Zámek Horní Dunajovice

Zámek Horní Dunajovice to renesansowo-barokowa rezydencja w powiecie Znojmo, w regionie południowomorawskim, wzniesiona na miejscu średniowiecznej gotyckiej wodnej tvrze. Dziś kompleks nie jest otwarty dla turystów, ale jego historia sięga połowy XIV wieku i obejmuje kolejne przebudowy, zmiany właścicieli i powojenną nacjonalizację.

Kiedy powstała pierwsza budowla?

Pierwsza pewna wzmianka o miejscowości Horní Dunajovice pochodzi z roku 1350, a już trzy lata później w dokumentach pojawia się rycerski rodu z Dunajovic, który miał tu swoje sídło. W 1355 roku obiekt określano nawet jako hrad, czyli zamek obronny. Pierwotna budowla miała plan około 36 na 40 metrów, mury o grubości aż 2 metrów oraz fosę – co wskazuje na typową średniowieczną wodną tvrz nastawioną na obronę, nie na reprezentację.

Jak zmieniali się właściciele w XIV i XV wieku?

Własność obiektu zmieniała się wielokrotnie. Wśród szlacheckich rodów, które władały Horní Dunajovicami, źródła wymieniają między innymi Filipa ze Svojanova, odnotowanego w 1386 roku. Częste zmiany właścicieli w tym okresie są typowe dla drobnej szlachty na Znojemsku, gdzie majątki przechodziły z rąk do rąk wraz z zadłużeniami i mariażami.

Kiedy tvrz przekształcono w renesansowy zámek?

Przełom nastąpił w 1505 roku, gdy majątek kupił Oldřich z Náchoda. To jego potomek, Jindřich z Náchoda, przeprowadził na przełomie XVI wieku gruntowną przebudowę w duchu renesansu – dodano nowe skrzydła, podwieszane galerie oraz ozdobny portal wejściowy. Prace te trwały z przerwami do roku 1608. Symbolicznym potwierdzeniem zmiany charakteru budowli jest fakt, że około 1600 roku, za czasów wnuka Jindřicha – Hynka, obiekt zaczęto już formalnie nazywać zámkiem, a nie tvrzą czy hradem. W tym samym stuleciu, w 1565 roku, cesarz Maksymilian II wydał przywilej łączący osady Horní Dunajovice i Domčice i podnoszący je do rangi miasteczka.

Co przyniosła wojna trzydziestoletnia i epoka baroku?

Wojna trzydziestoletnia poważnie zniszczyła zabudowę Horní Dunajovic. W latach 60. i 70. XVII wieku przeprowadzono wczesnobarokową przebudowę – podwyższono zachodnią część budynku i zmieniono układ okien. W 1684 roku majątek przeszedł w ręce premonstratensów ze strahovskiego klasztoru w Pradze, którzy sfinansowali dalszą, wczesnobarokową odnowę, naprawiającą szkody wojenne. W XVIII wieku miasteczko i sam zámek straciły dawne znaczenie – zakonnicy przebudowali część zamku na spichlerz służący gospodarstwu klasztornemu, co na długo zdefiniowało jego funkcję.

Jak wygląda zámek dzisiaj?

Zespół zamkowy składa się z renesansowego przedzamcza oraz właściwego zamku, oddzielonych od siebie fosą – układ ten zachował się do naszych czasów i pozwala odczytać pierwotną, obronną logikę miejsca. W 1948 roku, w ramach nacjonalizacji majątków kościelnych, obiekt odebrano strahovskim premonstratensom. Po 1991 roku rozpoczęto prace konserwatorskie, w tym naprawę dachów i elementów konstrukcyjnych, jednak zámek pozostaje niedostępny dla zwiedzających – można go oglądać jedynie z zewnątrz, z terenu wsi.

Najczęstsze pytania

Czy zámek Horní Dunajovice można odwiedzić w środku? Nie, obiekt jest niedostępny dla turystów – można go zobaczyć tylko z zewnątrz.

Kto zbudował pierwszą budowlę na tym miejscu? Pierwotna wodna tvrz należała do rycerskiego rodu z Dunajovic, znanego od połowy XIV wieku.

Kiedy tvrz stała się renesansowym zámkiem? Przebudowę zapoczątkował Jindřich z Náchoda po 1505 roku, a około 1600 roku obiekt formalnie nazywano już zámkiem.

Jaką rolę odegrał klasztor strahovski? Premonstratensi ze Strahova przejęli zámek w 1684 roku, odbudowali go po wojnie trzydziestoletniej, a później zaadaptowali część na spichlerz.

Gdzie leży Horní Dunajovice? W powiecie Znojmo, w regionie południowomorawskim, w Czechach.