Synagoga w Žatcu

Synagoga w Žatcu to jedna z najbardziej okazałych budowli sakralnych dawnej społeczności żydowskiej w Czechach – druga co do wielkości zachowana synagoga w kraju, ustępująca jedynie Wielkiej Synagodze w Pilznie. Stoi we wschodniej części centrum Žatca, przy ulicy Dlouhá, i przyciąga uwagę mauretańskim stylem architektonicznym rzadko spotykanym w tej części Europy Środkowej.

Kiedy powstała synagoga?

Budowę ukończono w latach 1871–1872. Obiekt zaprojektował budowniczy Johann Staněk, autor również synagogi w pobliskich Lounach. Uroczyste poświęcenie odbyło się 19 marca 1872 roku, a ceremonii przewodniczył rabin dr Abraham Frank. Powstanie tak dużej świątyni odzwierciedlało ówczesną zamożność i liczebność żateckiej gminy żydowskiej, związanej w dużej mierze z lokalnym handlem chmielem.

Jak wygląda synagoga od zewnątrz i wewnątrz?

Budynek ma formę jednonawową, zamkniętą apsydą. Zachodnia elewacja, z wysuniętym ryzalitem, flankowana jest przez dwie graniastosłupowe wieże zwieńczone kopułami – to one nadają bryle charakterystyczny, orientalizujący wygląd, typowy dla mauretańskiego nurtu w architekturze synagogalnej XIX wieku. Wnętrze przykrywa sklepienie kolebkowe. W 1911 roku przeprowadzono renowację, podczas której wykonano dekoracyjne malowidła ścienne zdobiące wnętrze do dziś.

Co przetrwała synagoga w ciągu swojej historii?

Podczas nocy kryształowej w listopadzie 1938 roku budynek został uszkodzony przez pożar. W kolejnych dziesięcioleciach synagoga utraciła swoją pierwotną funkcję religijną i służyła jako magazyn, co przez lata odbijało się na stanie technicznym budowli. Dopiero w 2013 roku rozpoczęto kompleksową rekonstrukcję, mającą przywrócić obiektowi dawną świetność i nadać mu nowe, kulturalne przeznaczenie.

Co można zobaczyć w synagodze dzisiaj?

Po wieloletnich pracach renowacyjnych synagoga została ponownie otwarta dla zwiedzających w 2024 roku. Obiekt pełni dziś funkcję muzeum i przestrzeni kulturalnej, prezentując historię żateckiej gminy żydowskiej oraz odrestaurowane wnętrze z mauretańską dekoracją i XIX-wiecznymi malowidłami. Budynek ma status zabytku kultury, co podkreśla jego wartość architektoniczną i historyczną w skali całego kraju.

Dlaczego warto odwiedzić Synagogę w Žatcu?

To rzadka okazja, by zobaczyć na własne oczy jedną z niewielu tak dobrze zachowanych synagog mauretańskich w Czechach, a jednocześnie poznać historię społeczności żydowskiej związanej z regionem słynącym z uprawy chmielu. Połączenie architektury, historii XX wieku i świeżo zakończonej rekonstrukcji sprawia, że miejsce to jest wartościowym punktem na mapie zwiedzania Žatca, obok rynku i innych zabytków starego miasta.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano synagogę w Žatcu? W latach 1871–1872, a jej uroczyste poświęcenie odbyło się 19 marca 1872 roku.

Kto zaprojektował budynek? Budowniczy Johann Staněk, który zaprojektował także synagogę w Lounach.

Dlaczego synagoga jest tak ważna w skali Czech? Jest drugą co do wielkości zachowaną synagogą w kraju, po Wielkiej Synagodze w Pilznie.

Co stało się z synagogą podczas II wojny światowej? W listopadzie 1938 roku, podczas nocy kryształowej, budynek został uszkodzony przez pożar, a później służył jako magazyn.

Czy synagogę można dziś zwiedzać? Tak – po rekonstrukcji rozpoczętej w 2013 roku obiekt otwarto ponownie w 2024 roku jako muzeum i przestrzeń kulturalną.