Torre de Santa Margarida

Torre de Santa Margarida to zespół w dużej mierze zrujnowanych zabudowań dawnego klasztoru cysterskiego, położony w Santa Creu d'Olorda, w granicach miasta Barcelona (komarka Barcelonès), na terenie Parku Naturalnego Collserola. Mimo nazwy sugerującej wieżę, obiekt to w rzeczywistości pozostałości niewielkiego kościoła klasztornego przekształconego później w wiejską zagrodę (masię).

Skąd wzięła się historia tego miejsca?

Zabudowania wiążą się z dawnym klasztorem Santa Maria de Valldonzella, którego istnienie po raz pierwszy udokumentowano w XII wieku — pierwsza wzmianka o kaplicy pochodzi z 1175 roku. Przez pewien czas funkcjonowała tu niewielka wspólnota mniszek cysterek. W połowie XIII wieku klasztor opuszczono, a jego dobra przeszły pod zarząd innego ośrodka zakonu cysterskiego. Od tego momentu budynek zaczął zmieniać przeznaczenie.

Jak wygląda dawny kościół klasztorny?

Zachowana bryła to skromna, surowa w formie budowla na planie prostokąta, zamknięta prostą ścianą — bez tradycyjnej absydy, jaką spotyka się w wielu kościołach tego okresu. Wnętrze podzielone jest na dwie części: jeden odcinek nakryty jest sklepieniem kolebkowym, drugi natomiast płaskim stropem opartym na łukach przeponowych. Ściany boczne zostały przebudowane w XVII i XVIII wieku, kiedy obiekt zyskał już zupełnie inną funkcję niż pierwotna.

Jak dawny klasztor zamienił się w wiejską zagrodę?

W XVII i XVIII wieku dawny kościół klasztorny przekształcono w masię — typowe dla Katalonii gospodarstwo wiejskie łączące funkcje mieszkalne i produkcyjne. W tym okresie działała tu prasa do wina, co potwierdza, że teren wykorzystywano rolniczo przez kolejne stulecia po zakończeniu działalności zakonnej.

W jakim stanie znajduje się obiekt dziś?

Torre de Santa Margarida stanowi dziś element większego zespołu budynków, z których większość jest w ruinie — zachowały się między innymi pozostałości dawnego kościoła. Stan zachowania oceniany jest jako wymagający pilnej interwencji konserwatorskiej. Miejsce znajduje się przy Camí de la Riera de la Salut, jednym ze szlaków biegnących przez Park Naturalny Collserola.

Jak dotrzeć na miejsce i co zobaczyć w okolicy?

Park Naturalny Collserola rozciąga się tuż nad Barceloną i jest popularnym celem spacerów oraz wycieczek rowerowych mieszkańców miasta. Ruiny Torre de Santa Margarida leżą w części parku należącej do dzielnicy Santa Creu d'Olorda, wśród typowego dla Collseroli krajobrazu — mieszanki lasów śródziemnomorskich i dawnych terenów rolnych. Ze względu na charakter terenu najlepiej planować wizytę w porze suchej, gdy ścieżki są łatwiejsze do przejścia, a widoki na okolicę najbardziej przejrzyste. Warto połączyć zwiedzanie ruin z dłuższym spacerem po szlakach parku, prowadzących także do innych historycznych obiektów rozsianych po Collserole.

Najczęstsze pytania

Czy Torre de Santa Margarida to rzeczywiście wieża? Nie w dosłownym sensie — nazwa odnosi się do dawnego kościoła klasztornego, dziś w ruinie, a nie do budowli obronnej typu wieża.

Skąd pochodzi nazwa związana z klasztorem Valldonzella? Miejsce wiąże się z dawnym klasztorem cysterek Santa Maria de Valldonzella, po raz pierwszy udokumentowanym w 1175 roku.

Kiedy budynek przestał pełnić funkcję religijną? Wspólnota zakonna opuściła to miejsce w połowie XIII wieku; od XVII–XVIII wieku obiekt funkcjonował już jako masia z prasą do wina.

Gdzie dokładnie znajdują się ruiny? W Parku Naturalnym Collserola, przy Camí de la Riera de la Salut, w obrębie dzielnicy Santa Creu d'Olorda należącej do Barcelony.