Synagogue de Benfeld

Synagoga w Benfeld to niewielka, ale niezwykle interesująca żydowska świątynia w centrum Benfeld, miasteczka w departamencie Bas-Rhin w Alzacji. Budynek przy rue de la Dîme wyróżnia się na tle innych alzackich synagog jedną szczególną cechą: przetrwał wojnę praktycznie nietknięty, w czasach gdy większość podobnych obiektów w regionie została zdewastowana.

Jak powstała synagoga?

Żydowska wspólnota w Benfeld zaczęła się organizować w latach 30. XIX wieku. Gdy liczba wiernych wzrosła, zdecydowano o budowie własnego domu modlitwy — pierwszy budynek synagogi wzniesiono w 1845 roku, a uroczyste otwarcie odbyło się 1 maja 1846 roku. Już po kilkudziesięciu latach okazało się, że wnętrze jest za małe dla rozrastającej się społeczności, więc w 1875 roku dodano dwie boczne galerie — rozwiązanie rzadko spotykane w innych synagogach regionu i do dziś uważane za jedną z ciekawszych cech tego miejsca.

Kolejne dekady przyniosły dalsze wzbogacanie wnętrza. W 1895 roku miejscowy budowniczy organów Charles Wetzel i Syn zamontował instrument z trakcją mechaniczną, a w 1922 roku malarz Achille Metzger, pochodzący z Benfeld, ozdobił salę modlitewną malowidłami. To właśnie te dekoracje, inspirowane sztuką orientalną, dają dziś wnętrzu charakter zupełnie odmienny od surowej, prostej fasady budynku.

Co zobaczysz w środku?

Kontrast między zewnętrzem i wnętrzem to jedna z największych atrakcji synagogi w Benfeld. Fasada jest skromna i pozbawiona ozdób, typowa dla wiejskiej architektury sakralnej tego okresu. Inaczej jest w środku — sala modlitewna została udekorowana w duchu orientalizującym, popularnym w architekturze żydowskiej XIX wieku, z bogatą kolorystyką i motywami inspirowanymi sztuką Bliskiego Wschodu. Zachowane galerie boczne z 1875 roku oraz historyczny organ Wetzela dopełniają wyjątkowego charakteru wnętrza.

Dlaczego ta synagoga jest wyjątkowa?

Podczas okupacji niemieckiej w latach 1940–1944 niemal wszystkie synagogi w Alzacji zostały zbezczeszczone lub zniszczone przez okupanta. Synagoga w Benfeld jest jedną z nielicznych, które tego losu uniknęły. Zawdzięcza to odwadze miejscowego sekretarza gminy, Eugène'a Gutapfela, wspieranego przez burmistrza Henri Dolla — obaj zdołali powstrzymać dewastację budynku. Dzięki temu do naszych czasów zachowało się oryginalne wyposażenie wnętrza, w tym malowidła i organ, co czyni tę synagogę rzadkim świadectwem żydowskiego dziedzictwa regionu w niezmienionej formie. Od 1984 roku budynek jest wpisany do rejestru zabytków historycznych, a w 2015 roku ochronę tę rozszerzono na kolejne elementy obiektu.

Kiedy i jak zwiedzić synagogę?

Synagoga w Benfeld nie jest muzeum otwartym codziennie — zwiedzanie odbywa się dla grup, po wcześniejszym umówieniu terminu. To dobra opcja dla osób interesujących się historią Żydów alzackich lub architekturą sakralną, które planują dłuższy pobyt w regionie Ried i chcą połączyć wizytę z innymi atrakcjami Benfeld, takimi jak historyczne mury miejskie czy zabytkowy rynek.

Najczęstsze pytania

Czy synagogę można zwiedzać indywidualnie? Nie, wizyty organizowane są głównie dla grup i wymagają wcześniejszej rezerwacji terminu poprzez lokalne biuro turystyczne lub gminę.

Co wyróżnia tę synagogę na tle innych w Alzacji? To jedna z niewielu synagog w regionie, która nie została zdewastowana podczas II wojny światowej — zachowała oryginalne wnętrze, w tym malowidła z 1922 roku i organ z 1895 roku.

Czy budynek jest zabytkiem? Tak, synagoga jest wpisana do rejestru zabytków historycznych Francji od 1984 roku, z rozszerzoną ochroną od 2015 roku.

Gdzie dokładnie znajduje się synagoga? Budynek stoi przy rue de la Dîme w centrum Benfeld, miasteczka w departamencie Bas-Rhin, niedaleko Strasburga.