Památník dostavby železnice Olomouc - Praha

Památník dostavby železnice Olomouc – Praha to kamienny obelisk stojący na szczycie wzgórza zamkowego nad wsią Hoštejn, w powiecie Šumperk, w kraju ołomunieckim, około 10 km na zachód od Zábřehu. Upamiętnia ukończenie budowy linii kolejowej łączącej Ołomuniec z Pragą – jednej z pierwszych wielkich inwestycji kolejowych na Morawach.

Dlaczego pomnik stanął akurat na ruinach zamku?

Wzgórze nad Hoštejnem od średniowiecza nosiło ślady obronnej budowli. Zamek wzniesiono najpóźniej w drugiej połowie XIII wieku – jego głównym elementem był pałac o wymiarach około 29 na 9,5 metra, otoczony okrągłym wałem i fosą. Budowla nie przetrwała długo w dobrym stanie: już w 1446 roku wzmianki określają ją jako opuszczoną i zniszczoną.

W XIX wieku pozostałe kamienne mury zamku posłużyły jako materiał budowlany – rozebrano je na potrzeby budowy linii kolejowej z Ołomuńca do Pragi, prowadzonej w latach 1841–1845 (pomiary terenu, nasypy, mosty, tunele i stacje). Gdy trasę oddano do użytku, w 1847 roku na najwyższym punkcie dawnego zamczyska postawiono kamienny obelisk w stylu empirowym, upamiętniający to wydarzenie.

Jak wygląda obelisk?

Pomnik ma około 10 metrów wysokości i zbudowany jest z ciosanych bloków piaskowca. Stoi na dwustopniowym cokole z kamienia łamanego, na planie kwadratu; czworoboczny trzon u podstawy ma boki długości około 150 cm. Miejscowa tradycja wiąże budowę obelisku z zyskami rodziny Kleinów, właścicieli linii kolejowej – choć to raczej barwna anegdota niż udokumentowany fakt fundacji.

Co jeszcze znajduje się na wzgórzu?

Wzgórze zamkowe pełniło też funkcje sakralne. W 1769 roku postawiono na nim kaplicę, poświęconą w 1773 roku św. Annie, a w 1815 roku przebudowaną na niewielki kościół. Dziś teren – szczyt z obeliskiem, pobliska figura Trójcy Świętej oraz żelazny krzyż na kamiennym cokole przy wejściu do kościoła – jest chroniony jako zabytek kultury.

Jakie znaczenie miała kolej dla Hoštejna?

Uruchomienie linii w 1845 roku dało mieszkańcom Hoštejna bezpośrednie połączenie z większymi ośrodkami regionu. W połączeniu ze zniesieniem poddaństwa w 1848 roku otworzyło to przed miejscową ludnością zupełnie nowe możliwości zarobkowe i społeczne, których wcześniej – w izolowanej wsi pod ruinami zamku – po prostu nie było.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Na szczycie wzgórza zamkowego nad wsią Hoštejn, w powiecie Šumperk, w kraju ołomunieckim.

Z jakiego roku pochodzi obelisk? Postawiono go w 1847 roku, po ukończeniu linii kolejowej Ołomuniec – Praga.

Czy można zobaczyć też ruiny zamku? Tak, obelisk stoi bezpośrednio na terenie dawnego średniowiecznego zamczyska, którego mury rozebrano na budowę kolei.

Czy miejsce jest chronione prawnie? Tak, wzgórze z obeliskiem figuruje w rejestrze zabytków kultury.