Zamek Štramberk

Zamek Štramberk, znany dziś przede wszystkim dzięki ocalałej wieży zwanej Trúbą, to jeden z symboli miasteczka Štramberk na Morawach Północnych. Choć z pierwotnej średniowiecznej warowni pozostała właściwie tylko okrągła wieża, góruje ona nad okolicą na tyle wyraźnie, że stała się rozpoznawalnym znakiem całego regionu.

Jak dotrzeć?

Štramberk leży w kraju morawsko-śląskim, niedaleko Kopřivnicy i Nowego Jičína, w pasie przedgórza Beskidów. Zamkowe wzgórze znajduje się tuż nad historyczną częścią miasteczka, więc z rynku na szczyt prowadzi krótki, ale stromy spacer pieszy. To popularny cel jednodniowych wycieczek z Ostrawy czy z pobliskich miejscowości turystycznych Lašskiej Brany Beskid.

Skąd wzięła się warownia?

Dokładna data powstania zamku nie jest znana — badacze przyjmują, że powstał po 1200 roku, prawdopodobnie z inicjatywy możnego rodu Benešoviců lub książąt przemyślidzkich, na wzgórzu górującym nad ważnym szlakiem handlowym. W XIII wieku obiekt należał do zakonu templariuszy, a po jego kasacie w 1312 roku przeszedł w ręce króla czeskiego Jana Luksemburskiego. W kolejnych dekadach (1333–1346) zamkiem władał margrabia morawski Karol, późniejszy król Karol IV, a następnie margrabia Jan Jindřich, uznawany za założyciela samego miasta Štramberk. Po nim dobra przejął jego syn, margrabia Jošt Luksemburski. Do 1433 roku zamek pozostawał w rękach panów z Kravař, gałęzi rodu Benešoviców na Morawach i Śląsku.

Dlaczego z zamku zostały tylko ruiny?

Po 1533 roku warownia zaczęła podupadać, tracąc znaczenie militarne na rzecz bardziej komfortowych rezydencji. Zachowany przekaz ikonograficzny z 1722 roku pokazuje jeszcze układ dwupałacowy z zabudowaniami gospodarczymi i dwoma czworokątnymi basztami, jednak w 1783 roku zawaliła się przednia część budowli i od tego momentu zamek uznaje się za opuszczony. Ocalała jedynie cylindryczna wieża strażnicza, którą miejscowi nazywali po prostu Kulatiną — dziś znana jest jako Štramberská Trúba.

Wieża Trúba — z ruiny w punkt widokowy

Licząca około 40 metrów wysokości i 10 metrów średnicy wieża przez dziesięciolecia stała jako niezadaszona ruina. Dopiero na przełomie 1901 i 1903 roku, z inicjatywy doktora Adolfa Hrstki, przeprowadzono jej gruntowną przebudowę według projektu praskiego architekta Kamila Hilberta — dobudowano dach, częściowo zrekonstruowano mury zewnętrzne i wzniesiono dwie bramy prowadzące na dziedziniec dawnego zamku. Od tego czasu Trúba pełni funkcję wieży widokowej, z której roztacza się panorama na Beskidy i przedgórze morawsko-śląskie. Od 1994 roku gotycka wieża jest własnością miasta Štramberk.

Legendy związane z zamkiem

Z miejscem wiąże się kilka lokalnych podań. Jedno z nich tłumaczy, dlaczego twierdza nie stanęła na sąsiednim wzgórzu Kotouč — winę mają ponosić karły z Diabelskiej Jaskini, które miały udaremnić tamtejszą budowę. Inna opowieść mówi o trzech braciach rycerzach, którzy wznieśli osobne zamki z wieżami służącymi do przekazywania sygnałów na odległość za pomocą flag — Trúba miała być jedną z takich wież strażniczych.

Najczęstsze pytania

Co pozostało z pierwotnego zamku w Štramberku? Z całego założenia ocalała właściwie tylko cylindryczna wieża strażnicza, dziś znana jako Trúba — resztę zabudowań rozebrano lub zawaliły się one po 1783 roku.

Kto był właścicielem zamku w średniowieczu? Zamek należał kolejno do templariuszy, króla Jana Luksemburskiego, margrabiego Karola (późniejszego Karola IV), margrabiego Jana Jindřicha oraz panów z Kravař.

Kiedy wieżę Trúba przekształcono w punkt widokowy? Przebudowę przeprowadzono w latach 1901–1903 według projektu architekta Kamila Hilberta, dzięki staraniom doktora Adolfa Hrstki.

Jakie widoki roztaczają się z wieży? Z wieży widać panoramę Beskidów oraz przedgórza morawsko-śląskiego wokół Štramberka.