Vinařský sloup

Vinařský sloup (czes. Vinařský sloup, dosłownie „słup winiarski") to kamienna kolumna z końca XVII wieku, która stoi w Pradze na Křižovnickém náměstí, tuż przy południowo-wschodnim narożniku kościoła św. Franciszka z Asyżu, niedaleko Mostu Karola. To jeden z drobniejszych, ale wyjątkowo ciekawych zabytków praskiej Starówki – łączy w sobie barokową rzeźbę, symbolikę patrona winiarzy i ślad średniowiecznego mostu ukryty tuż pod jej podstawą.

Kto i kiedy wykonał kolumnę?

Kolumnę wykonał w 1676 roku praski rzeźbiarz Jan Jiří Bendl wraz ze swoim warsztatem. Bendl należał do czołowych rzeźbiarzy wczesnego baroku działających w Pradze w drugiej połowie XVII wieku. Do budowy użyto twardego piaskowca z Žehrovic – kamienia na tyle odpornego, że rzeźba przetrwała w dobrym stanie ponad trzy i pół wieku, mimo działania zanieczyszczonego miejskiego powietrza.

Co przedstawia rzeźba?

Trzon kolumny oplata rzeźbiona winna latorośl z gronami winogron – stąd nazwa „winiarska". Kolumnę wieńczy kapitel w porządku korynckim, a na samej górze stoi figura św. Wacława, patrona czeskich winiarzy. Święty przedstawiony jest w zbroi, z książęcą koroną na głowie, w jednej ręce trzyma włócznię z chorągiewką, drugą opiera na tarczy. Kompozycja nawiązuje do wielowiekowej tradycji uprawy winorośli na praskich wzgórzach, z której miasto słynęło jeszcze przed rozwojem przemysłu piwowarskiego.

Dlaczego kolumna stoi akurat tutaj?

Pierwotnie kolumna stała w innym miejscu – przed wejściem do Staroměstské mostecké věž (Staromiejskiej Wieży Mostowej), czyli u wylotu Mostu Karola po stronie Starego Miasta. Ponieważ przeszkadzała w ruchu kołowym i pieszym prowadzącym na most, w 1778 roku ją przeniesiono. Kolejna przeprowadzka nastąpiła w 1847 roku, kiedy przy okazji przebudowy Křižovnického náměstí kamieniarz František Jedlička ustawił kolumnę w miejscu, w którym stoi do dziś – przy południowo-wschodnim boku kościoła św. Franciszka.

Co kryje się pod kolumną?

Pod obecną podstawą kolumny zachowały się fragmenty bruku Mostu Judyty (Juditin most) – romańskiego mostu kamiennego z XII wieku, poprzednika dzisiejszego Mostu Karola. To sprawia, że miejsce ma znaczenie nie tylko artystyczne, ale i archeologiczne: łączy warstwę barokową z realnym śladem najstarszej praskiej przeprawy przez Wełtawę.

Czy to zabytek chroniony prawem?

Tak. Kolumna wraz z figurą św. Wacława są wpisane na listę czeskich zabytków kultury od 1964 roku i podlegają ochronie konserwatorskiej.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował Vinařský sloup? Kolumnę wykonał w 1676 roku rzeźbiarz Jan Jiří Bendl wraz z warsztatem, z twardego piaskowca z Žehrovic.

Gdzie dokładnie znajduje się kolumna? Na Křižovnickém náměstí w praskiej Starówce, przy południowo-wschodnim narożniku kościoła św. Franciszka z Asyżu, kilkadziesiąt metrów od Mostu Karola.

Dlaczego kolumnę przenoszono? Pierwotnie stała przy wejściu na Most Karola i przeszkadzała w ruchu, dlatego w 1778 roku ją przesunięto, a w 1847 roku kamieniarz František Jedlička ustawił ją w obecnym miejscu.

Kogo przedstawia figura na szczycie? Świętego Wacława, patrona czeskich winiarzy, w zbroi i z książęcą koroną, z włócznią i tarczą.

Co znajduje się pod kolumną? Zachowane fragmenty bruku średniowiecznego Mostu Judyty z XII wieku.

Czy kolumna jest zabytkiem? Tak, od 1964 roku figuruje na liście czeskich zabytków kultury.