Vlkošov

Vlkošov to niewielka wieś w zachodnich Czechach, administracyjnie część gminy Bezvěrov, w powiecie Plzeń-Północ, w kraju plzeńskim. Leży w spokojnej, lesistej okolicy między Manětínem a Nečtinami, około 4,5 km na północny wschód od centrum Bezvěrova, a jej dzisiejszy, bardzo skromny rozmiar kontrastuje z burzliwą, kilkusetletnią historią osady i stojącej tu niegdyś rycerskiej tvrzy.

Skąd wiadomo, że wieś istnieje od średniowiecza?

Najstarsza wzmianka pisana o Vlkošovie pochodzi z 1186 roku – wieś figuruje wtedy jako majątek klasztoru benedyktynów w Kladrubach, wchodzący w skład tzw. újezdu krašovského, czyli okręgu gospodarczego skupionego wokół pobliskiego Krašova. Taki zapis sprawia, że Vlkošov należy do miejscowości z udokumentowaną, ponad 800-letnią historią, choć przez wieki pozostawał osadą niewielką i w dużej mierze rolniczą.

Kim byli rycerze związani z tą miejscowością?

W XIV wieku Vlkošov stał się tzw. dobrem władyckim – majątkiem drobnej szlachty, z którego wywodził się ród określany jako rycerze z Vlkošova. To środowisko niższej szlachty rządziło wsią przez pokolenia, a pierwsza pisemna wzmianka o stojącej tu tvrzy (ufortyfikowanej siedzibie obronnej) pochodzi z 1437 roku – wtedy majątek przeszedł w ręce Racka i Příbrama z Račína. To właśnie ród Račínów najprawdopodobniej wznieśił lub znacząco rozbudował tvrz w XV wieku, czyniąc z niej swoją główną rezydencję.

Co przetrwała tvrz podczas powstania stanowego?

Losy Vlkošova mocno odczuło powstanie czeskich stanów przeciw Habsburgom w latach 1618–1620. Wieś i tvrz zostały uszkodzone przez wojska najemne Ernsta von Mansfelda, walczące po stronie protestanckich stanów. Paradoksalnie to właśnie ostatni z rodu Račínów, który opowiedział się po stronie powstańców, poniósł tego konsekwencje – po klęsce stanów jego majątek skonfiskowano. W 1623 roku Vlkošov trafił w ręce Jiříka Kokořovca z Kokořova, który w kolejnych latach przebudował siedzibę.

Jak Vlkošov związał się z Nečtinami?

W 1651 roku Adam Václav Kokořovec przyłączył Vlkošov do sąsiedniego majątku w Nečtinach. Ta administracyjna zależność przetrwała aż do zniesienia poddaństwa i końca systemu feudalnego w XIX wieku – przez ponad dwieście lat Vlkošov funkcjonował więc jako niewielka, podległa część większego dominium, nie zaś samodzielny ośrodek władzy.

Co zostało z dawnej rycerskiej siedziby?

Tvrz służyła jako rezydencja panów na Vlkošovie do połowy XVII wieku, a potem stopniowo traciła znaczenie. Do naszych czasów zachowała się dwuskrzydłowa zabudowa oraz fragment dawnych fortyfikacji – reszta zabudowań uległa przebudowom i zniszczeniom. Zachowana część jest dziś chroniona jako zabytek kultury Republiki Czeskiej, choć znajduje się na terenie prywatnym i nie jest przystosowana do zwiedzania w formie muzealnej.

Jak zmieniała się liczba mieszkańców?

Przed II wojną światową we Vlkošovie mieszkało 203 osoby, w większości narodowości niemieckiej – typowy obraz dla wielu wsi tego regionu Sudetów. Po wojnie, w wyniku przymusowego wysiedlenia niemieckiej ludności, wieś została zaludniona już tylko częściowo i nigdy nie odzyskała wcześniejszej liczby mieszkańców. Obecnie żyje tu 61 osób, a w miejscu dawnego dworu funkcjonuje prywatne gospodarstwo rolne.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Vlkošov? To część gminy Bezvěrov w powiecie Plzeń-Północ, w kraju plzeńskim, około 4,5 km na północny wschód od Bezvěrova, w okolicy Manětína i Nečtin.

Czy można zwiedzić tvrz w Vlkošovie? Zachowane fragmenty tvrzy znajdują się na terenie prywatnym i nie funkcjonują jako obiekt turystyczny udostępniony na stałe – mimo wpisu na listę zabytków dostęp bywa ograniczony.

Ile osób mieszka dziś we Vlkošovie? Według aktualnych danych to zaledwie 61 mieszkańców, czyli znacznie mniej niż przed II wojną światową, gdy wieś liczyła ponad 200 osób.

Do kogo należał Vlkošov w przeszłości? Kolejno do klasztoru w Kladrubach, rycerzy z Vlkošova, rodu Račínów, a od 1623 roku do Kokořovców, którzy w 1651 roku przyłączyli wieś do majątku w Nečtinach.