Torre de Brió

Torre de Brió (katalońska nazwa: Torre de Briolf) to średniowieczna wieża obronna w gminie Sant Miquel de Campmajor, w komarce Pla de l'Estany, w prowincji Girona, w Katalonii. Budowla stoi w opuszczonej dziś osadzie Briolf, tuż obok romańskiego kościoła Sant Esteve de Briolf, i należy do najbardziej charakterystycznych zabytków tej niewielkiej gminy.

Gdzie dokładnie stoi wieża?

Torre de Brió znajduje się na zachód od kościoła Sant Esteve de Briolf, na wysokości około 268 metrów nad poziomem morza, w okolicy współrzędnych 42°10' szerokości północnej i 2°41' długości wschodniej. Osada Briolf, w której stoi wieża, od dawna jest niezamieszkana — dziś to raczej punkt na mapie niż działająca miejscowość, otoczona polami i lasami typowymi dla wnętrza Pla de l'Estany.

Jak wygląda wieża i z czego jest zbudowana?

Budowla ma plan kwadratu i została wzniesiona z ciosanych bloków kamiennych — wysokość pojedynczego kamienia wynosi zwykle 20–25 cm, a długość 30–50 cm. Ściany są wyjątkowo grube, miejscami dochodzą do metra, a wnętrze ma około 4,1 metra szerokości. Do dziś zachował się parter i pierwsze piętro, natomiast wyższe kondygnacje — o ile w ogóle istniały — dawno się zawaliły lub zostały rozebrane. Wejście na parterze ma kształt półkolistego łuku, z kolei łuk prowadzący na piętro jest już mocno uszkodzony. Wieża miała dwoje drzwi: jedne od strony wschodniej na parterze, drugie od południa na piętrze, oba zamknięte trójkątnymi nadprożami. Na piętrze, od zachodu i północy, znajduje się charakterystyczny zespół trzech okien.

Skąd się wzięła i kto ją zbudował?

Nazwa Briolf pojawia się w źródłach pisanych już w X wieku — miejscowość, wówczas zapisywana jako Briulfo, figuruje w testamencie biskupa-hrabiego Miró, który przekazał ją klasztorowi Sant Pere w Besalú. Sama wieża jest jednak młodsza — powstała w XII wieku, w czasach gdy tego typu budowle, określane jako "mas de torre" (dom-wieża), wznosiła drobna szlachta rycerska lub zamożni chłopi. Pełniły one funkcję obronną, ale bywały też siedzibą batlle, czyli przedstawiciela pana feudalnego zarządzającego okoliczną ziemią w jego imieniu.

W jakim jest dziś stanie?

Torre de Brió jest dziś ruiną — brakuje jej dachu i górnych partii, a mury noszą wyraźne ślady degradacji. Wejście do środka jest fizycznie możliwe, ale odradzane ze względu na zagrożenie zawaleniem fragmentów konstrukcji. Obiekt figuruje w katalońskim rejestrze zabytków jako Bé Cultural d'Interès Nacional (BCIN), co oznacza najwyższy poziom ochrony prawnej przewidziany w Katalonii, pod numerem katalogowym ARCAT MPE-3126. Gmina Sant Miquel de Campmajor zleciła przygotowanie planu konserwacji, który ma objąć zarówno wieżę, jak i sąsiedni kościół Briolf.

Jak dotrzeć na miejsce?

Dojazd nie jest łatwy — ostatni odcinek drogi bywa w złym stanie, dlatego na miejscu przyda się samochód terenowy. Od najbliższego parkingu do wieży trzeba liczyć około 45 minut marszu pieszo, przez teren typowy dla wnętrza komarki Pla de l'Estany — pofałdowany, częściowo zalesiony, z dala od głównych szlaków turystycznych.

Najczęstsze pytania

Czym jest Torre de Brió? To średniowieczna wieża obronna typu "mas de torre", wzniesiona w XII wieku w opuszczonej dziś osadzie Briolf, w gminie Sant Miquel de Campmajor.

Czy wieżę można zwiedzać od środka? Fizyczny dostęp do wnętrza jest możliwy, ale odradzany — konstrukcja jest uszkodzona i istnieje ryzyko zawalenia fragmentów murów.

Czy obiekt jest chroniony prawnie? Tak, wieża ma status Bé Cultural d'Interès Nacional (BCIN), czyli najwyższą kategorię ochrony zabytków w Katalonii, wpisaną w katalogu ARCAT pod numerem MPE-3126.

Jak dojechać do Torre de Brió? Ostatni odcinek drogi wymaga samochodu terenowego, a od parkingu do wieży trzeba przejść pieszo około 45 minut.