Statue of Cyril and Methodeus, Třebíč

Sousoší svatého Cyrila a Metoděje to kamienna grupa rzeźbiarska stojąca na Karlovym náměstí – głównym placu Třebíča, historycznego miasta na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej, znanego z żydowskiej dzielnicy i bazyliki św. Prokopa wpisanych na listę UNESCO. Pomnik przedstawia obu słowiańskich misjonarzy i upamiętnia ich dzieło chrystianizacji Moraw sprzed tysiąca lat.

Kiedy i dlaczego powstał pomnik?

Inicjatywa wzniesienia sousoší wyszła w 1867 roku od kapelana przy kościele św. Marcina, Františka Diviša. Pomnik ukończono i odsłonięto w 1885 roku, w tysięczną rocznicę śmierci świętego Metodego, który zmarł w 885 roku na Morawach. Miał on upamiętniać misję braci sołuńskich, Cyryla i Metodego, którzy w IX wieku przynieśli na Morawy chrześcijaństwo oraz pismo słowiańskie.

Kto zaprojektował i wykonał rzeźbę?

Projekt sousoší przygotował rzeźbiarz Ludvík Šimek, a samo wykonanie w kamieniu powierzono rzeźbiarzowi Bernardowi Otto Seelingowi. Zanim zdecydowano się na tę parę twórców, o współpracę proszony był również Josef Myslbek, jeden z najbardziej cenionych czeskich rzeźbiarzy tamtego okresu. Budowę pomnika sfinansowano ze zbiórki publicznej, w ramach której mieszkańcy Třebíča i okolic zebrali 2487 złotych reńskich.

Dlaczego pomnik stanął akurat w tym miejscu?

Miejsce na placu, gdzie dziś stoi sousoší, nie zostało wybrane przypadkowo. Wcześniej znajdował się tam pręgierz oraz miejsce egzekucji. Postawienie w tym punkcie pomnika świętych misjonarzy miało symbolicznie zmienić charakter przestrzeni – z miejsca kary na miejsce upamiętniające duchowe dziedzictwo miasta.

Co wydarzyło się z pomnikiem w ostatnich latach?

W 2021 roku, w trakcie gruntownej rekonstrukcji Karlova náměstí, kamienne sousoší poddano prześwietleniu, a następnie odrestaurowano – prace trwały od kwietnia do października tego roku. Podczas badań w podstawie pomnika odkryto zamurowaną kapsułę czasu. Jej wydobycie okazało się jednak skomplikowane technicznie, ponieważ wymagałoby podniesienia całej rzeźby, dlatego kapsuła pozostała na swoim miejscu.

Jak sousoší wpisuje się w krajobraz Třebíča?

Karlovo náměstí to serce historycznego centrum miasta, otoczone kamienicami i pełniące funkcję głównego miejsca spotkań mieszkańców. Pomnik Cyryla i Metodego, stojąc pośrodku placu, stanowi jeden z punktów orientacyjnych trasy spacerowej po Třebíču, którą warto połączyć ze zwiedzaniem żydowskiej dzielnicy i bazyliki św. Prokopa – obiektów wpisanych na listę UNESCO oddalonych o kilka minut spaceru.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi sousoší Cyryla i Metodego? Na Karlovym náměstí, głównym placu w centrum Třebíča, na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej.

Kiedy powstał pomnik? Odsłonięto go w 1885 roku, w tysięczną rocznicę śmierci świętego Metodego. Inicjatywa jego budowy pojawiła się już w 1867 roku.

Kto jest autorem rzeźby? Projekt wykonał Ludvík Šimek, a samą rzeźbę w kamieniu wykuł Bernard Otto Seeling. Wcześniej o współpracę proszono też Josefa Myslbeka.

Dlaczego pomnik stoi właśnie w tym miejscu placu? Ponieważ wcześniej znajdował się tam pręgierz i miejsce egzekucji – ustawienie pomnika miało symbolicznie zmienić wymowę tej przestrzeni.

Czy pomnik był ostatnio odnawiany? Tak, w 2021 roku podczas przebudowy placu przeprowadzono jego prześwietlenie i renowację, a w podstawie odkryto ukrytą kapsułę czasu, której nie udało się wydobyć bez podnoszenia całej rzeźby.