Svarthola

Svarthola (znana też jako Vistehola) to jaskinia i stanowisko archeologiczne w gminie Randaberg w regionie Rogaland, w południowo-zachodniej Norwegii. To jedno z najciekawszych miejsc w okolicach Stavanger dla osób, które chcą zobaczyć ślady prehistorycznego osadnictwa na własne oczy.

Gdzie leży Svarthola?

Jaskinia znajduje się na terenie gospodarstwa Viste, około 10 km na północny zachód od centrum Stavanger. Leży blisko brzegu zatoki Visteviga, przy ujściu fiordu Hafrsfjord. Dzięki temu łatwo połączyć ją z wycieczką po wybrzeżu gminy Randaberg i okolic Stavanger.

Jak wygląda jaskinia?

To niewielka grota: ma około 9 m głębokości, mniej więcej 5 m szerokości i 3 m wysokości. Powstała prawdopodobnie jeszcze w czasie ostatniej epoki lodowej. Nazwa Svarthola wywodzi się z lokalnego określenia „Svartehålå", które odnosi się do ciemnego, głębokiego wyglądu wnętrza widzianego z oddali. Nazwa Vistehola przyjęła się później, gdy w jaskini zaczęto odkrywać zabytki.

Dlaczego jest ważna dla archeologii?

W jaskini i w jej bezpośrednim sąsiedztwie znaleziono liczne artefakty z epoki kamienia. Warstwa kulturowa ma ponad metr grubości i dzieli się na cztery poziomy. Najstarszy sięga wczesnej epoki kamienia, kolejne wiążą się z późną epoką kamienia, a najwyższy z epoką żelaza. Ludzie korzystali z groty od około 6000 r. p.n.e., z przerwami, aż do epoki wędrówek ludów około 500 r. n.e.

W osadach znaleziono kości, poroża i krzemienne narzędzia. Odkryto szczątki około 50 gatunków zwierząt i ptaków. Podstawą diety mieszkańców było polowanie, a główną zdobyczą był dzik; znaleziono też kości łosia i foki. Według Wikipedii w okresie neolitu jaskinia dawała schronienie grupie liczącej około 25 osób.

Chłopiec z Viste

Najsłynniejszym znaleziskiem jest szkielet zwany Vistegutten, czyli „chłopiec z Viste". Odkryto go podczas wykopalisk w 1907 roku. Należał do mniej więcej 15-letniego chłopca, a jego wiek szacuje się na około 8200 lat. Szkielet można dziś oglądać w Muzeum Archeologicznym w Stavanger.

Historia badań

Jaskinię zbadano w 1907 i 1910 roku, a kolejne prace prowadzono w 1939 i 1941 roku. Według norweskiego źródła lokalnego pierwsze krzemienie, kości zwierząt i węgiel drzewny znalazł tu mieszkaniec okolicy już w 1900 roku.

Najczęstsze pytania

Czy w jaskini można zobaczyć oryginalne zabytki? Same wykopaliska są zakończone, a znaleziska trafiły do muzeów. Szkielet Vistegutten jest eksponowany w Muzeum Archeologicznym w Stavanger.

Jak daleko jest do Stavanger? Około 10 km w linii prostej na północny zachód od miasta.

Jak duża jest jaskinia? Ma około 9 m głębokości, 5 m szerokości i 3 m wysokości, więc jest to niewielka grota, a nie rozbudowany system jaskiń.

Z jakiego okresu pochodzą ślady ludzi? Od około 6000 r. p.n.e. aż do epoki wędrówek ludów, czyli około 500 r. n.e.

Jak nazywa się to miejsce? Używa się obu nazw: Svarthola i Vistehola.

Dla kogo to miejsce?

Svarthola to dobry cel dla miłośników archeologii i historii Skandynawii, a także dla osób zwiedzających wybrzeże Rogalandu. Wizytę warto połączyć z Muzeum Archeologicznym w Stavanger, gdzie można zobaczyć znaleziska z tego stanowiska, w tym szkielet chłopca z Viste. Jaskinia pokazuje, że wybrzeże przy Hafrsfjordzie było zamieszkane przez tysiące lat, a ludzie żyli tu z polowań i z tego, co dawało morze i las.