Włoskie Sanktuarium Wojskowego w Saragossie

Włoskie Sanktuarium Wojskowe (hiszp. Sacrario Militare Italiano), znane mieszkańcom Saragossy jako Torre de los Italianos, to 42-metrowa wieża-mauzoleum stojąca przy kościele San Antonio de Padua w dzielnicy Torrero. To jedno z najbardziej nietypowych miejsc pamięci w mieście — obiekt należący formalnie do włoskiego państwa, kryjący szczątki blisko trzech tysięcy żołnierzy poległych podczas hiszpańskiej wojny domowej.

Jak powstało sanktuarium?

Inicjatywę budowy wysunął Pietro de Varzi, kapelan włoskiego korpusu ochotniczego walczącego w Hiszpanii — chciał zgromadzić w jednym miejscu szczątki rodaków rozproszone dotąd w prowizorycznych mogiłach w pobliżu dawnych pól bitewnych. Budowę zlecił w 1940 roku rząd Mussoliniego, a kościół San Antonio de Padua wraz z przylegającym sanktuarium uroczyście otwarto 25 lipca 1945 roku.

Po zakończeniu II wojny światowej i przemianie Włoch w republikę władze w Rzymie podjęły decyzję o dołączeniu do mauzoleum również szczątków 546 Włochów, którzy zginęli walcząc po przeciwnej stronie konfliktu — w szeregach Brygad Międzynarodowych. Dzięki temu miejsce stało się symbolem pojednania, upamiętniając poległych z obu stron wojny domowej pod jednym dachem. Obecnie w krypcie spoczywa łącznie 2889 osób, co czyni sanktuarium trzecim co do wielkości włoskim mauzoleum wojskowym na świecie.

Co warto zobaczyć?

Charakterystyczna, smukła wieża widoczna jest z wielu punktów południowej Saragossy i stanowi wyraźny akcent w panoramie dzielnicy Torrero. Wewnątrz kompleksu, obok samego mauzoleum, warto zwrócić uwagę na kościół San Antonio de Padua — jego architektura i wystrój nawiązują do stylistyki włoskiej z okresu powstania budowli. Sam charakter miejsca — połączenie sakralnej świątyni parafialnej z formalnie eksterytorialnym mauzoleum wojskowym innego państwa — czyni je rzadkim przykładem tego typu upamiętnienia w Europie.

Dla osób zainteresowanych historią XX wieku to okazja, by zobaczyć na własne oczy ślad zaangażowania Włoch w hiszpańską wojnę domową — temat rzadko eksponowany w typowych trasach turystycznych po Saragossie, a jednocześnie istotny dla zrozumienia losów miasta i regionu Aragonii w tamtym okresie.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Sanktuarium znajduje się w dzielnicy Torrero, na południe od historycznego centrum Saragossy, przy Paseo de Cuéllar. Z centrum miasta najwygodniej dojechać komunikacją miejską — autobusem lub tramwajem w kierunku południowych dzielnic, a następnie krótkim spacerem do kościoła. Miejsce można też z łatwością połączyć ze zwiedzaniem samej dzielnicy Torrero, znanej z parku Parque Grande i pobliskiego parku miejskiego.

Ponieważ obiekt pełni funkcję czynnego kościoła i pamiątkowego mauzoleum, warto sprawdzić lokalne godziny otwarcia przed wizytą — najlepiej odwiedzić go w godzinach porannych lub wczesnopopołudniowych w dni powszednie, kiedy panuje spokój sprzyjający refleksyjnemu zwiedzaniu. Wiosna i jesień, z łagodniejszą temperaturą niż upalne aragońskie lato, to najprzyjemniejsze pory na spacer po tej części miasta.

Najczęstsze pytania

Czym jest Włoskie Sanktuarium Wojskowe w Saragossie? To wieża-mauzoleum przy kościele San Antonio de Padua w dzielnicy Torrero, w której spoczywają szczątki blisko 2900 włoskich żołnierzy poległych w hiszpańskiej wojnie domowej — zarówno po stronie frankistowskiej, jak i republikańskiej.

Kto zbudował to miejsce i kiedy? Budowę zainicjował kapelan Pietro de Varzi, a zlecił ją rząd Mussoliniego w 1940 roku. Kompleks wraz z kościołem San Antonio de Padua otwarto 25 lipca 1945 roku.

Dlaczego mauzoleum upamiętnia żołnierzy z obu stron konfliktu? Po 1946 roku, gdy Włochy stały się republiką, do mauzoleum dołączono szczątki 546 Włochów poległych w Brygadach Międzynarodowych, czyniąc je symbolicznym miejscem pamięci dla obu stron wojny domowej.

Jak dotrzeć do sanktuarium z centrum Saragossy? Najłatwiej autobusem lub tramwajem do dzielnicy Torrero, a stamtąd krótkim spacerem do kościoła San Antonio de Padua przy Paseo de Cuéllar.