Velká Pleš

Velká Pleš to narodowy rezerwat przyrody wznoszący się nad prawym brzegiem rzeki Berounki, dwa do trzech kilometrów na zachód od wsi Branov, w obrębie Obszaru Chronionego Krajobrazu Křivoklátsko w środkowych Czechach. Zajmując niemal 96 hektarów, chroni jeden z najcenniejszych fragmentów naturalnych siedlisk w regionie.

Co chroni ten rezerwat?

Głównym przedmiotem ochrony są bezleśne partie szczytowe dwóch wzgórz — Velká Pleš, sięgającego 500 metrów, oraz sąsiedniej Malá Pleš o wysokości 452 metrów. Ich odsłonięte, skaliste wierzchołki wykształciły unikatowe siedliska: prymitywne gleby szkieletowe, zbiorowiska szczelin skalnych oraz kserotermiczne murawy, tworzące wyraziste wyspy otwartej roślinności otoczone gęstym lasem. Niższe partie zboczy pokrywają natomiast lasy zboczowe, które zadomowiły się wśród nagromadzonego rumowiska skalnego.

Jakie rośliny i zwierzęta tu żyją?

Naukowcy odnotowali w rezerwacie około 340 gatunków roślin naczyniowych — liczbę wyjątkowo wysoką jak na obszar tej wielkości, co odzwierciedla mozaikę mikrosiedlisk skupionych na niewielkiej przestrzeni. Wśród nich znajduje się rzadka paprotka skalna, gatunek związany z nasłonecznionymi, skalnymi półkami. Same "pleše" — jak lokalnie nazywa się te bezleśne, skaliste szczyty — stanowią schronienie dla licznych gatunków reliktowych, zarówno roślin, jak i zwierząt, zwłaszcza bezkręgowców, które przetrwały tu z dawniejszych okresów klimatycznych dzięki charakterystycznemu mikroklimatowi odsłoniętej skały.

Czy można zwiedzać rezerwat?

Nie. Velká Pleš nie jest dostępna dla zwiedzających, a przez jej teren nie prowadzi żaden znakowany szlak turystyczny. Ścisła ochrona ma na celu zabezpieczenie kruchych, wolno regenerujących się siedlisk skalnych i murawowych przed wydeptywaniem i presją turystyczną. Miłośnicy przyrody mogą jednak podziwiać okolicę z pobliskich szlaków biegnących doliną Berounki, obserwując zalesione zbocza z bezpiecznej odległości.

Gdzie dokładnie się znajduje?

Rezerwat leży w powiecie Rakownik, w kraju środkowoczeskim, na terenie gminy Branov, w malowniczym kanionie wyżłobionym przez rzekę Berounkę — jednej z charakterystycznych cech krajobrazu Křivoklátska. Bliskość rzeki w połączeniu ze stromymi, skalistymi zboczami czyni to miejsce jednym z dzikszych zakątków regionu.

Najczęstsze pytania

Kiedy utworzono rezerwat Velká Pleš? Ochrona tego obszaru sięga 1931 roku, a status narodowego rezerwatu przyrody w obecnym kształcie nadano mu w 1984 roku.

Jak duży jest rezerwat? Zajmuje około 95,7 hektara, łącząc tereny leśne z bezleśnymi, skalistymi partiami szczytowymi.

Czy prowadzi tam szlak turystyczny? Nie, przez rezerwat nie przebiega żaden znakowany szlak — to obszar ściśle chroniony, niedostępny dla odwiedzających.

Skąd wzięła się nazwa "pleše"? Nazwa odnosi się do nagich, skalistych szczytów, które wyróżniają się jak "łyse plamy" pośród otaczającego lasu — stąd czeski termin "pleš".