Synagoga w Pradze-Karlínie

Synagoga w Pradze-Karlínie to dawny żydowski dom modlitwy stojący przy ulicy Vítkovej, w dzielnicy Karlín na praskim brzegu Wełtawy. Choć od dekad nie pełni już swojej pierwotnej funkcji, budynek pozostaje jednym z ciekawszych świadectw żydowskiej historii Pragi poza słynną dzielnicą Josefov.

Skąd wzięła się synagoga w Karlínie?

Karlín, znany dawniej pod niemiecką nazwą Karolinenthal, był aż do końca 1921 roku samodzielnym miastem o wyraźnie przemysłowym charakterze. Mieszkało tu wielu zamożnych fabrykantów i kupców pochodzenia żydowskiego, którzy potrzebowali własnego miejsca kultu bliżej domu, zamiast dojeżdżać do centrum Pragi. Odpowiedzią na te potrzeby stała się budowa synagogi ukończonej w 1861 roku.

Jak wygląda budynek?

Pierwotnie synagogę zaprojektowano w stylu neoromańskim, charakterystycznym dla wielu środkowoeuropejskich domów modlitwy tamtej epoki – z półkolistymi łukami, masywną bryłą i surową, ale dostojną elewacją. Budynek przeszedł jednak istotną metamorfozę na przełomie lat 20. i 30. XX wieku. W latach 1928–1930 wnętrze przebudowano w duchu funkcjonalizmu, nadając mu znacznie bardziej nowoczesny, oszczędny w formie charakter, typowy dla ówczesnej czechosłowackiej architektury.

Jaka jest historia społeczności, która z niej korzystała?

Synagoga służyła zamożnej żydowskiej gminie Karlína aż do wybuchu II wojny światowej. Ostatnim rabinem pełniącym tu posługę przed okupacją był dr Isidor Hirsch, który w wyniku nazistowskiej okupacji został zmuszony do przejścia na emeryturę i zmarł rok później. Wraz z nadejściem wojny regularne nabożeństwa w budynku ustały, a los karlińskiej społeczności żydowskiej podzielił tragiczny los większości praskich Żydów tamtego okresu.

Co stało się z budynkiem po wojnie?

Po zakończeniu II wojny światowej synagogę zwrócono praskiej gminie żydowskiej. Nie wróciła ona już jednak do pełnienia swojej pierwotnej roli na dłużej – w 1950 roku budynek sprzedano Czechosłowackiemu Kościołowi Husyckiemu. Ta wspólnota religijna zaadaptowała wnętrze do własnych potrzeb liturgicznych i użytkuje je do dziś, dzięki czemu obiekt przetrwał w dobrym stanie, choć w zupełnie innej funkcji niż pierwotna.

Czy można zwiedzać synagogę w Karlínie?

Budynek nie jest muzeum ani stałą atrakcją turystyczną w klasycznym sensie – funkcjonuje jako czynny dom modlitwy Kościoła Husyckiego. Mimo to jego bryła i lokalizacja przy Vítkovej robią wrażenie na spacerujących po Karlínie, dzielnicy, która w ostatnich latach przeszła wyraźną rewitalizację i przyciąga coraz więcej odwiedzających kawiarniami, sztuką uliczną i klimatyczną zabudową z przełomu XIX i XX wieku.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się synagoga w Karlínie? Przy ulicy Vítkovej, w praskiej dzielnicy Karlín (Praga 8).

Kiedy powstała? Budynek ukończono w 1861 roku w stylu neoromańskim.

Czy to nadal synagoga? Nie – od 1950 roku obiekt należy do Czechosłowackiego Kościoła Husyckiego i pełni funkcję jego świątyni.

Co warto wiedzieć o przebudowie budynku? W latach 1928–1930 wnętrze przebudowano w stylu funkcjonalistycznym, co znacząco zmieniło jego charakter względem pierwotnego, neoromańskiego projektu.