Zamek Zbirohy

Zamek Zbirohy to ruiny średniowiecznej warowni wznoszące się na skalistym grzbiecie nad doliną Izery, w gminie Koberovy, w kraju libereckim. Pozostałości murów obronnych, wieży i piwnic leżą pomiędzy Turnovem a Malą Skałą, tuż nad niewielką osadą Michovka, od której oddziela je wąska dolinka biegnąca w stronę wzgórza Sokol.

Gdzie dokładnie leży zamek?

Ruiny stoją na wąskim, stromym cyplu skalnym zwanym Skałami Zbirożskimi, na wysokości około 450 metrów nad poziomem morza. Od sąsiednich skał – Kalicha i Chléviště na wzgórzu Sokol (566 m n.p.m.) – oddziela je właśnie dolina w rejonie Michovki. To położenie, trudne do zdobycia i dobrze widoczne z doliny Izery, było głównym powodem, dla którego w tym miejscu w ogóle postawiono warownię.

Kto zbudował zamek i kiedy?

Dokładna data powstania i osoba fundatora nie są znane – zamek istniał już przed 1390 rokiem, wzniesiony w stylu gotyckim na trudno dostępnym cyplu skalnym. W połowie XIV wieku władał nim Markvart z Vartenberka, przedstawiciel możnego rodu Wartenbergów, który utrzymywał w regionie kilka warowni.

Jak zmieniali się właściciele zamku?

W 1390 roku król Wacław IV siłą odebrał zamek Markvartowi po jego buncie przeciwko władzy królewskiej. Warownia trafiła następnie w ręce Oty z Bergova, właściciela pobliskich Trosek, który podjął się jej odbudowy. Ota pozostał panem Zbirohów przez cały okres wojen husyckich, opowiadając się po stronie króla Zygmunta Luksemburskiego. Po nim zamek stał się na pewien czas siedzibą rycerzy-rabusiów, grasujących w okolicy.

Kiedy i jak zamek został zniszczony?

Kres świetności warowni przyniósł rok 1442 – wojska królewskie zdobyły i zburzyły zamek, kładąc kres jego roli jako punktu oporu miejscowych band. Już w 1458 roku źródła określają go jako opuszczony. Od połowy XV wieku Zbirohy nigdy nie zostały odbudowane i stopniowo popadały w ruinę, jaką można oglądać dziś.

Co zachowało się do dziś?

Do naszych czasów przetrwały fragmenty murów obronnych, resztki wieży oraz sklepione piwnice. Ruiny są wpisane na czeską listę zabytków kultury (pod numerem rejestrowym 25219/5-48) i pozostają swobodnie dostępne dla zwiedzających, otoczone lasem, bez biletowanej infrastruktury turystycznej.

Jak dotrzeć do zamku?

Najwygodniejsza trasa prowadzi z Turnova – oznakowanym zielonym szlakiem, liczącym około 5 kilometrów. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w Malej Skale, w odległości około 3 kilometrów od ruin, co czyni ją dogodnym punktem wyjścia dla podróżujących koleją.

Czy z zamkiem wiążą się jakieś legendy?

Tak – z ruinami Zbirohów związana jest lokalna legenda o „Czarnym Rycerzu", domniemanym XV-wiecznym rozbójniku, którego duch miał straszyć wśród skał i murów po zmierzchu. Historia ta jest do dziś chętnie przywoływana przez lokalnych przewodników i mieszkańców okolicznych wsi.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Zbirohy jest tym samym co zamek Zbiroh w Rokycanach? Nie. To dwa zupełnie różne obiekty o podobnie brzmiącej nazwie – opisywane tu ruiny leżą w kraju libereckim nad Izerą, podczas gdy zamek Zbiroh w zachodnich Czechach to odrębna, znacznie większa i zachowana rezydencja koło Rokycan.

Czy można wejść na teren ruin za darmo? Tak, ruiny są ogólnodostępne i nie ma przy nich opłat wstępu ani stałej obsługi turystycznej.

Ile trwa dojście do zamku z Turnova? Piesza wędrówka zielonym szlakiem liczy około 5 kilometrów i w zależności od tempa zajmuje półtorej do dwóch godzin w jedną stronę.

Czy warto łączyć wizytę z inną atrakcją w okolicy? Tak, w pobliżu leżą skały Kalich i Chléviště na wzgórzu Sokol oraz popularna wśród wspinaczy i turystów okolica Malej Skały, co pozwala zaplanować dłuższą trasę po Raju Czeskim.