Torrejón de las Henestrosas

Torrejón de las Henestrosas to średniowieczne stanowisko archeologiczne w miejscowości Las Henestrosas de las Quintanillas, w gminie Valdeolea (Kantabria) — pozostałości obronnej wieży mieszkalnej z otaczającym ją zespołem fortyfikacyjnym.

Co właściwie znajduje się na tym wzgórzu?

Na niewielkim wzniesieniu w dolinie Valdeolea zachowały się fundamenty niemal idealnie kwadratowego założenia obronnego o powierzchni około 1250 m². To odróżnia je od typowych, nieregularnych osad wczesnośredniowiecznych w regionie. W centrum stał kamienny dom-wieża o murach grubości 1,2 metra, a sam budynek mieszkalny mierzył około 19,7 na 9,2 metra. Wejście prowadziło przez próg szerokości 2,4 metra, a badania wykazały, że pierwsze piętro miało drewnianą podłogę z dębowych desek. Całość otaczał mur obwodowy wzniesiony na kamiennej platformie, wykuta w wapiennym podłożu fosa o szerokości około 3 metrów oraz zewnętrzny wał usypany z ziemi wydobytej podczas kopania fosy.

Kto i kiedy wzniósł tę fortyfikację?

Analiza radiowęglowa wskazała datę budowy na koniec XI wieku (wynik 1090 +/- 130). Właścicielem posiadłości był Gonzalo González de Lucio, możnowładca kontrolujący rozległe ziemie w obrębie trzech merindades (jednostek administracyjnych średniowiecznej Kastylii). Znaleziska monet — od czasów Sancho IV aż po Henryka II — pozwalają śledzić okres użytkowania obiektu przez kilka pokoleń.

Dlaczego twierdza została zniszczona?

Do zniszczenia doszło po roku 1330, najprawdopodobniej w związku z kastylijską wojną domową między Piotrem I Okrutnym a Henrykiem II Trastámara. Gonzalo González de Lucio dopuścił się politycznej zdrady, co — według badaczy — tłumaczy gwałtowny charakter destrukcji obiektu. Wykopaliska potwierdziły ślady przemocy strukturalnej, spójne z relacjami o karnej akcji wojskowej wobec niewiernych wasali tamtej epoki.

Jak odkryto to stanowisko?

Miejsce znane było lokalnie już w latach 40. XX wieku — to miejscowy proboszcz, Teótimo Gallo, zaprosił do jego zbadania archeologa Jesúsa Carballo. Początkowo obiekt błędnie identyfikowano jako celtycki castro (grodzisko). Dopiero praca licencjacka Ramóna Bohigasa Roldána z 1978 roku pozwoliła prawidłowo datować konstrukcję na okres średniowiecza. Właściwe wykopaliska prowadzono w latach 1984–1989, w pięciu kampaniach, metodą odkrywki, obejmując ok. 400 m² (jedną trzecią całej powierzchni stanowiska).

Co znaleziono podczas wykopalisk?

Wśród odkrytych artefaktów znalazły się monety z okresu od Sancho IV do Henryka II, ceramika wytwarzana lokalnie w warsztatach Olleros de Paredes Rubias, importowana ceramika szkliwiona z Manises (Walencja), żelazna broń i narzędzia, przedmioty gospodarstwa domowego, brązowe okucia ozdobne oraz elementy gier planszowych i ozdoby osobiste. Różnorodność znalezisk świadczy o statusie i zamożności mieszkańców wieży.

Jak dotrzeć na miejsce?

Las Henestrosas de las Quintanillas leży około 7 kilometrów od Mataporquery, stolicy gminy Valdeolea. Dojazd prowadzi drogą CA-284 w kierunku Olei, a mniej więcej w połowie trasy trzeba skręcić w lewo — zgodnie z oznakowaniem do Quintanas — i przejechać niemal 4 kilometry lokalną drogą CA-834, by dotrzeć do wsi. W pobliżu stanowiska warto zwrócić uwagę na kościół parafialny Santa María la Real (uznany za dobro kultury w 1982 roku) oraz pustelnię Santa Ana, oddaloną o około 220 metrów na południowy zachód.

Jaki status ochrony ma stanowisko?

Ruiny Torrejón de las Henestrosas zostały uznane za dobro dziedzictwa lokalnego (Bien de Interés Local) w 2003 roku.

Najczęstsze pytania

Czym dokładnie jest Torrejón de las Henestrosas? To pozostałości średniowiecznej obronnej wieży mieszkalnej wraz z otaczającym ją zespołem fortyfikacyjnym — fosą, wałem i murem obwodowym — wzniesionej pod koniec XI wieku w dolinie Valdeolea.

Kiedy i dlaczego twierdza została zniszczona? Zniszczenie nastąpiło po 1330 roku, w związku z kastylijską wojną domową między Piotrem I a Henrykiem II Trastámara, po zdradzie politycznej właściciela, Gonzalo Gonzáleza de Lucio.

Jak dojechać do stanowiska? Z Mataporquery należy jechać drogą CA-284 w stronę Olei, następnie skręcić w lewo do Quintanas i pokonać około 4 km drogą CA-834 do Las Henestrosas de las Quintanillas.

Co warto zobaczyć w okolicy? Kościół parafialny Santa María la Real oraz pustelnię Santa Ana, znajdującą się około 220 metrów od stanowiska.