VVN-Gedenkstein für die Opfer des Übergangslagers (KZ) im Goßberger Wald

VVN-Gedenkstein für die Opfer des Übergangslagers (KZ) im Goßberger Wald to kamień pamiątkowy w lesie Goßberger Wald pod Hainichen w Saksonii, upamiętniający więźniarki obozu koncentracyjnego, które w ostatnich tygodniach II wojny światowej były więzione tu przez SS pod gołym niebem. Miejsce ustawione przez VVN — niemiecki związek osób prześladowanych przez reżim nazistowski — przypomina o jednym z najbardziej dramatycznych epizodów ewakuacji obozów koncentracyjnych na terenie dzisiejszego powiatu Mittelsachsen.

Gdzie znajduje się kamień pamiątkowy?

Miejsce leży w Goßberger Wald, lesie rozciągającym się między miejscowościami Goßberg, Pappendorf i Hainichen, w dolinie rzeki Striegis. To spokojny, zalesiony teren, dziś odwiedzany głównie przez spacerowiczów — trudno dziś odgadnąć, że wiosną 1945 roku rozgrywały się tu wydarzenia, które dla setek kobiet zakończyły się cierpieniem, chorobą lub śmiercią.

Co wydarzyło się w tym lesie wiosną 1945 roku?

W marcu 1945 roku, gdy front zbliżał się do Turyngii, SS ewakuowała z obozu koncentracyjnego Buchenwald grupę około 1200 żydowskich więźniarek. Trasa ewakuacji, prowadzona pieszo i pod eskortą, doprowadziła je do Goßberger Wald, gdzie zostały zatrzymane przez SS pod gołym niebem — bez baraków, bez dachu nad głową, w warunkach skrajnie trudnych jak na tę porę roku. Las pełnił funkcję obozu przejściowego (Übergangslager): miejsca postoju na trasie marszu, nie stałego obozu z zabudową. Według dostępnych źródeł historycznych przez teren lasu przewinęło się wiosną 1945 roku łącznie nawet do 1500 więźniarek.

Kto niósł pomoc więźniarkom?

Część kobiet, korzystając z chwilowego rozluźnienia nadzoru, szukała ratunku w pobliskiej fabryce papy Friedricha Schliedera w Pappendorfie, leżącej niedaleko lasu. Helene Schlieder, żona właściciela zakładu, pomagała im, jak mogła w tamtych okolicznościach — ciepłym posiłkiem albo miejscem przy piecu, by choć na chwilę ogrzać się i odpocząć. Po upadku reżimu nazistowskiego ocalałe żydowskie więźniarki z Goßbergu zostały tymczasowo zakwaterowane w pomieszczeniach fabryki — wiele z nich było w tym czasie poważnie chorych, wyczerpanych marszem i miesiącami niewoli.

Kto postawił kamień pamiątkowy i dlaczego?

Kamień w Goßberger Wald postawił VVN — Vereinigung der Verfolgten des Naziregimes, czyli Związek Osób Prześladowanych przez Reżim Nazistowski. To organizacja założona po wojnie przez ocalałych z obozów koncentracyjnych, więźniów politycznych i inne osoby prześladowane przez nazizm, której celem było upamiętnianie ofiar i wspieranie tych, którzy przeżyli. Kamień w lesie pod Hainichen jest jednym z wielu takich miejsc pamięci rozsianych po Saksonii i innych regionach Niemiec, oznaczających miejsca cierpienia, które inaczej pozostałyby niewidoczne w krajobrazie. Dziś figuruje on w rejestrze pomników powiatu Mittelsachsen jako oficjalne miejsce pamięci historycznej.

Najczęstsze pytania

Co się stało w Goßberger Wald wiosną 1945 roku? SS przetrzymywała tu pod gołym niebem grupę żydowskich więźniarek ewakuowanych z obozu koncentracyjnego Buchenwald — według źródeł nawet do 1500 kobiet w różnych okresach tej wiosny.

Kim była Helene Schlieder? Żoną właściciela pobliskiej fabryki papy w Pappendorfie, która pomagała więźniarkom szukającym ratunku — dawała im ciepłe posiłki i możliwość ogrzania się przy piecu.

Kto postawił kamień pamiątkowy? VVN — Vereinigung der Verfolgten des Naziregimes, niemiecka organizacja zrzeszająca ocalałych z obozów koncentracyjnych i innych ofiar prześladowań nazistowskich.

Czy w lesie zachowały się ślady obozu? Miejsce funkcjonowało jako obóz przejściowy bez stałej zabudowy, dlatego dziś fizycznym śladem tamtych wydarzeń jest przede wszystkim sam kamień pamiątkowy.

Gdzie dokładnie leży Goßberger Wald? To las między Goßbergiem, Pappendorfem i Hainichen w dolinie rzeki Striegis, w powiecie Mittelsachsen w Saksonii.