Zámek Stará Ves nad Ondřejnicí

Zámek Stará Ves nad Ondřejnicí to renesansowy zamek stojący we wsi o tej samej nazwie, w powiecie Ostrava-město, w kraju morawsko-śląskim, tuż przy Ostrawie. Budowla zachowała się w wyjątkowo autentycznej, renesansowej formie i należy do najcenniejszych zabytków tego typu na Morawach.

Skąd wzięła się ta budowla?

Zamek powstał na miejscu starszej, średniowiecznej wodnej twierdzy, która w drugiej połowie XVI wieku została przebudowana w duchu renesansu. Prace prowadził Jaroš Syrakovský z Pęrkova, a kontynuował je jego syn Ctibor Syrakovský – to za jego czasów, między połową lat 70. XVI wieku, budowla zyskała najbardziej charakterystyczną dekorację. Wznoszono ją wzorem architektury włoskiej, prawdopodobnie z udziałem włoskich murarzy i sztukatorów, co widać w kamiennych portalach i bogatej dekoracji sgraffitowej elewacji.

Jak wygląda zamek?

To trzykondygnacyjny budynek na niemal kwadratowym rzucie, z niewielkim wewnętrznym dziedzińcem otoczonym otwartymi arkadami i charakterystyczną, wysuniętą wieżą. Dominantą wieży jest replika barokowej, cebulastej kopuły. Fasady zdobi sgraffito łączące drobny, rytowany ornament z figuralnymi scenami – można na nich odnaleźć motywy biblijne, sceny bitew z Turkami oraz portrety przedstawicieli szlachty. To właśnie ta dekoracja czyni zamek jedną z renesansowych pereł regionu.

Dlaczego zachował się w tak dobrym stanie?

Do końca XVII wieku zamek pełnił funkcję siedziby szlacheckiej, później jednak wykorzystywano go już wyłącznie do celów gospodarczych. Paradoksalnie to właśnie brak dalszych, modernizujących przebudów sprawił, że budynek przetrwał w niemal niezmienionej, renesansowej formie – bez późniejszych, barokowych czy klasycystycznych nawarstwień, które w innych rezydencjach zatarły pierwotny wygląd.

Co dzieje się w zamku dziś?

Po 1989 roku obiekt przeszedł w ręce gminy, a od 2004 roku mieści się w nim część urzędu gminnego. Pod koniec drugiej dekady XXI wieku i w 2020 roku zamek przeszedł gruntowną rewitalizację, finansowaną częściowo z programów dotacyjnych, częściowo z budżetu gminy. Dziś zamek pełni funkcję lokalnego centrum kultury: w jego wnętrzach działa galeria wystawiennicza, na dziedzińcu odbywają się koncerty, a otaczający zamek park zaprasza na spacery. Podczas prac konserwatorskich i badań architektonicznych odkryto również renesansowe latryny (prevéty), co potwierdziło wysoką autentyczność zachowanej substancji zabytkowej.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się zamek? We wsi Stará Ves nad Ondřejnicí, w powiecie Ostrava-město, w kraju morawsko-śląskim, w bezpośrednim sąsiedztwie Ostrawy.

Z jakiego okresu pochodzi zamek? Obecna, renesansowa forma powstała w drugiej połowie XVI wieku, na miejscu wcześniejszej średniowiecznej twierdzy wodnej.

Co jest największą atrakcją zamku? Bogata dekoracja sgraffitowa fasad, łącząca ornament z figuralnymi scenami – biblijnymi, batalistycznymi i portretowymi – a także zachowany, otoczony arkadami dziedziniec.

Czy zamek można zwiedzać? Tak, obiekt pełni funkcję kulturalną i wystawienniczą, mieści galerię, a na dziedzińcu i w parku organizowane są wydarzenia kulturalne.

Czy zamek jest chroniony prawnie? Tak, kompleks zamkowy jest wpisany do rejestru zabytków kultury.