Vranová Lhota Castle

Vranová Lhota Castle to dawna twierdza, a później renesansowy pałacyk we wsi Vranová Lhota na Morawach, w powiecie Svitavy w kraju pardubickim. Obiekt od stuleci towarzyszy życiu niewielkiej miejscowości i dziś, po latach zapomnienia, przechodzi drugą młodość jako miejsce z ambicjami kulturalnymi.

Skąd wzięła się warownia we wsi?

Pierwsza pisemna wzmianka o umocnionej siedzibie we Vranovej Lhotě pochodzi z 1406 roku, kiedy pojawia się w księgach ziemskich jako tvrz należąca do panów z Vildenberka. Nie był to przypadek — rok wcześniej, w 1389 roku, wojska margrabiego Jošta zniszczyły pobliski hrad Vraní hora, strzegący wcześniej tej części panowania. Nowi właściciele przenieśli więc ciężar obrony i administracji majątku bliżej wsi, budując nową siedzibę tam, gdzie dziś stoi zamek.

Jak twierdza stała się rezydencją?

Losy budowli zmieniały się razem z kolejnymi właścicielami. Po 1507 roku majątek przejął Vítek z Ptení, za którego czasów obiekt przeszedł gruntowną przebudowę w duchu późnego gotyku — surowa forteca zaczęła zyskiwać cechy wygodniejszej siedziby. Przełom nastąpił jednak dopiero w 1698 roku, gdy Jan Adam Ondřej z Liechtensteinu przekształcił dawną tvrz w renesansowy pałac. W 1716 roku majątek połączono administracyjnie z pobliskim biskupim panowaniem, co na długo związało Vranovą Lhotę z losami większych, kościelnych dóbr regionu.

Kto rządził majątkiem w nowszych czasach?

Od 1879 do 1945 roku właścicielem zamku był ród Thurn-Taxisów — najpierw książę Lamoral Thurn-Taxis, później jego syn, którzy zarządzali majątkiem równolegle z sąsiednim biskupim zamkiem. Po 1945 roku, w wyniku powojennych konfiskat, dobra przeszły w ręce państwa. Nie oznaczało to jednak troski o zabytek — obiekt i przylegające zabudowania gospodarcze wykorzystywało miejscowe spółdzielcze gospodarstwo rolne, urządzając w dawnych salach kurniki oraz magazyny zboża, buraków i ziemniaków. Taki los, typowy dla wielu czeskich rezydencji szlacheckich w okresie komunizmu, na dekady odsunął zamek od jego pierwotnej funkcji.

Co dzieje się z zamkiem dzisiaj?

Punkt zwrotny nastąpił w grudniu 1999 roku, gdy obiekt kupiła Ivana Přibylová, była dyrektorka teatru lalek w Czeskich Budziejowicach. Od tego czasu prowadzi ona stopniową rekonstrukcję budynku, częściowo wspieraną dotacjami, z myślą o przyszłym muzeum sztuki lalkarskiej z salą teatralną i restauracją. Zamek pozostaje więc obiektem prywatnym w trakcie odbudowy, a nie w pełni otwartą atrakcją turystyczną — warto to wziąć pod uwagę, planując wizytę w okolicy, i sprawdzić aktualny stan dostępności na miejscu lub u lokalnych informacji turystycznych. Sama wieś Vranová Lhota leży w rolniczej, spokojnej części pogranicza czesko-morawskiego, niedaleko znanego zamku w Bouzovie, co czyni ją dogodnym punktem dla osób zwiedzających okolice tej większej atrakcji.

Najczęstsze pytania

Czym pierwotnie był Vranová Lhota Castle? Umocnioną siedzibą (tvrz) wzniesioną przez ród Vildenberków po 1406 roku, powstałą w miejsce zniszczonego wcześniej hradu Vraní hora.

Kiedy twierdza zmieniła się w pałac? Gruntowną przebudowę w stylu późnogotyckim przeszła po 1507 roku, a w 1698 roku Jan Adam Ondřej z Liechtensteinu nadał jej formę renesansowego zamku.

Co działo się z zamkiem po 1945 roku? Po powojennej konfiskacie obiekt wykorzystywało spółdzielcze gospodarstwo rolne, urządzając w nim kurniki i magazyny płodów rolnych.

Czy zamek można dziś zwiedzać? Od 1999 roku jest własnością prywatną, sukcesywnie odbudowywaną z myślą o muzeum lalkarstwa — przed wizytą warto sprawdzić aktualną dostępność dla zwiedzających.