sv. Jan Nepomucký

Socha svatého Jana Nepomuckého stoi na skraju historycznej dzielnicy Staré Město w Telczu, w południowo-zachodniej części miasta, przy drodze regionalnej nr 23. To jedna z kilku figur tego świętego rozsianych po Telczu i jego okolicach – w odróżnieniu od rzeźby stojącej przy dawnym młynie na wschodzie miasta oraz od kolejnej, ustawionej głębiej w obrębie Starego Miasta bliżej stawów, ta konkretna figura zajmuje własne, odosobnione miejsce przy trasie wylotowej, w punkcie o współrzędnych 49,1843° N, 15,4401° E.

Gdzie dokładnie stoi ta figura?

Telč, wpisane na listę UNESCO miasteczko z renesansowym rynkiem i zamkiem Zachariáše z Hradce, rozrosło się historycznie także poza mury głównego placu – właśnie w kierunku dzielnicy Staré Město. Socha znajduje się na jej zachodnim skraju, przy drodze nr 23, czyli na trasie prowadzącej z centrum miasta w stronę okolicznych miejscowości. Taka lokalizacja – przy drodze wylotowej, a nie w samym centrum – jest typowa dla barokowych figur przydrożnych, które miały otaczać opieką podróżnych wyjeżdżających poza obręb miasta.

Kim był święty Jan Nepomucki?

Jan Nepomucki (ok. 1345–1393) był czeskim duchownym, wikariuszem generalnym praskiej archidiecezji za czasów króla Wacława IV. Według tradycji został utopiony w Wełtawie z rozkazu króla – najstarsze źródła wiążą to ze sporem kompetencyjnym między władzą świecką a kościelną, a późniejsza, mocno spopularyzowana legenda dodała wątek tajemnicy spowiedzi królowej, której miał nie zdradzić. Papież Benedykt XIII kanonizował go w 1729 roku, a kult świętego rozprzestrzenił się błyskawicznie po całych Czechach, Morawach, Austrii i Bawarii w ciągu XVIII wieku.

Dlaczego jego figury stoją właśnie przy drogach i mostach?

Jan Nepomucki stał się patronem od powodzi, patronem mostów, spowiedników oraz osób oczekujących dyskrecji i dobrej sławy. W praktyce oznaczało to, że jego wizerunek najczęściej ustawiano w miejscach związanych z wodą (mosty, groble, brzegi stawów) albo przy drogach i na granicach miejscowości – tam, gdzie miał czuwać nad bezpieczeństwem podróżnych i całej wspólnoty. Telč, otoczone systemem stawów i kanałów zasilających dawną fosę zamkową, było naturalnym miejscem kultu tego świętego – stąd w mieście i najbliższej okolicy zachowało się kilka niezależnych od siebie figur, każda z osobną historią fundacji.

Jak rozpoznać figurę Jana Nepomuckiego?

Klasyczny wizerunek świętego przedstawia go w stroju kanonika – w sutannie i birecie, z biretem na głowie, często z krucyfiksem lub palmą męczeńską w dłoniach, a wokół głowy z wieńcem pięciu gwiazd, nawiązującym do legendy o świetlistych gwiazdach unoszących się nad miejscem utonięcia. Figury tego typu stawiano zwykle na niewielkim, kamiennym cokole z inskrypcją, często fundowane przez miejscową wspólnotę, bractwo religijne lub prywatnego donatora jako wotum dziękczynne.

Czy warto zobaczyć tę figurę podczas zwiedzania Telcza?

Dla turysty zwiedzającego zabytkowy rynek i zamek to miejsce stanowi dobry pretekst do krótkiego spaceru poza ścisłe centrum, w stronę dzielnicy Staré Město – części miasta rzadziej odwiedzanej niż główny plac, ale wciąż zachowującej klimat małego, historycznego miasteczka na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się ta socha Jana Nepomuckiego? Na zachodnim skraju dzielnicy Staré Město w Telczu, przy drodze nr 23, w punkcie o współrzędnych 49,1843° N, 15,4401° E.

Czy to ta sama figura, co przy młynie w Telczu? Nie. To odrębna figura – rzeźba przy młynie stoi około kilometra dalej, po wschodniej stronie miasta, nad innym zbiornikiem wodnym.

Kim był Jan Nepomucki i dlaczego ma tyle figur w Czechach? Był praskim duchownym z XIV wieku, kanonizowanym w 1729 roku, patronem mostów i ochrony przed powodzią – stąd tysiące jego wizerunków przy mostach, stawach i drogach w całych Czechach.

Czy przy figurze jest coś do zobaczenia poza samą rzeźbą? To przede wszystkim spokojne miejsce na trasie wylotowej z miasta – atrakcją jest sam kontekst historycznej zabudowy Telcza w tle, a nie rozbudowane otoczenie wokół pomnika.