Zamek w Rytrze

Zamek w Rytrze to ruiny średniowiecznej warowni na wzgórzu nad wsią Rytro i rzeką Poprad, w powiecie nowosądeckim w województwie małopolskim. Obiekt stoi na wysokości około 463 m n.p.m., w sercu Beskidu Sądeckiego, na terenie Popradzkiego Parku Krajobrazowego. Z wierzchołka rozciągają się widoki we wszystkie strony, dlatego to jedno z ciekawszych miejsc widokowych w dolinie Popradu.

Jak wygląda historia zamku w Rytrze?

Warownia powstała na przełomie XIII i XIV wieku. Pierwsza wzmianka pochodzi z przywileju Władysława Łokietka z 17 kwietnia 1312 roku. Król pozwolił w nim klaryskom ze Starego Sącza pobierać cło przy rytrowskim zamku. Zamek pojawia się też w dokumencie Łokietka z 1331 roku. Już te zapisy pokazują, że budowla pilnowała ruchu na szlaku wzdłuż Popradu, który prowadził w stronę Węgier.

W XV wieku zamek był siedzibą starostów sądeckich i został wtedy przebudowany. W kolejnych dziesięcioleciach znajdował się w rękach różnych dzierżawców. Wśród nich wymienia się Jakusza z Boturzyna oraz przedstawicieli rodu Toporczyków. W XVI wieku zarządcą został Piotr Kmita, jeden z możnych tamtej epoki.

Wkrótce potem zamek zaczął popadać w ruinę. Świadczy o tym relacja kronikarza Marcina Bielskiego oraz lustracje z lat 1616–1617, które opisują zły stan budowli. Od tamtej pory nikt nie przywrócił mu dawnej funkcji, a do dziś zachowały się jedynie fragmenty murów.

Co zobaczyć na miejscu?

Zamek to ruina, a nie odrestaurowane wnętrza z ekspozycją, więc wizyta polega na spacerze po wzgórzu. Warto obejrzeć pozostałości murów i wyobrazić sobie, jak zamek kontrolował okolicę. Największą nagrodą jest panorama doliny Popradu i okolicznych pasm Beskidu Sądeckiego. Dobrze sprawdza się w pogodny dzień, gdy widać daleko.

Jak dojść do zamku w Rytrze?

Pod samo wzgórze można dojechać asfaltową drogą. Ostatni, stromy i kamienisty odcinek, liczący kilkadziesiąt metrów, trzeba pokonać pieszo. Wygodne, stabilne buty są tu wskazane, szczególnie po deszczu, gdy kamienie bywają śliskie. Podejście jest krótkie, więc nadaje się także dla rodzin z dziećmi, które lubią wspinać się do ruin.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Rytrze jest zachowany w całości? Nie. To ruina, z której przetrwały głównie fragmenty murów, ale położenie na wzgórzu robi duże wrażenie.

Kiedy powstał zamek w Rytrze? Na przełomie XIII i XIV wieku. Najstarsza znana wzmianka pochodzi z 1312 roku.

Kto mieszkał w zamku? W XV wieku rezydowali tu starostowie sądeccy. Później zarządzali nim dzierżawcy, a w XVI wieku Piotr Kmita.

Czy można dojechać pod zamek samochodem? Prawie. Asfaltowa droga prowadzi pod wzgórze, a ostatni stromy odcinek trzeba przejść pieszo.

Co jeszcze warto połączyć z wizytą? Spacer po okolicy Rytra, dolinę Popradu i inne zamki regionu, między innymi w Starym Sączu i Nowym Sączu.