Vilageriu

Vilageriu to zespół zabytkowy w gminie Tona, w regionie Osona (prowincja Barcelona, Katalonia) — dawna masia (katalońska siedziba wiejska), przylegająca do niej romańska kapliczka Sant Miquel de Vilageriu oraz kamienny akwedukt na jednym łuku. Całość znajduje się około 500 metrów od centrum Tony i figuruje w Inwentarzu Dziedzictwa Architektonicznego Katalonii.

Co zobaczysz na miejscu?

Głównym elementem jest okazała masia — budynek z parterem i dwoma piętrami, kryty czterospadowym dachem. Na fasadzie widać kamienny portal z wykutą datą 1741. Górna część budynku pochodzi z późniejszego etapu budowy: po jakimś uszkodzeniu konstrukcji odbudowano ją w technice tapia, czyli z ubijanej gliny — dlatego mur zmienia charakter w miarę wznoszenia się w górę, co jest dobrze widoczne z zewnątrz.

Kilkaset metrów od masii stoi Sant Miquel de Vilageriu (zapisywana też jako Vilageliu) — niewielka kapliczka w stylu romańskim, historycznie zależna od właścicieli Vilageriu. Nie była samodzielną parafią, choć w niektórych dokumentach bywa tak wymieniana. Teren, na którym stoi, wchodził wcześniej w skład dawnego okręgu zamku w Tonie.

Trzecim punktem jest akwedukt Vilageriu — most na jednym kamiennym łuku, oparty na brzegach niewielkiego cieku wodnego. To skromna, ale charakterystyczna budowla inżynieryjna, uzupełniająca zespół historyczny.

Jaka jest historia tego miejsca?

Najstarszy zachowany zapis dotyczący tych okolic pochodzi z 12 marca 948 roku — w testamencie lewity Guadanira pojawia się nazwa „Villa Gerille", uznawana za pierwowzór dzisiejszego Vilageriu.

Panami Vilageliu (Vilageriu) byli pierwotnie członkowie rodu Rocafort, którzy przejęli te dobra od hrabiego Ramona Borrella. W XIII i XIV wieku majątek przechodził z rąk do rąk drogą małżeństw — trafił do rodów Oló, Muntanyola oraz Santa Eugènia de Sala d'Heures. W 1300 roku Guillem Castell przekazał dom wraz z ziemiami jako fundację na rzecz beneficjum kościelnego Sant Pere del Castell de Muntanyola.

Jak dotrzeć?

Vilageriu leży na terenie gminy Tona, w Osonie, niedaleko centrum miasteczka — spacerem to około 500 metrów od zabudowy Tony. Tona ma dobre połączenie drogowe z Barceloną i Vic, co czyni to miejsce łatwym celem wycieczki jednodniowej z okolicy.

Kiedy przyjechać?

Miejsce najlepiej zwiedzać w porze dziennej, kiedy dobrze widać detale architektoniczne — portal z datą 1741, różnicę w murach między kamieniem a tapią, a także łuk akweduktu. Wiosna i jesień w Osonie zwykle oferują łagodniejsze temperatury niż środek lata, co ułatwia spacer w terenie otwartym.

Najczęstsze pytania

Czy Vilageriu to jeden budynek, czy kilka? To zespół obejmujący masię (dawną siedzibę wiejską), przylegającą romańską kapliczkę Sant Miquel de Vilageriu oraz akwedukt na jednym łuku — trzy elementy w bliskiej odległości od siebie.

Skąd pochodzi nazwa Vilageriu? Nazwa wywodzi się od wczesnośredniowiecznej formy „Villa Gerille", odnotowanej w dokumencie z 948 roku.

Czy kapliczka Sant Miquel była parafią? Najprawdopodobniej była prostą wiejską kapliczką zależną od panów Vilageriu, choć w niektórych źródłach bywa wymieniana jako parafia.

Jak daleko jest do centrum Tony? Zespół leży około 500 metrów od zabudowy miejskiej Tony, co pozwala dojść tam pieszo.