei Retyckiej przez przełęcz Bernina. Ile trwa wjazd na Diavolezzę? Około 7 minut, z pokonaniem prawie 900 m różnicy wysokości. Czy wędrówka po lodowcu jest bezpieczna bez przewodnika? Operator zaleca wyprawę z przewodnikiem górskim, bo trasa prowadzi przez lodowce. Co widać z kolejki? Piz Bernina, Piz Palü oraz lodowce Pers i Morteratsch. Kiedy najlepiej przyjechać? Latem na wędrówki i widoki, zimą na narty, w tym wieczorne zjazdy w pełni księżyca.