Symbolický hřbitov horolezcû

Symbolický hřbitov horolezců to niezwykłe miejsce pamięci w sercu Czeskiego Raju (Český ráj), poświęcone wspinaczom, którzy zginęli w górach. Znajduje się w Hruboskalskim Mieście Skalnym (Hruboskalské skalní město), przy Mariańskim Punkcie Widokowym (Mariánská vyhlídka), około 1,5 km na północ od zamku Hrubá Skála, u podnóża skalnej ściany zwanej Nekonečná skála (Nieskończona Skała). Administracyjnie teren leży w miejscowości Doubravice, będącej częścią gminy Hrubá Skála w powiecie Semily, w kraju libereckim.

Skąd wzięła się idea cmentarza?

Pomysł stworzenia symbolicznego miejsca pamięci dla wspinaczy, którzy giną podczas wypraw górskich, narodził się w latach 60. XX wieku. Autorem koncepcji był rzeźbiarz i wspinacz Valerián Karoušek. Sam Karoušek zginął w 1970 roku podczas wyprawy w Peru, w Andach, zanim jego pomysł zdążył się urzeczywistnić. To właśnie ta tragedia stała się bezpośrednim impulsem do powstania cmentarza – uczestnicy peruwiańskiej wyprawy, w tym Karoušek, jako pierwsi zostali upamiętnieni na tabliczkach.

Kto zaprojektował pomnik i kiedy powstał?

Autorami memoriału są akademicki rzeźbiarz Jiří Seifert oraz architekt Josef Patrný. Cmentarz otwarto w lipcu 1971 roku. Centralnym motywem kompozycji jest wykute w skale pęknięte słońce, pod którym umieszczono tabliczki z imionami i nazwiskami zmarłych wspinaczy.

Kogo upamiętnia to miejsce?

Na tabliczkach figurują nazwiska osób, które zginęły podczas aktywności uznawanych przez Czeski Związek Alpinistyczny (Český horolezecký svaz) – wspinaczki skalnej, boulderingu, wspinaczki na ściankach sztucznych oraz skialpinizmu. Z czasem dopisano też nazwiska wspinaczy, którzy zginęli podczas II wojny światowej i w okresach późniejszych. Obecnie na cmentarzu figuruje ponad 130 nazwisk – nie tylko wspinaczy związanych z Czeskim Rajem, ale z całych Czech. Każdego roku, 24 grudnia, odbywa się tu uroczyste spotkanie ku pamięci zmarłych.

Jak dotrzeć na miejsce?

Do cmentarza prowadzą oznakowane szlaki piesze. Jedna z tras wiedzie żółtym szlakiem od rozstaju przy Adamowym Łożu (Adamovo lože) w kierunku Mariańskiego Punktu Widokowego. Druga zaczyna się w uzdrowisku Lázně Sedmihorky i biegnie przez piaszczysty teren zwany Sahara, mijając po drodze sam cmentarz; można też wyruszyć żółtym szlakiem od źródła Antonínův pramen – dojście zajmuje wówczas około pół godziny leśną ścieżką. Obie trasy prowadzą przez malownicze lasy Hruboskalska, część Parku Krajobrazowego Český ráj, wpisanego na listę Globalnych Geoparków UNESCO.

Najczęstsze pytania

Czy to rzeczywiste miejsce pochówku? Nie. To symboliczne miejsce pamięci – nikt tu nie jest pochowany. Tabliczki z nazwiskami mają charakter wyłącznie komemoratywny.

Czy wstęp jest wolny? Tak, miejsce znajduje się pod otwartym niebem, w lesie, i jest dostępne o każdej porze bez opłat.

Czy upamiętnia się tu tylko czeskich wspinaczy z Czeskiego Raju? Nie. Wśród ponad 130 nazwisk są wspinacze z całych Czech, niekoniecznie związani wyłącznie z tym regionem.

Co symbolizuje pęknięte słońce? Rzeźba pękniętego słońca, autorstwa Jiřího Seiferta i Josefa Patrnego, to główny element artystyczny memoriału – symbolizuje przerwane, tragicznie zakończone życie wspinaczy.

Kiedy odbywają się tu uroczystości? Co roku, w Wigilię (24 grudnia), na cmentarzu gromadzą się wspinacze i bliscy zmarłych, by oddać im hołd.