Stretham Old Engine

Stretham Old Engine to zachowana parowa pompownia tuż na południe od wsi Stretham w hrabstwie Cambridgeshire w Anglii. To rzadki zabytek techniki, który pokazuje, jak Fens, czyli podmokłe nizinne Fenland, zamieniono w pola uprawne. Jest też jednym z najlepszych miejsc we wschodniej Anglii, by zobaczyć wiktoriańską inżynierię odwodnieniową z bliska.

Czym jest Stretham Old Engine?

Maszynę zbudowano, aby wypompowywać wodę z nisko położonych, zalewanych terenów Fens i przerzucać ją z powrotem do systemu rzeki Great Ouse. Jest to jedna z zaledwie trzech zachowanych maszyn odwadniających w East Anglii, a budynek ma status zabytku Grade II*, przyznawany obiektom szczególnie ważnym, o znaczeniu wykraczającym poza zwykłą wartość zabytkową.

Po co ją zbudowano?

Znaczna część Fens leży na poziomie okolicznych rzek lub poniżej niego. Po osuszeniu torfowa gleba zaczęła się zapadać, więc pola leżały coraz niżej i zwykłe odpływanie wody grawitacyjnie przestało wystarczać. Przez wieki wodę podnosiły wiatraki. Działały jednak tylko przy wietrze, co czyniło je zawodnymi na terenie wymagającym stałej kontroli poziomu wód.

Maszyna pochodzi z 1831 roku i obsługiwała obszar zwany Waterbeach Level. Dostarczyła ją firma Butterley Company z Derbyshire, znane przedsiębiorstwo hutnicze i maszynowe, a zastąpiła ona kilka wiatraków. Para pozwalała uruchamiać pompy zawsze, gdy były potrzebne, bez względu na pogodę.

Jak to działa?

To maszyna belkowa. Duża kołysząca się belka przenosi ruch tłoka parowego na koło czerpakowe, które zagarnia wodę z kanałów odwadniających i unosi ją do wyżej położonej rzeki. Konstrukcja jest prosta i solidna, stworzona do niezawodnej pracy, nie do szybkości. Ceglany budynek maszynowni z wysokim kominem nadal stoi nad mechanizmem i jest charakterystycznym punktem w płaskim krajobrazie.

Jak długo pracowała?

Maszyna pompowała przez około stulecie, zanim zastąpiły ją pompy elektryczne i spalinowe. Po wycofaniu z regularnej pracy przez pewien czas pozostawała w gotowości, a później groziła jej rozbiórka. Powstała fundacja, która ją uratowała, a wolontariusze dbają o maszynę i teren wokół niej do dziś.

Wyróżnienia

Obiekt otrzymał nagrodę Engineering Heritage Award brytyjskiego Institution of Mechanical Engineers. Docenia ona go jako wybitny zachowany przykład maszyn belkowych i kół czerpakowych, które dawniej pracowały w całym Fens.

Co zobaczą odwiedzający?

• Maszynownię i maszynę belkową, zachowane jako działające dziedzictwo techniki
• Koło czerpakowe i kanały odwadniające przy obiekcie
• Pobliski domek palaczy, przypominający o ludziach obsługujących kotły
• Otwarty krajobraz Fenland, który tłumaczy, dlaczego odwodnienie miało takie znaczenie

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Stretham Old Engine? Tuż na południe od Stretham w Cambridgeshire, niedaleko Ely i Cambridge, w pobliżu rzeki.

Czy to zabytek? Tak, obiekt ma status Grade II*.

Czy jest jedyny w swoim rodzaju? Nie, ale to jedna z zaledwie trzech zachowanych maszyn odwadniających w East Anglii.

Kiedy można zwiedzać? Dni otwarte zmieniają się w zależności od sezonu, a obiektem opiekują się wolontariusze, dlatego przed wyjazdem sprawdź na stronie fundacji aktualne terminy i ceny.

Czy to miejsce dla rodzin? Spodoba się każdemu, kogo interesują maszyny, historia przemysłu lub dzieje Fens. Warto sprawdzić informacje fundacji o dniach z uruchomioną maszyną, bo wtedy najlepiej widać ją w akcji.