Zámek Dačice

Zámek Dačice to renesansowo-klasycystyczna rezydencja w południowoczeskim mieście Dačice, znana nie tylko z bogatej historii rodowej, lecz także z tego, że w pobliskiej cukrowni wynaleziono kostkę cukru w takiej formie, jaką znamy dziś.

Kto zbudował zámek w Dačicach?

Obecny zamek powstał w XVI wieku dla rodu Krajířů z Krajku, karynckiej rodziny szlacheckiej, która przejęła Dačice i zleciła wzniesienie nowej rezydencji w stylu renesansowym. Za projekt odpowiadał włoski budowniczy Francesco Garofo da Bissone, pracujący na zlecenie Oldřicha Krajířa. Budowlę po raz pierwszy odnotowano w miejskich księgach gruntowych w 1591 roku jako nowy obiekt, co pozwala dość precyzyjnie datować powstanie głównej bryły zamku.

Jak zmieniał się zamek na przestrzeni wieków?

Po wygaśnięciu rodu Krajířů majątek przechodził przez ręce kolejnych rodzin szlacheckich, aż w 1728 roku dobra dačickie kupił hrabia Heinrich Karl von Ostein. To on zainicjował przebudowę renesansowej siedziby w duchu baroku – prace prowadził architekt Francesco Perrini, a charakterystyczna wieża zegarowa nosi datę 1713. Kolejny istotny zwrot nastąpił w 1809 roku, gdy zamek odziedziczyła nadreńska rodzina Dalbergów. Karl Anton Maximilian Dalberg w latach 1818–1820 zlecił gruntowną modernizację wnętrz, nadając im klasycystyczny charakter i tworząc tzw. salę gotycką, łączącą neogotyckie detale z ówczesną modą na eklektyzm.

W latach trzydziestych XIX wieku architekt Karl Schleps ujednolicił fasadę zamku i dodał reprezentacyjny ryzalit wejściowy, a powstała wówczas klatka schodowa uchodzi za jeden z lepszych przykładów architektury klasycystycznej w regionie. Ostatnią większą metamorfozę przed nacjonalizacją przeprowadził w 1909 roku wiedeński architekt Hans Prutschera, który zaprojektował secesyjną bibliotekę oraz neobarokową kaplicę zamkową.

Co łączy zamek z wynalezieniem kostki cukru?

To właśnie Dalbergowie przyczynili się do założenia w Dačicach cukrowni, która na trwałe zapisała miasto na mapie historii przemysłu spożywczego. W 1843 roku Jakub Kryštof Rad, zarządca tamtejszej rafinerii, opracował sposób prasowania cukru w regularne kostki – impulsem miało być zdarzenie z 1841 roku, gdy jego żona Juliana skaleczyła się przy ręcznym krojeniu głowy cukru. Wynalazek, choć powstał poza murami samego zamku, jest ściśle związany z jego właścicielami i do dziś stanowi główny powód, dla którego turyści odwiedzają Dačice. W mieście stoi granitowy pomnik upamiętniający to wydarzenie.

Co działo się z zamkiem w XX wieku?

Ostatnim prywatnym właścicielem z rodu Dalbergów był Johann Dalberg, zmarły w 1940 roku – po jego śmierci majątek na krótko przeszedł w ręce rodziny Salm-Salm. W 1945 roku zamek został znacjonalizowany i udostępniony zwiedzającym jako obiekt muzealny. W latach 1990–1996 przeprowadzono kompleksową renowację, która uratowała podupadającą substancję zabytkową i przygotowała zamek do dzisiejszej roli atrakcji turystycznej.

Najczęstsze pytania

Czy na zamku w Dačicach wynaleziono kostkę cukru? Sama kostka powstała w cukrowni w Dačicach, a nie w komnatach zamkowych, jednak to rodzina Dalbergów, właściciele zamku, stała za powstaniem tej rafinerii – dlatego zamek i historia kostki cukru są ze sobą trwale kojarzone.

W jakim stylu utrzymany jest zamek? Bryła łączy renesansowe początki z XVI wieku, barokowe przekształcenia z XVIII wieku oraz klasycystyczne i eklektyczne wnętrza dodane w XIX i na początku XX wieku.

Kto był ostatnim prywatnym właścicielem zamku? Był nim Johann Dalberg, po którego śmierci w 1940 roku majątek na krótko przeszedł na rodzinę Salm-Salm, zanim w 1945 roku został znacjonalizowany.

Czy zamek jest dziś dostępny do zwiedzania? Tak, po renowacji przeprowadzonej w latach 1990–1996 zamek pełni funkcję obiektu muzealnego otwartego dla zwiedzających.