Statue of Eliška Krásnohorská

Pomnik Elišky Krásnohorské to marmurowy posąg upamiętniający czeską poetkę, librecistkę i działaczkę na rzecz edukacji kobiet, stojący na skraju parku na praskim Karlovym náměstí (Placu Karola). To jeden z niewielu praskich pomników poświęconych kobiecie, a przy tym dzieło pierwszej czeskiej zawodowej rzeźbiarki.

Gdzie stoi pomnik?

Pomnik znajduje się w Nowym Mieście (Nové Město), na terenie parku przy Karlovym náměstí — jednym z największych placów miejskich w Europie. Pierwotnie stał na północnym skraju parku, jednak w 1982 roku, w związku z budową stacji metra linii B, przeniesiono go głębiej w głąb parku. Na dawnym miejscu pomnika znajduje się dziś jedno z wyjść ze stacji metra Karlovo náměstí. Okolica jest doskonale skomunikowana — sam plac to ważny węzeł komunikacyjny centrum Pragi, a spacer po parku łączy się naturalnie ze zwiedzaniem pobliskiego Nowego Miasta.

Kto to zrobił i kiedy?

Autorką pomnika jest Karla Vobišová-Žáková (1887–1961), uznawana za pierwszą czeską zawodową rzeźbiarkę. Ukończyła rzeźbę z białego rumuńskiego marmuru w 1927 roku, a dwa lata później, w 1929 roku, otrzymała za to dzieło pierwszą nagrodę oraz wyróżnienia Akademii Nauk i Sztuk. Powstanie pomnika sfinansował Żeński Związek Produkcyjny Czeski (Ženský výrobní spolek český) — organizacja, z którą sama Krásnohorská była blisko związana. Uroczyste odsłonięcie monumentu odbyło się 31 maja 1931 roku.

Jak wygląda rzeźba?

Pomnik przedstawia nieco większą niż naturalnej wielkości postać kobiecą w gładkiej, spływającej do ziemi sukni, na którą narzucona jest półokrągła peleryna spięta przy szyi. Postać ma na sobie naszyjnik z pereł, a w dłoniach trzyma zwinięty w rulon zwój papierów, symbolizujący jej twórczość literacką. Cała kompozycja utrzymana jest w spokojnej, klasycznej formie, typowej dla czeskiej rzeźby pomnikowej pierwszej połowy XX wieku.

Kim była Eliška Krásnohorská?

Eliška Krásnohorská (1847–1926), urodzona jako Alžběta Pechová, była czeską poetką, librecistką, pisarką i tłumaczką. Pisała libretta do oper Bedřicha Smetany, co uczyniło ją jedną z ważniejszych postaci czeskiego życia muzycznego i literackiego swojej epoki. Równolegle prowadziła aktywną działalność na rzecz praw kobiet — redagowała pismo „Ženské listy" (Kobiece Wieści), przewodniczyła Czeskiemu Związkowi Produkcyjnemu Kobiet, a przede wszystkim założyła Towarzystwo Studiów Kobiecych „Minerva" oraz pierwsze żeńskie gimnazjum o tej samej nazwie — pierwszą tego typu szkołę średnią dla dziewcząt w monarchii austro-węgierskiej. Dzięki tej działalności Krásnohorská jest dziś uważana za jedną z kluczowych postaci czeskiego ruchu emancypacyjnego XIX wieku.

Dlaczego warto się zatrzymać?

Pomnik Krásnohorské to nie tylko dzieło sztuki, ale też świadectwo dwóch przełomowych zjawisk: rosnącej roli kobiet w czeskim życiu publicznym przełomu XIX i XX wieku oraz wejścia kobiet-artystek do zawodu rzeźbiarza, wcześniej zdominowanego przez mężczyzn. Spacerując po parku na Karlovym náměstí, warto poświęcić chwilę temu skromnemu, ale symbolicznie ważnemu miejscu — zwłaszcza w kontekście innych praskich pomników poświęconych zasłużonym Czeszkom.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi pomnik Elišky Krásnohorské? W parku na Karlovym náměstí w praskim Nowym Mieście, w głębi zieleni — od 1982 roku w innym miejscu niż pierwotnie, ze względu na budowę stacji metra.

Kto wykonał pomnik? Rzeźbę wykonała Karla Vobišová-Žáková, pierwsza czeska zawodowa rzeźbiarka, z białego rumuńskiego marmuru, kończąc pracę w 1927 roku.

Kiedy odsłonięto pomnik? Uroczyste odsłonięcie odbyło się 31 maja 1931 roku.

Kim była Eliška Krásnohorská? Czeską poetką i librecistką oper Smetany, a zarazem działaczką na rzecz edukacji kobiet i założycielką pierwszego żeńskiego gimnazjum w monarchii austro-węgierskiej.