Walls of Tudela

Mury Tudeli to pozostałości fortyfikacji o muzułmańskim pochodzeniu, które przez wieki otaczały starą część miasta Tudela w Nawarze. Dziś zachowane fragmenty, baszty i wieże można oglądać, przechadzając się wzdłuż obwodu historycznego centrum, między katedrą Santa María i klasztorem Santa Clara.

Kiedy powstały mury Tudeli?

Pierwsza linia obronna miasta powstała na początku IX wieku. Według kronik arabskich to Amrus ibn Yusuf, działając z rozkazu emira Kordoby al-Hakama I, ufortyfikował wzniesienie, na którym leżała Tudela, około 802 roku. Ta wczesna fortyfikacja sięgała aż do wąwozu Mediavilla, który naturalnie pełnił funkcję fosy chroniącej miasto od jednej strony. Mury rozbudowywano i wzmacniano przez kolejne stulecia panowania muzułmańskiego, a w XI–XII wieku otrzymały już rozwinięty, ufortyfikowany kształt z basztami półkolistymi i elementami charakterystycznymi dla architektury islamskiej – blankami, otworami strzelniczymi i podcieniami obronnymi.

Co zmieniło się po rekonkwiście?

Po zdobyciu miasta przez chrześcijan w 1119 roku sytuacja obronna Tudeli zmieniła się istotnie. Muzułmańscy mieszkańcy zostali przesiedleni poza pierwotny obwód murów, do nowej dzielnicy zwanej Morería. Dzielnica ta szybko zyskała własny system obronny – dobudowano kolejny pas murów, który miał ją chronić, mimo że znajdowała się już poza pierwotnym miastem. W XIV wieku fortyfikacje były jeszcze dodatkowo wzmacniane: dobudowywano nowe wieże i poprawiano istniejące odcinki, w tym powiązaną z obwodem obronnym Torre Monreal – wieżę z XIII wieku, której korzenie sięgają jednak jeszcze czasów arabskich.

Dlaczego mury zniknęły z większości miasta?

Losy murów Tudeli przypieczętował rok 1521. Po kolejnym powstaniu w Nawarze król Karol I nakazał zniszczenie zamków i murów obronnych w całym byłym królestwie Nawarry, aby uniemożliwić dalsze bunty. Tudela straciła wówczas status ufortyfikowanego miasta. W praktyce rozbiórka nie była jednym aktem – mieszkańcy latami sami wybierali kamień z murów do budowy własnych domów, a centralne partie obwodu zachowały swój zamurowany charakter jeszcze w XVIII wieku, mimo że formalnie miasto przestało być fortecą dwa wieki wcześniej.

Co można zobaczyć z murów dzisiaj?

Z pierwotnego, około 1,5-kilometrowego obwodu obronnego, który dawniej otaczał fosa wypełniona wodą, zachowało się osiem wież, część z nich w stanie bliskim oryginałowi. Widoczne są fragmenty kurtyn murnych wraz z detalami typowymi dla architektury muzułmańskiej – łukami podkowiastymi, blankami i otworami strzelniczymi. Inne odcinki zostały wchłonięte przez późniejsze budynki mieszkalne albo całkowicie zniknęły z krajobrazu miasta. Zachowane fragmenty zostały odrestaurowane i są dostępne do bezpłatnego zwiedzania.

Gdzie znajdują się mury i jak do nich dojść?

Fragmenty murów rozlokowane są wokół obwodu starego miasta, między innymi w okolicach ulicy Ronda del Carmen. Do najlepiej zachowanych odcinków można dojść pieszo z centrum Tudeli, spacer prowadzi w pobliżu katedry Santa María oraz klasztoru Santa Clara, co pozwala połączyć zwiedzanie murów z resztą historycznego szlaku po mieście.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował mury Tudeli? Pierwszą linię obronną wzniósł na początku IX wieku Amrus ibn Yusuf z polecenia emira Kordoby, a kolejne fragmenty dobudowywano w czasach muzułmańskich i po chrześcijańskiej rekonkwiście z 1119 roku.

Ile wież murów zachowało się do dziś? Z pierwotnego systemu obronnego przetrwało około ośmiu wież, część z nich w stanie zbliżonym do pierwotnego.

Dlaczego mury zostały zburzone? W 1521 roku król Karol I nakazał zniszczenie murów i zamków w Nawarze w odpowiedzi na lokalny bunt, a mieszkańcy przez kolejne stulecia rozbierali pozostałości, wykorzystując kamień do budowy domów.

Czy zwiedzanie murów jest płatne? Nie, zachowane odcinki murów są odrestaurowane i dostępne do bezpłatnego zwiedzania w każdej chwili, jako część spaceru po starym mieście.