Torre Monreal, Tudela

Torre Monreal to średniowieczna wieża obronna wznosząca się na wzgórzu na południowy zachód od Tudeli, w hiszpańskiej Nawarze. Jest jedyną wieżą strażniczą tego typu, jaka przetrwała w mieście do dziś, i od 1985 roku figuruje jako dobro o znaczeniu kulturowym (numer rejestru RI-51-0012361).

Skąd wzięła się wieża?

Pierwsze pisemne wzmianki o budowli pochodzą z XIII wieku, kiedy nazywano ją „Torre del Mont Real". Przez długi czas sądzono, że jej korzenie sięgają czasów arabskich, jednak wykopaliska archeologiczne przeprowadzone w latach 1984–1985 przyniosły inne wnioski – odkryta ceramika datowana jest głównie na XII–XIII wiek, co wskazuje raczej na chrześcijańskie pochodzenie obiektu. Pierwotny plan budynku miał kształt prostokąta o wymiarach około 9,85 na 8,20 metra.

Do czego służyła?

Torre Monreal pełniła funkcję atalaya, czyli wieży wartowniczej. Z jej szczytu obserwowano dolinę rzeki Ebro oraz drogę prowadzącą do miasta od południowego zachodu, dzięki czemu załoga mogła w porę ostrzec Tudelę przed nadciągającym niebezpieczeństwem. Z pierwotnej konstrukcji do naszych czasów w dobrym stanie zachowała się jedynie podziemna cysterna na wodę.

Jak zmieniała się na przestrzeni wieków?

Wieża wielokrotnie przechodziła przebudowy. Najbardziej widoczny ślad pozostawił rok 1883, gdy w trakcie wojen karlistowskich nadano jej ośmioboczny kształt z cegły – taki, jaki widać obecnie. Kolejny ważny etap to remont z 2007 roku, podczas którego wnętrze wzbogacono o tablice informacyjne opowiadające o kulturach współistniejących niegdyś w Tudeli – muzułmańskiej, żydowskiej i chrześcijańskiej – a na dachu zamontowano nietypowe urządzenie optyczne w formie peryskopu, które zamieniło wieżę w pierwszą w Nawarze kamerę obskura.

Co można zobaczyć w środku?

Za pomocą systemu luster i soczewek kamera obskura rzuca na wewnętrzny ekran żywy, panoramiczny obraz miasta w 360 stopniach – w czasie rzeczywistym widać ulice, dachy i przechodniów Tudeli, jak w naturalnym „kinie" bez elektroniki. Seans trwa około 20 minut i łączy pokaz optyczny z opowieścią przewodnika o historii miasta. Z tarasu widokowego rozciąga się też klasyczny widok na katedrę Santa María, rzekę Ebro i otaczające wzgórza – szczególnie efektowny o zachodzie słońca.

Jak zaplanować wizytę?

Wieża jest otwarta od wtorku do niedzieli, choć godziny zmieniają się sezonowo, dlatego warto sprawdzić aktualny rozkład przed przyjazdem. Na seans w kamerze obskura zdecydowanie warto zarezerwować miejsce wcześniej, zwłaszcza w weekendy, bo liczba miejsc w każdej turze jest ograniczona. Dojście prowadzi stromą, częściowo brukowaną ścieżką pod górę, a wewnątrz czekają jeszcze schody, więc miejsce nie jest łatwo dostępne dla osób o ograniczonej mobilności. Samochód można zostawić na parkingu u podnóża wzgórza.

Najczęstsze pytania

Czy Torre Monreal jest jedyną zachowaną wieżą obronną w Tudeli? Tak, to jedyna tego typu budowla strażnicza w mieście, która przetrwała do dziś w rozpoznawalnej formie, choć jej wygląd wielokrotnie się zmieniał.

Czy wieża rzeczywiście ma arabskie korzenie? Długo tak sądzono, ale badania archeologiczne z lat 1984–1985 wskazują raczej na chrześcijańskie pochodzenie z XII–XIII wieku.

Co to jest kamera obskura w wieży? To optyczne urządzenie zamontowane podczas remontu w 2007 roku, które za pomocą luster i soczewek rzuca na ekran żywy, panoramiczny obraz Tudeli widziany z wieży – bez użycia elektroniki.

Czy trzeba rezerwować wizytę w wieży? Wejście do samej wieży i na taras widokowy zwykle nie wymaga rezerwacji, ale seans w kamerze obskura – zwłaszcza w weekendy – warto zarezerwować wcześniej, bo liczba miejsc na turę jest ograniczona.