Torre das Cabaças

Torre das Cabaças to zabytkowa wieża zegarowa w Santarém, w środkowej Portugalii. Dziś mieści Núcleo Museológico do Tempo, czyli niewielkie muzeum poświęcone czasowi, a jednocześnie nadal pełni funkcję wieży zegarowej miasta. Stoi w dawnej dzielnicy Marvila, przy Largo Zeferino Sarmento, niedaleko kościoła São João de Alporão.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa oznacza dosłownie „Wieżę Tykw". Przyjęła się pod koniec XVIII wieku. Na żelaznej konstrukcji nośnej dzwonu zawieszono wtedy osiem glinianych tykw (naczyń), które miały wzmacniać jego dźwięk. Sam duży, spiżowy dzwon odlano w 1604 roku. Mieszkańcy żartobliwie porównywali puste naczynia do „pustych głów" miejskich radnych. Z czasem tykwy zastąpiono ceramicznymi garncami, ale nazwa została. Bywa też nazywana po prostu Torre do Relógio, czyli Wieżą Zegarową.

Jak stara jest wieża?

Budowla wiąże się z systemem obronnym Santarém. Powstała na dawnej konstrukcji obronnej przy bramie Alporão w murach zamku i miejskich fortyfikacjach. Źródła datują ją na XV wiek i epokę króla Manuela I (1495–1521), a jej charakter opisuje się jako późnogotycki lub manierystyczny. Ma czworoboczny plan. W 1917 roku (dekret z 14 marca) uznano ją za obiekt o statusie dobra interesu publicznego.

Co zobaczysz w środku?

Wnętrze zaadaptowano na Núcleo Museológico do Tempo, część Muzeum Miejskiego w Santarém. Na trzech kondygnacjach pokazano eksponaty związane z tematem czasu, w tym zegary o różnych konstrukcjach. Centralnym elementem jest mechanizm zegara samej wieży. Na górze znajduje się punkt widokowy z panoramą miasta.

Wieża w krajobrazie Santarém

Santarém od wieków było ważnym ośrodkiem nad Tagiem, a jego mury i zamek tworzyły rozbudowany system obrony. Torre das Cabaças jest jednym z widocznych śladów tego dziedzictwa. Bliskość bramy Alporão przypomina, że w tym miejscu przebiegała ważna linia umocnień. Połączenie funkcji obronnej, użytkowej wieży zegarowej i dzisiejszego muzeum sprawia, że budowla dobrze ilustruje kolejne etapy historii miasta.

Ciekawostką jest sama tematyka wystawy: w miejscu, które przez stulecia odmierzało czas mieszkańcom, dziś można zobaczyć, jak zmieniały się przyrządy do jego mierzenia. Dla osób, które lubią mechanikę i historię techniki, to zaskakująco przyjemny przystanek, a widok z góry pozwala spojrzeć na dachy starego miasta z perspektywy dawnych strażników.

Praktyczne wskazówki

• Wieża jest częścią zwiedzania starego miasta Santarém, blisko innych zabytków wokół kościoła São João de Alporão.
• Obiekt był remontowany i ponownie otwarty dla zwiedzających w 2025 roku, więc przed wizytą sprawdź aktualne godziny na stronie muzeum miejskiego.
• Zwiedzanie łączy się dobrze ze spacerem po murach i tarasach widokowych miasta.

Najczęstsze pytania

Dlaczego wieża nazywa się „Tykwy"? Od ośmiu glinianych naczyń zawieszonych przy dzwonie, które wzmacniały jego dźwięk. Żartowano, że przypominają puste głowy radnych.

Czy wieża nadal działa jako zegar? Tak, nadal pełni funkcję wieży zegarowej.

Co jest w środku? Muzeum czasu z kolekcją zegarów na trzech poziomach, mechanizm zegara wieży oraz punkt widokowy.

Kto ją zbudował i kiedy? Obecną wieżę wiąże się z panowaniem Manuela I, na starszym założeniu obronnym przy bramie Alporão.

Czy to zabytek chroniony? Tak, od 1917 roku jako obiekt interesu publicznego.