Tři Kříže Funicular

Tři Kříže to niedokończona kolej linowo-terenowa w Karlowych Warach, jedna z bardziej nietypowych atrakcji miasta – nie dlatego, że działa, ale właśnie dlatego, że nigdy nie została ukończona. Trasa miała prowadzić z ulicy Vřídelní na wzgórze Tři kříže (Trzy Krzyże), skąd rozciąga się jeden z najlepszych widoków na kurortową część miasta.

Dlaczego ta kolej nigdy nie ruszyła?

Decyzję o budowie podjęto już w 1908 roku, ale prace ruszyły dopiero zimą 1913 roku. Projekt, podobnie jak działającą do dziś kolej na Dianę, miało prowadzić miasto, a przy górnej stacji planowano dodatkowo wybudować hotel. Za projekt techniczny odpowiadała szwajcarska firma inżynierska H. H. Peter – ta sama, która zaprojektowała kolej na Dianę – natomiast realizację budowy powierzono austriackiej firmie Rella und Neffe.

Wybuch pierwszej wojny światowej latem 1914 roku przerwał budowę. Po wojnie dokończono korpus trasy i stację pośrednią, ale sama kolej nigdy nie została oddana do użytku. Co ciekawe, nawet w trakcie prac nie podjęto ostatecznej decyzji, czy ma to być kolej linowa, czy szynowa kolej zębata – ten dylemat towarzyszył projektowi od początku do końca.

Jakie były alternatywne warianty?

Wokół budowy krążyło kilka koncepcji. Rozważano przedłużenie istniejącej kolei cesarskiej (Imperial), wariant prowadzący przez Tři kříže aż do punktu widokowego Goethego, a także zupełnie inną trasę – kolej linową prowadzącą na Tři kříže z przeciwnej strony, od miejskich cmentarzy. Żaden z tych wariantów nie doczekał się realizacji.

Czy ktoś próbował dokończyć budowę?

Najbliżej wskrzeszenia projektu było w 1967 roku, gdy włoska firma Ceretti Tanfani zaoferowała miastu remont wszystkich karlowarskich kolei linowych, w tym dokończenie budowy trasy na Tři kříže. Władze miasta odrzuciły jednak tę ofertę z powodów finansowych i politycznych, i od tamtej pory temat definitywnie ucichł.

Co zostało do dziś?

Mimo że kolej nigdy nie powstała, ślady jej trasy są nadal wyraźnie widoczne w terenie w wielu miejscach i stanowią dziś ciekawy zabytek techniki. Jedynym zachowanym naziemnym obiektem jest budynek stacji pośredniej Panorama, który jednak mocno ucierpiał w pożarze w 1998 roku i dziś przypomina raczej ruinę niż stację kolejową.

Najczęstsze pytania

Czy można dziś przejechać się tą koleją? Nie – kolej nigdy nie została ukończona i nigdy nie wozy pasażerów. To, co można zwiedzić, to ślady po trasie oraz pozostałości stacji Panorama.

Dlaczego budowa się nie powiodła? Kluczowym powodem był wybuch I wojny światowej w 1914 roku, który przerwał prace w najbardziej intensywnej fazie. Po wojnie brakowało już determinacji i środków, by dokończyć inwestycję, a spory o technologię (kolej linowa czy zębata) dodatkowo opóźniały decyzje.

Czy trasę da się dziś przejść pieszo? Tak, ślad dawnej trasy jest częściowo widoczny w terenie i bywa punktem zainteresowania osób szukających nietypowych, historycznych miejsc w okolicach Karlowych Warów.

Czy istnieją plany dokończenia budowy? Od czasu odrzucenia oferty włoskiej firmy w 1967 roku żadne poważne plany dokończenia kolei nie były już rozważane.