ZEC-ZEPA Lagunas y parameras del Señorío de Molina

ZEC-ZEPA Lagunas y parameras del Señorío de Molina to jeden z najbardziej niezwykłych zakątków przyrodniczych północno-wschodniej Gwadalachary, rozciągający się na blisko 6150 hektarach wokół Molina de Aragón. Obszar obejmuje teren kilku gmin, między innymi Campillo de Dueñas, Embid, Rueda de la Sierra, Tartanedo, Torrubia, Tortuela i La Yunta, a jego charakterystyczną cechą jest połączenie rozległych wapiennych wyżyn (tzw. parameras) z siecią okresowych, słonawych jezior powstałych w wyniku procesów krasowych. Średnia wysokość terenu przekracza tysiąc metrów n.p.m., co nadaje krajobrazowi surowy, stepowy charakter.

Dlaczego to miejsce jest chronione?

Obszar uzyskał w 2004 roku status Specjalnego Obszaru Ochrony Ptaków (ZEPA) oraz Terenu Ważnego dla Wspólnoty (LIC), a następnie włączono go do sieci Natura 2000 pod kodem ES4240023. Ochrona wynika przede wszystkim z obecności rzadkich siedlisk – śródlądowych słonych i słodkowodnych jezior o charakterze efemerycznym, które wypełniają się wodą głównie dzięki opadom i topnieniu śniegu, by latem niemal całkowicie wysychać. Szacuje się, że w regionie znajduje się kilka tysięcy takich zagłębień terenu o różnej wielkości, tworzących unikalny mozaikowy ekosystem.

Jakie zwierzęta można tu spotkać?

Wapienne płaskowyże, pozbawione niemal całkowicie drzew, porośnięte są twardą, kolczastą roślinnością – cambronem, tymiankiem oraz trawami z rodzaju Festuca. Ta specyficzna roślinność stanowi idealne schronienie dla ptaków stepowych, w tym jednej z najlepiej zachowanych w regionie populacji skowronka driasa (Chersophilus duponti) – gatunku niezwykle wrażliwego na zmiany krajobrazu i szczególnie cennego z punktu widzenia ochrony przyrody w Europie. Oprócz niego obszar zamieszkują dropie (Otis tarda), pterokle rdzawoszyje (Pterocles orientalis) oraz kulony zwyczajne (Burhinus oedicnemus) – wszystkie związane z otwartymi przestrzeniami pastwisk i pól uprawianych metodą tradycyjną, bez nawodnienia.

Co warto zobaczyć zwiedzając ten teren?

Krajobraz zmienia się w zależności od pory roku – wiosną laguny wypełniają się wodą, przyciągając ptactwo wodne i nadając okolicy niezwykły, lustrzany charakter, natomiast latem odsłaniają się białawe, spękane dna dawnych zbiorników, otoczone rozległymi polami zbóż. Widok z wyżej położonych punktów pozwala ogarnąć wzrokiem całą mozaikę: łąki, uprawy, skaliste wychodnie i niewielkie zagłębienia terenu. To krajobraz surowy, ale niezwykle spokojny, kontrastujący z bardziej znanymi, skalistymi kanionami pobliskiego Alto Tajo.

Jak dotrzeć i kiedy warto przyjechać?

Punktem wyjścia jest miasteczko Molina de Aragón, skąd lokalne drogi prowadzą w kierunku okolicznych wsi rozsianych po terenie ZEPA. Najlepszym czasem na obserwacje ornitologiczne jest wiosna, gdy ptaki stepowe są aktywne godowo, a laguny wypełnione wodą przyciągają dodatkowe gatunki. Warto zabrać lornetkę i poruszać się głównymi drogami oraz wyznaczonymi szlakami, nie wchodząc na tereny upraw ani w bezpośrednie sąsiedztwo lęgowisk, by nie płoszyć ptaków. Obszar sąsiaduje z Geoparkiem Molina-Alto Tajo, co pozwala połączyć wizytę z odwiedzeniem innych atrakcji przyrodniczych regionu.

Najczęstsze pytania

Czy można się kąpać w lagunach? Nie – to płytkie, okresowe zbiorniki o dużym znaczeniu ekologicznym, wrażliwe na zakłócenia, dlatego kąpiel i wchodzenie do wody nie są wskazane.

Czy teren jest ogrodzony lub wymaga wstępu za opłatą? Nie, obszar jest otwarty i przemierza się go głównie lokalnymi drogami oraz ścieżkami, bez punktów kontrolnych.

Jaka jest najlepsza pora dnia na obserwację ptaków? Wczesny poranek i późne popołudnie, gdy ptaki stepowe są najbardziej aktywne, a temperatury niższe.