Windmolen, Zwijnaarde

Windmolen, Zwijnaarde to zabytkowy wiatrak stojący w miejscowości Zwijnaarde, dziś dzielnicy Gandawy (Gent) w Belgii. To jeden z ostatnich śladów dawnej, bogatej tradycji młynarskiej tego regionu, gdzie przez stulecia obok siebie pracowały młyny wiatrowe różnych typów, napędzane energią wiatru znad płaskich, otwartych terenów wschodniej Flandrii.

Czym jest ten wiatrak i gdzie stoi?

Obiekt znajduje się przy dawnym trakcie Heerweg-Noord w Zwijnaarde, na południe od centrum Gandawy. Jest to murowany młyn typu "beltmolen" — czyli wiatrak wzniesiony na kolistym, usypanym nasypie ziemnym (belt), który podnosi konstrukcję na tyle, by skrzydła swobodnie łapały wiatr ponad okoliczną zabudową i drzewami. Ten typ konstrukcji był szczególnie popularny na terenach nizinnych, gdzie brakowało naturalnych wzniesień.

Jaka jest historia młyna?

Murowany wiatrak w Zwijnaarde powstał jeszcze przed 1818 rokiem. Pierwotnie pełnił funkcję młyna olejowego — tłoczono w nim olej z nasion roślin oleistych, co było powszechnym zajęciem w rolniczych okolicach Flandrii. Z czasem, obok tłoczenia oleju, młyn zaczął służyć również do mielenia zboża na mąkę, łącząc obie funkcje pod jednym dachem. Praca młyna jako młyna zbożowego trwała aż do 1932 roku, kiedy to ustało jego przemysłowe wykorzystanie.

Warto dodać, że wiatrak murowany nie był jedynym młynem w tej okolicy. W Zwijnaarde, w rejonie zwanym d'Eeckers, stał niegdyś drewniany młyn-koźlak (czyli konstrukcja obrotowa osadzona na centralnym słupie), który istniał już w XVII wieku — jego wizerunek zachował się na mapie z 1683 roku. Ten drewniany młyn zboża przetrwał znacznie dłużej niż mogłoby się wydawać, jednak ostatecznie zniknął z krajobrazu po 1941 roku. Dzięki temu Zwijnaarde przez długi czas mogło poszczycić się dwoma czynnymi wiatrakami jednocześnie — murowanym olejowo-zbożowym i drewnianym zbożowym.

Czy młyn działa dzisiaj?

Współcześnie murowany wiatrak w Zwijnaarde nie pełni już swojej pierwotnej funkcji przemysłowej. Podobnie jak wiele historycznych młynów we Flandrii, stanowi dziś przede wszystkim element dziedzictwa architektonicznego regionu — świadectwo epoki, w której energia wiatru napędzała lokalną gospodarkę rolną, od produkcji oleju po mąkę chlebową.

Dlaczego warto zobaczyć ten wiatrak?

Dla osób zainteresowanych historią przemysłu i architekturą wiejską Flandrii, wiatrak w Zwijnaarde to konkretny, namacalny przykład tego, jak wyglądała infrastruktura młynarska sprzed epoki elektryczności. Odwiedzającym pozwala wyobrazić sobie krajobraz okolic Gandawy sprzed dwóch stuleci, kiedy sylwetki wiatraków — murowanych i drewnianych — były stałym elementem panoramy tej części Flandrii Wschodniej. To także dobry punkt wypadowy dla osób zwiedzających okolice Gandawy, które chcą poznać coś więcej niż tylko historyczne centrum miasta.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się wiatrak w Zwijnaarde? Młyn stoi przy dawnej drodze Heerweg-Noord w Zwijnaarde, dzielnicy położonej na południe od centrum Gandawy, w regionie Flandrii Wschodniej w Belgii.

Do czego pierwotnie służył ten młyn? Powstał jako młyn olejowy, w którym tłoczono olej z nasion roślin oleistych. Później zaczął dodatkowo pełnić funkcję młyna zbożowego, aż do zaprzestania działalności w 1932 roku.

Czy w Zwijnaarde był tylko jeden wiatrak? Nie — obok murowanego młyna olejowo-zbożowego istniał także drewniany młyn-koźlak w rejonie d'Eeckers, znany już z mapy z 1683 roku, który zniknął z krajobrazu po 1941 roku.

Jaki to typ konstrukcji młyna? To murowany wiatrak typu beltmolen, czyli wzniesiony na sztucznym, kolistym nasypie ziemnym, który podnosi skrzydła ponad okoliczny teren.