sv. Jan Nepomucký

Socha św. Jana Nepomucena stoi na skalistym pagórku w Tetčicach, niedaleko tamtejszej stacji kolejowej. To najbardziej rozpoznawalny obiekt małej architektury sakralnej we wsi i jeden z niewielu punktów orientacyjnych, które od pokoleń wyznaczają lokalny krajobraz – widoczny zarówno z drogi, jak i z pociągu przejeżdżającego przez Tetčice.

Jak stara jest ta figura?

Dokładnej daty powstania nie da się dziś ustalić wprost – nie zachował się żaden dokument fundacyjny ani zapis w kronice parafialnej, który wskazywałby konkretny rok. Wiek pomnika można jednak oszacować pośrednio, sięgając do starych map leśnych. Na mapie z 1764 roku pojawia się już nazwa uroczyska „Za sv. Jánem" („Za świętym Janem") – co oznacza, że sama figura musiała stać w tym miejscu znacznie wcześniej, skoro zdążyła nadać nazwę okolicznemu terenowi. Barokowy charakter rzeźby również wskazuje na powstanie w XVIII wieku lub wcześniej, a nie na przykład w XIX-wiecznej fali odnów kultu świętego.

Dlaczego akurat św. Jan Nepomucen?

Kult świętego Jana Nepomucena, kapłana i męczennika związanego z Pragą, rozprzestrzenił się po całych Czechach i na Morawach szczególnie intensywnie w XVIII wieku, po jego kanonizacji w 1729 roku. Wsie i miasteczka masowo stawiały wtedy figury tego świętego – najczęściej przy mostach, drogach i przeprawach przez wodę, bo Jan Nepomucen uchodził za patrona chroniącego przed powodzią i niebezpieczeństwami związanymi z wodą, a także za opiekuna dobrego imienia i tajemnicy spowiedzi. Umieszczenie figury na wzniesieniu przy drodze w Tetčicach wpisuje się w ten sam schemat – miała być widoczna, dostępna dla podróżnych i pełnić funkcję opieki nad okolicą.

Co się z nią działo przez lata?

Los figury nie zawsze był łaskawy. Z zachowanych fotografii z dawnych lat wynika, że mieszkańcy wsi w pewnym okresie samodzielnie malowali rzeźbę – prawdopodobnie w dobrej wierze, chcąc odświeżyć jej wygląd, ale efektem było pokrycie kamiennej powierzchni warstwami farby zawierającej cząstki asfaltu. Taka „konserwacja" na dłuższą metę bardziej szkodziła niż pomagała, bo szczelna, nieprzepuszczająca powietrza powłoka mogła przyspieszać niszczenie kamienia pod spodem.

Dopiero w 1985 roku przeprowadzono fachowe prace restauratorskie. Usunięto wówczas warstwy farby z asfaltowymi domieszkami i oczyszczono oryginalną powierzchnię kamienia, przywracając figurze bardziej autentyczny wygląd, zbliżony do stanu sprzed wielokrotnych przemalowań.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Sama lokalizacja – niewielkie, skaliste wzniesienie blisko stacji kolejowej – sprawia, że to miejsce łatwo połączyć ze zwiedzaniem Tetčic przy okazji przesiadki lub krótkiego postoju w podróży koleją przez okolice Brna. Figura, choć niewielka, jest dobrym przykładem typowej barokowej pobożności ludowej z terenu Moraw i tego, jak lokalne społeczności przez wieki dbały – z różnym skutkiem – o swoje zabytki sakralne.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi socha? Na skalistym pagórku w Tetčicach, w pobliżu miejscowej stacji kolejowej.

Ile lat ma ta figura? Nie da się ustalić dokładnej daty, ale wzmianka o miejscu „Za sv. Jánem" na mapie z 1764 roku wskazuje, że socha stała tam już w XVIII wieku, prawdopodobnie wcześniej.

Dlaczego figurę restaurowano w 1985 roku? Bo wcześniej mieszkańcy pokrywali ją farbą z domieszką asfaltu, którą trzeba było usunąć, by oczyścić i zabezpieczyć oryginalny kamień.

Czy warto tam pojechać specjalnie? To niewielki, lokalny zabytek – najlepiej łączyć jego zwiedzanie z inną wizytą w okolicy Tetčic lub podróżą koleją przez ten region.