Memorial of the Austrian 49th Imperial-Royal Infantry Regiment, Čistěves

Pomnik austriackiego 49. Cesarsko-Królewskiego Pułku Piechoty stoi przy skrzyżowaniu dróg tuż przy wsi Čistěves, kilkanaście kilometrów na północny zachód od Hradca Králové. To jeden z licznych, ale wyjątkowo dobrze zachowanych monumentów rozsianych po dawnym polu bitwy pod Hradcem Králové (znanej też jako bitwa pod Sadową lub Königgrätz) z 3 lipca 1866 roku – jednego z decydujących starć wojny prusko-austriackiej.

Co upamiętnia ten pomnik

Obelisk poświęcony jest żołnierzom 49. Dolnoaustriackiego Pułku Piechoty im. feldmarszałka barona von Hessa. W ataku na pobliski las Holá zginęło tego dnia 6 oficerów i 170 żołnierzy pułku. Walki o ten fragment lasu należały do najkrwawszych epizodów bitwy – wojska austriackie ponosiły ciężkie straty w starciu z lepiej uzbrojoną armią pruską, dysponującą karabinami iglicowymi.

Jak wygląda pomnik

Monument ma formę żeliwnego obelisku o wysokości około 6 metrów. Jego powierzchnię zdobią reliefy wieńców laurowych oraz głowy lwów – symbole odwagi i pamięci poległych. Całość wieńczy laurowy wieniec z krzyżem, a na samym szczycie umieszczono rzeźbę dwugłowego orła z rozpostartymi skrzydłami – heraldyczny symbol monarchii austro-węgierskiej. Taka forma była typowa dla pomników wojskowych wznoszonych w tamtym okresie przez byłych żołnierzy i weteranów danego pułku.

Kto i kiedy postawił pomnik

Obelisk wzniesiono w 1896 roku, a więc dokładnie w 30. rocznicę bitwy. Inicjatorami byli dwaj byli podoficerowie pułku, Johann Beyer i Anton Beyerl, którzy zorganizowali zbiórkę wśród licznych innych patriotów i weteranów pragnących uczcić pamięć poległych towarzyszy broni. Tego typu oddolne inicjatywy były częste na przełomie XIX i XX wieku – pole bitwy pod Hradcem Králové doczekało się dziesiątków podobnych upamiętnień fundowanych przez pułki, miasta czy stowarzyszenia kombatanckie z całej monarchii austro-węgierskiej.

Dlaczego warto tu przyjechać

Pomnik w Čistěves jest dziś oficjalnie chroniony jako zabytek kultury Republiki Czeskiej. Dla osób interesujących się historią wojskową XIX wieku to ważny przystanek na trasie po polu bitwy pod Sadową – jednym z największych i najkrwawszych starć w Europie przed I wojną światową. Okolice Čistěvsi, Svibu i pobliskich lasów kryją wiele podobnych pomników, dzięki czemu można ułożyć sobie pieszą lub rowerową trasę śladami poszczególnych pułków i formacji, które walczyły tego dnia.

Jak dotrzeć na miejsce

Pomnik znajduje się przy drodze krajowej nr 35, na skraju wsi Čistěves, w powiecie Hradec Králové. Najwygodniej dotrzeć tu samochodem lub rowerem – okolica jest równinna, typowa dla pól uprawnych regionu, a same tereny dawnego pola bitwy są dziś w większości użytkowane rolniczo.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał pomnik? W 1896 roku, w 30. rocznicę bitwy pod Hradcem Králové.

Kogo upamiętnia? Żołnierzy 49. Cesarsko-Królewskiego Pułku Piechoty, którzy zginęli 3 lipca 1866 roku podczas ataku na las Holá.

Czy pomnik jest chroniony prawnie? Tak, figuruje na liście zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Co przedstawia zwieńczenie obelisku? Rzeźbę dwugłowego orła – symbolu monarchii austro-węgierskiej – umieszczoną nad laurowym wieńcem z krzyżem.