sv. Libor

Socha świętego Libora stoi na wsi w Jesenci na Morawach, w sercu barokowego zespołu sakralnego wzniesionego wokół pobliskiego kościoła pod tym samym wezwaniem. Rzeźba przedstawia św. Liboriusza, biskupa Le Mans z IV wieku, czczonego jako patron chorych, zwłaszcza cierpiących na kamicę nerkową.

Skąd wzięła się figura świętego w Jesenci?

Historia sięga 1673 roku, gdy Zuzana Kateřina Liboria ze Zástřizl (z domu Prakšická) wraz z mężem Janem Bohušem Morkovským ze Zástřizl ufundowała w tym miejscu wotywną kaplicę poświęconą jej osobistemu patronowi, św. Liboriuszowi, w podzięce za uzdrowienie przypisywane wodzie z pobliskiego źródła. Ta rodzinna historia tłumaczy, dlaczego stosunkowo rzadko czczony w Czechach święty stał się patronem całego lokalnego założenia.

Jak powstał barokowy zespół wokół figury?

Kilkadziesiąt lat później, w 1711 roku, na miejscu wcześniejszej kaplicy położono kamień węgielny pod okazalszy kościół. Prace nadzorował premonstratensski opat Engelbert Hájek z klasztoru w Zábrdovicích - napis nad portalem świątyni głosi "Engelbert tuo producto labore manebo 1711", potwierdzając jego udział w budowie. Surowy stan budynku ukończono do 1714 roku, a wykończenie wnętrz kontynuowano w kolejnych latach pod nadzorem następnego opata. Kościół otrzymał nietypowy, eliptyczny rzut (27,14 × 11,7 m) i celowo pozbawiono go głównej wieży, aby nie zaburzać dotychczasowej hierarchii krajobrazu wokół wsi. Historyk F. M. Žampach przypisał w 1944 roku projekt Janowi Blažejowi Santini-Aichelowi, jednemu z najważniejszych architektów czeskiego baroku, jednak późniejsi badacze - Dirk De Meyer w 1997 roku i Mojmír Horyna w 1994 roku - tę atrybucję odrzucili, więc autorstwo pozostaje przedmiotem dyskusji.

Gdzie dokładnie stoi socha i co jeszcze zobaczyć w okolicy?

Według danych Wikidata figura św. Libora znajduje się w Jesenci pod współrzędnymi 49,6085537 N, 16,8617508 E, na wiejskiej zieleni w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła. Pochodzi z tego samego okresu budowy co barokowy zespół i tworzy z nim spójną kompozycję. W pobliżu, przy wiejskim stawie, stoi druga figura - św. Jana Nepomucena. To typowy dla czeskiego baroku duet: jeden święty chroni przed chorobą, drugi opiekuje się wodą.

Dlaczego akurat św. Libor?

Św. Liboriusz (fr. Liboire) żył w IV wieku i był biskupem Le Mans we Francji. Jego kult dotarł do Czech i na Morawy stosunkowo późno i w ograniczonym zasięgu, przez co Jesenec należy do nielicznych miejsc w kraju z osobnym kościołem i pomnikiem poświęconym temu świętemu. Czczony jest przede wszystkim jako patron cierpiących na kamicę nerkową, co bezpośrednio wiąże się z legendą o uzdrowieniu fundatorki dzięki wodzie ze źródła.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała socha świętego Libora w Jesenci? Źródła nie podają dokładnego roku powstania samej rzeźby, ale wiąże się ją z tym samym okresem barokowej budowy zespołu, czyli z początkiem XVIII wieku.

Czy socha stoi przy kościele? Tak, znajduje się na wiejskiej zieleni w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła św. Libora, tworząc z nim jeden zespół.

Kim był św. Liboriusz? Biskupem Le Mans z IV wieku, czczonym jako patron przeciw kamicy nerkowej i innym chorobom.

Co jeszcze warto zobaczyć w Jesenci? Oprócz kościoła i figury św. Libora warto zajrzeć do pobliskiej figury św. Jana Nepomucena przy stawie.