Synagoga w Lengnau

Synagoga w Lengnau to zabytkowy dom modlitwy w gminie Lengnau w szwajcarskim kantonie Argowia. Budowla z połowy XIX wieku przypomina o czasach, gdy ta niewielka wieś w dolinie Surbtal była jednym z dwóch jedynych miejsc w Konfederacji, gdzie Żydzi mogli legalnie mieszkać.

Gdzie leży synagoga w Lengnau?

Lengnau znajduje się w północnej Szwajcarii, w kantonie Argowia, w dolinie rzeki Surb. Synagoga stoi we wsi i do dziś wyróżnia się w jej krajobrazie. Według Historycznego Leksykonu Szwajcarii to właśnie budynek z 1847 roku nadal kształtuje wygląd centrum miejscowości.

Jak powstała obecna synagoga?

Pierwszą synagogę w Lengnau wzniosła miejscowa gmina żydowska w 1750 roku. Z czasem okazała się zbyt skromna dla rosnącej wspólnoty, dlatego w latach 1845–1847 zbudowano nową. Projekt przygotował zurychski architekt Ferdinand Stadler, który zaplanował także wyposażenie wnętrza. Uroczyste otwarcie przypadło na 6 sierpnia 1847 roku.

Jak wygląda wnętrze?

Wnętrze ma układ trójnawowy. Po bokach znajdują się empory dla kobiet, a ściany i sklepienia zdobi zachowana malowana architektura. Zewnętrzną powłokę budynku odnawiano w latach 1983–1984, a wnętrza w latach 1995–1998. Dzięki temu zachował się zarówno oryginalny układ, jak i dekoracje z czasów Stadlera.

Dlaczego akurat Lengnau?

Żydowscy kupcy są w tej okolicy poświadczeni źródłowo od 1622 roku. Od 1776 roku Żydzi w Konfederacji mogli osiedlać się wyłącznie w dwóch wsiach: Lengnau i sąsiednim Endingen. Wspólnota rozrosła się tu tak bardzo, że w 1850 roku, według Historycznego Leksykonu Szwajcarii, na 1761 mieszkańców Lengnau przypadało 525 osób wyznania mojżeszowego. Synagoga była więc sercem życia religijnego i społecznego lokalnej wspólnoty.

Co warto wiedzieć przed wizytą?

• To zabytek wpisany do inwentarza ochrony zabytków kantonu Argowia.
• Najlepiej połączyć wizytę z sąsiednim Endingen, gdzie również stoi synagoga z XIX wieku, oraz z lokalnymi śladami historii Żydów w Surbtalu.
• Zasady zwiedzania wnętrza (terminy, wejściówki, grupy) sprawdź przed przyjazdem, bo mogą się zmieniać.
• Obiekt jest miejscem kultu i pamięci, więc obowiązuje cichy, pełen szacunku strój i zachowanie.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano synagogę w Lengnau? Obecny budynek powstał w latach 1845–1847, a otwarto go 6 sierpnia 1847 roku. Wcześniejsza synagoga pochodziła z 1750 roku.

Kto zaprojektował synagogę? Autorem projektu i wyposażenia wnętrza był Ferdinand Stadler z Zurychu.

Dlaczego Żydzi mieszkali właśnie w Lengnau i Endingen? Od 1776 roku w Konfederacji mogli osiedlać się tylko w tych dwóch wsiach, dlatego powstały tam duże i silne wspólnoty.

Czy wnętrze jest zachowane w oryginalnym kształcie? Tak, w dużej mierze. Wnętrze ma trzy nawy, empory dla kobiet i malowaną architekturę, a gruntowną renowację przeprowadzono w latach 1995–1998.

Jak dojechać do Lengnau? Wieś leży w dolinie Surbtal w kantonie Argowia, w niewielkiej odległości od Baden i Zurychu. Aktualne połączenia sprawdź w szwajcarskim rozkładzie jazdy.