Pomník ing. Kryštofa Liebicha

Pomník ing. Kryštofa Liebicha stoi w lesach Voděradských bučin, w katastrze obce Černé Voděrady niedaleko Pragi. Upamiętnia Kryštofa Liebicha, leśnika i pedagoga, który jako pierwszy w Pradze prowadził wykłady z nauk leśnych — miejsce pamięci znajduje się w samym sercu lasu, którym zarządzała uczelnia kontynuująca jego dzieło.

Kim był Kryštof Liebich?

Kryštof Liebich (niem. Christoph Liebich) urodził się 8 października 1783 roku na Śląsku, zmarł 22 stycznia 1874 roku w Pradze. Uczył się w gimnazjum w Nysie i w Królewskiej Wyższej Szkole Budowlanej we Wrocławiu, gdzie zdał egzamin uprawniający do pracy jako królewski mierniczy gruntowy. Po trzech latach praktyki leśnej trafił do szkoły leśnej w Zillbach, prowadzonej przez Heinricha Cottę — jednego z najważniejszych niemieckich leśników przełomu XVIII i XIX wieku oraz założyciela akademii leśnej w Tharandt. W 1811 roku przeniósł się razem z Cottą do Tharandt, a po ukończeniu tamtejszej akademii otrzymał posadę cesarsko-królewskiego inżyniera leśnego we Lwowie. W 1818 roku przeniósł się do Pragi, gdzie do końca życia pracował w administracji lasów państwowych.

Dlaczego uznaje się go za twórcę leśnictwa akademickiego?

15 listopada 1848 roku Liebich wygłosił swój pierwszy wykład z nauk leśnych na praskiej politechnice — został pierwszym docentem leśnictwa w tej uczelni i twórcą tak zwanej praskiej szkoły gospodarki leśnej. Uczył przez kolejnych osiemnaście lat, a na pierwszy rocznik zapisało się około 49 słuchaczy. Łączył dążenie do maksymalnego wykorzystania lasu pod kątem produkcji drewna z uznaniem jego pozaprodukcyjnych funkcji — ochrony gleby, regulacji stosunków wodnych, wpływu na klimat i zdrowie. Opowiadał się za uprawą świerka, odpowiadającego ówczesnemu zapotrzebowaniu na proste drewno budowlane, i bronił sztucznego odnawiania lasu. Proponował też dwuletni program studiów leśnych i zabiegał o samodzielny instytut leśny — władze uczelniane odrzuciły tę propozycję.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Pomnik znajduje się we Voděradskich bučinach (Voděradzkich Bukowinach), rezerwacie leśnym na terenie katastralnym obce Černé Voděrady, w powiecie Praga-Wschód, w kraju środkowoczeskim. Współrzędne miejsca to 49.9638, 14.78544. Rezerwat, o powierzchni niemal 684 hektarów, obejmuje też tereny gmin Louňovice, Vyžlovka i Jevany. Narodową rezerwację przyrody ogłoszono tu 5 kwietnia 1955 roku z inicjatywy Václava Korfa, ówczesnego dziekana praskiego wydziału leśnego, z myślą o celach naukowych i dydaktycznych. Chroni rozległe lasy bukowe z widocznymi śladami wietrzenia peryglacjalnego skał; sztuczne odnowienia drzewostanu prowadzono tu lokalnym materiałem siewnym już od 1740 roku. Dziś lasy te służą jako teren badawczy i dydaktyczny Czeskiego Uniwersytetu Przyrodniczego w Pradze — spadkobiercy uczelni, na której Liebich prowadził swoje pierwsze wykłady.

Skąd wzięło się to konkretne upamiętnienie?

31 października 2023 roku Wydział Leśnictwa i Drewnictwa Czeskiego Uniwersytetu Przyrodniczego, wraz z uczelnianym przedsiębiorstwem leśnym, zorganizował uroczystość przy Jevanach, w lasach kosteleckich obejmujących też Voděradskie bučiny — z okazji 175. rocznicy rozpoczęcia praskiego kształcenia leśnego, zapoczątkowanego właśnie pierwszym wykładem Liebicha z listopada 1848 roku. Dziekan wydziału, Róbert Marušák, przypomniał wówczas postać pierwszego docenta nauk leśnych i jego wkład w powstanie samodzielnej dyscypliny akademickiej.

Co jeszcze warto wiedzieć o okolicy?

Sama wieś Černé Voděrady leży około 7 kilometrów na południowy zachód od miasteczka Kostelec nad Černými lesy, na wysokości około 425 metrów n.p.m. Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z zachowanego, choć sfałszowanego dokumentu fundacyjnego kapituły wyszehradzkiej z 1088 roku, a pewniejsza — z 1344 roku, gdy Černé Voděrady opisano jako pastewną wioskę w posiadaniu Ježka z Náchodu. Dziś to niewielka gmina licząca około 350 mieszkańców, otoczona lasami rezerwatu, który wciąż nosi ślady pracy ludzi takich jak Kryštof Liebich.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik Kryštofa Liebicha? We Voděradskich bučinach, w katastrze obce Černé Voděrady, powiat Praga-Wschód, na współrzędnych 49.9638, 14.78544.

Kim był Kryštof Liebich? Leśnikiem i pedagogiem (1783–1874), pierwszym docentem nauk leśnych na praskiej politechnice od 1848 roku i twórcą praskiej szkoły gospodarki leśnej.

Dlaczego pomnik postawiono właśnie w tych lasach? Bo Voděradskie bučiny to rezerwat leśny zarządzany dziś przez Czeski Uniwersytet Przyrodniczy — uczelnię wywodzącą się z tej samej praskiej tradycji kształcenia leśnego, którą zapoczątkował Liebich.

Kiedy odbyła się uroczystość upamiętniająca Liebicha w tych lasach? 31 października 2023 roku, z okazji 175. rocznicy pierwszego wykładu Liebicha z listopada 1848 roku.

Czy w pobliżu jest coś jeszcze wartego uwagi? Tak — same Voděradskie bučiny to rezerwat przyrody od 1955 roku, z lasami bukowymi i skałkami o śladach wietrzenia peryglacjalnego, a niedaleko leży historyczna wieś Černé Voděrady.